Заалогія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Заалогія

Animal diversity October 2007.jpg

Галіны заалогіі

АкаралогіяФізічная антрапалогіяАпіялогія
АрахналогіяАртрападалогія
ГельмінталогіяГерпеталогія
ІхтыялогіяКарцыналогія
КеталогіяКанхалогія
МалакалогіяНейраэталогія
МірмекалогіяНематалогія
АалогіяАрніталогія
ПалеазаалогіяПланкталогія
ПрыматалогіяПротазаалогія
ТэрыялогіяХіраптэралогія
ЭнтамалогіяЭталогія

Знакамітыя заолагі

Жорж Кюўе · Чарльз Дарвін
Карл Ліней · Конрад Лорэнц
Томас Сэй · Эдвард Уілсан
Альфрэд Расэл Уолес · іншыя…

Гісторыя

Заалогія — навука пра жывёльныя арганізмы, адзін з асноўных раздзелаў біялогіі.

Вывучае відавую разнастайнасць жывёл (сістэматыка), іх будову (анатомія), асаблівасці жыццядзейнасці (фізіялогія), заканамернасці індывідуальнага развіцця (эмбрыялогія), роднасныя сувязі (філагенія), пашырэнне (зоагеаграфія), узаемаадносіны з асяроддзем (экалогія), асаблівасці паводзін (эталогія), вымерлых жывёл (палеазаалогія).

У заалогіі таксама вылучаюць навукі, якія даследуюць найбольш вялікія і важныя групы жывёл: акаралогія, арахналогія, арніталогія, герпеталогія, іхтыялогія, малакалогія, пратысталогія, тэрыялогія, энтамалогія.

Заалогія звязана з шэрагам сельскагаспадарчых, ветэрынарных і медыцынскіх навук.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Заалогія як навука зарадзілася ў Старажытнай Грэцыі і звязана з імем Арыстоцеля.

Як стройная сістэма ведаў аформілася ў канцы 17 — 18 стагоддзя дзякуючы працам вучоных-прыродазнаўцаў англічаніна Дж. Рэя, шведа К. Лінея, французаў Ж. Бюфона і Ж. Б. Ламарка і іншых. У сярэдзіне 19 стагоддзя створана тэорыя эвалюцыі арганічнага свету (Ч. Дарвін).

У развіцці заалогіі вялікае значэнне мелі працы расійскіх вучоных К. М. Бэра, А. А. і У. А. Кавалеўскіх, І. І. Мечнікава, К. Ф. Рулье, А. М. Северцава і іншых.

У 20 стагоддзі павялічыўся аб'ём фауністычных даследаванняў па ўсёй планеце, фарміруецца новы малекулярна-біялагічны аспект сістэматыкі, выкарыстоўваецца карыясістэматыка (на падставе вывучэння колькасці і будов храмасом), укараняюцца біяхімічныя метады і метады электроннай мікраскапіі і інш.

На Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

На Беларусі даследаванні па заалогіі пачаліся ў 18 стагоддзі. Заалагічныя апісанні асобных яе тэрыторый ёсць у працах польскага даследчыка Г. Ржанчынскага (1-я пал. 18 ст.), рускіх вучоных І. І. Ляпёхіна (канец 18 ст.), В. М. Севергіна (1-я пал. 19 ст.).

у 19241930 гадах праводзіліся экспедыцыі па вывучэнні наземнай фауны (А. У. Фядзюшын і інш.).

Сучасны этап развіцця заалогіі звязаны з працамі І. Ц. Арзамасава, Г. А. Галкоўскай, Г. Г. Вінберга, М. С. Долбіка, П. І. Жукава, С. В. Кахненкі, І. К. Лапаціна, В. І. Мержаеўскай, М. М. Пікуліка, Л. М. Сушчэні, І. М. Сяржаніна, Э. І. Хацько, Н. М. Хмялёвай і іншых.

Даследаванні вядуцца ў Інстытуце заалогіі Нацыянальнай АН Беларусі, на кафедрах прыродазнаўчых факультэтаў ВНУ, у запаведніках, навукова-даследчых установах сельскагаспадарчага і ветэрынарнага профілю і інш.

Даследуюцца функцыянальныя сувязі ў зоацэнозах, заканамернасці матэрыяльна-энергетычных пераўтварэнняў на розных трафічных узроўнях, экалогія і інтрадукцыя каштоўных відаў рыб.

Развіваюцца новыя кірункі заалогіі: эксперыментальная экалогія водных беспазваночных жывёл, ландшафтная фауністыка і экалогія жывёл, глебавая экалогія; вывучэнне механізмаў і заканамернасцей фарміравання біялагічнай разнастайнасці жывёльнага свету ва ўмовах інтэнсіфікацыі антрапагеннай нагрузкі на прыродныя комплексы; распрацоўка прынцыпаў і метадаў экалагічнага маніторынгу, вядзення Чырвонай кнігі, развіцця сеткі асабліва ахоўных тэрыторый; ацэнка ўплыву аварыі на ЧАЭС (1986) на стан фауны.

Адна з найбольш актуальных праблем — распрацоўка навуковых асноў аховы і рацыянальнага выкарыстання жывёльнага свету Зямлі.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — 576 с.: іл.