Жывёльны двор, аповесць

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Літаратурны твор
"Жывёльны двор"

Animal Farm - 1st edition.jpg

Вокладка першага выдання, 1945 г.

Жанр:

казачная аповесць

Аўтар:

Джордж Оруэл

Мова арыгінала:

англійская

Год напісання:

1945 г.

Перакладчык:

Сяргей Шупа

"Жывёльны двор", "Ферма" ("Animal farm") - дзіцячая казка-прытча англійскага пісьменніка Джорджа Оруэла. Алегорыя таталітарнага грамадства. Дзеючыя асобы - хатнія жывёлы, якія паўсталі і скінулі фермера-гаспадара з мэтаю пабудаваць справядлівае грамадства. Але ферма іх мары паступова эвалюцыяніруе ў таталітарную супольнасць.

Гісторыя стварэння[правіць | правіць зыходнік]

Аповесць была напісана ў 1943 г., у час Другой Сусветнай вайны. Паколькі СССР быў саюзнікам Велікабрытаніі, аповесць Оруэла спачатку адмаўляліся друкаваць. Яна выйшла ў свет толькі ў 1945 г.

Сюжэт[правіць | правіць зыходнік]

Ферма "Мэнар" прыйшла ў заняпад, а яе гаспадар містэр Джоўнс, алкаголік, дрэнна абыходзіўся з жывёламі. Аднойчы, стары кабан Маёр заклікаў перад смерцю ўсю фермерскую скаціну абараняць свае правы. Аднойчы, калі батракі Джоўнса забылі пакарміць жывёл, у тых лопнула цярпенне, і яны прагналі з фермы ўсіх людзей. На чале скаціны сталі свінні, як носьбіты высокага інтэлекта. Галоўнымі зрабіліся кабаны Сняжок і Напалеон. Дзеля стварэння новага, справядлівага грамадства жывёлы пачалі больш працаваць і паспяхова сабралі ураджай. Ферма "Мэнар" (якую цяпер перайменавалі ў "Ферму жывёлаў") пачала патроху багацець.

Джоўнс сабраў іншых фермераў і паспрабаваў адбіць сваю маёмасць, але жывёлы разбілі і прагналі захопнікаў. Пасля бітвы Сняжок абвясціў свой план пабудовы электрастанцыі, каб забяспечыць усіх жывёл спрыяльнымі умовамі жыцця. На сцяне хлява былі запісаны запаветы новага грамадства:

1. Той, хто ходзіць на двух нагах - вораг.

2. Той, хто ходзіць на чатырох нагах, роўна як і той, хто мае крылы, - сябр.

3. Жывёла не носіць адзенне.

4. Жывёла не спіць на ложку.

5. Жывёла не п'е алкаголь.

6. Жывёла не заб'е іншую жывёлу.

7. Усе жывёлы роўныя

Але кабан Напалеон пляце інтыгі супраць Сняжка і прылюдна крытыкуе яго планы. Пазней ён нацкаваў на Сняжка сабак, якіх тайна выхаваў з маленькіх шчанюкоў, і Сняжок павінны быў збегчы з фермы. Тады Напалеон абвясціў сябе дыктатарам. Ён забараніў усеагульныя сходы і зацвярдзіў за свіннямі манаполію на кіраванне фермаю. Жывёлы паступова рабіліся ўсё меньш роўнымі: свінні пачалі атрымліваць усё больш ежы, тым часам як усе астатнія - усё меньш. Усіх нязгодных знішчалі сабакі, якія падпарадкоўваліся Напалеону. Усе 7 запаветаў, якія напісаў на сценах яшчэ Сняжок, тайна перапісваліся альбо адмяняліся. Але многія звяры верылі ў справядлівасць Напалеона, асабіста наіўны конь Баксёр, які з цягам часу дабраахвотна пачынаў працаваць усё больш і больш.

Напалеону пеліся панегірыкі, яго абвяшчалі аўтарам усіх прывідных дасягненняў фермы, якія пералічваліся на кожным сходзе. Напалеона абвясцілі Бацькам Усіх Жывёлаў, Пострахам Чалавецтва, Ахоўнікам Авечага Статка, Сябрам Качаняткаў і г.д. Паміж тым першапачатковыя прынцыпы парушаліся: на чале за Напалеонам ферма пачала гандляваць з людзьмі. Курэй дзеля гэтага прымусілі здаваць свае яйкі ў агульна сховішча. Свінні рабіліся ўсё больш прывілеяваным класам. Ферму абвясцілі Рэспублікай. А покалькі кандыдат у прэзідэнты быў толькі адзін - Напалеон - то яго і выбралі.

Але раптам на ферму зноў напалі сяляне з наваколля. Адбылася страшэнная бітва. Млын, які старанна будавалі жывёлы ажно два гады, быў разбураны. Многія з жыхароў фермы загінулі, але вораг быў знішчаны. Па загаду Напалеона перамогу адсвяткавалі з пафасам і пампезнасцю, хаця многім было не да таго - яны былі параненыя, згубілі сваіх сяброў.

У хуткіх часе наіўны і працавіты конь Баксёр, які аддаў усе свае сілы працы на ферме, пакалечыўся. Напалеон абяцаў паклапаціцца за слаўнага героя і ўдарніка, аплаціць яго лячэнне ў клініцы. А на самой справе здаў Баксёра на скуралупню, дзе людзі забілі каня і садралі з яго скуру. А Напалеон і свінні справілі дзеля сябе свята і пілі гарэлку, якую купілі за жыццё Баксёра.

Ішлі гады, пакаленне жывёл на ферме амаль цалкам змянілася. Ідылічны лад так і не быў дасягнуты. На сцяне хлява, дзе былі запісаны 7 запаветаў, застаўся толькі адзін пункт, значна зменены: "Усе жывёлы роўныя, але некаторыя раўнейшыя за іншых". А Напалеон і свінні, які канчаткова ператварыліся ў кіруючую кліку, у наменклатуру, справілі застолле з людзьмі навакольных фермаў. На ім Напалеон абвясціў, што "Ферма жывёлаў" пераймяноўваецца ў "Мэнар" - гэтую ж самую назву яна насіла ў часы містэра Джоўнса. А нешматлікія жывёлы, якіх здолелі падгледзець гэтае свята, пераводзілі вочы то на людзей (якія, па афіцыйнай ідэялогіі, былі эксплуататарамі скаціны), то на свіней і не разумелі, хто ёсць хто. Усе былі аднолькавыя.

Экранізацыі[правіць | правіць зыходнік]

"Звераферма" - англійскі мультфільм, 1954 г. Рэжысёры - Джой БатчэларДжон Халас.

"Звераферма" - тэлефільм 1999 г., ЗША. Рэжысёр - Джон Стэфенсан

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]