Заір Ісакавіч Азгур

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Заір Азгур
Народны мастак СССР Заір Ісакавіч Азгур сустракае госцяў у сваёй майстэрні.
Народны мастак СССР Заір Ісакавіч Азгур сустракае госцяў у сваёй майстэрні.
Дата нараджэння:

2 (15) студзеня 1908({{padleft:1908|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})

Месца нараджэння:

в. Маўчаны, Сенненскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя цяпер Сенненскі раён Віцебскай вобласці

Дата смерці:

18 лютага 1995({{padleft:1995|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:18|2|0}}) (87 гады)

Месца смерці:

Мінск, Беларусь

Грамадзянства:

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Belarus (1991-1995).svg Беларусь

Жанр:

скульптар

Вучоба:

Віцебскі мастацка-практычны інстытут
Акадэмія мастацтваў, Ленінград
Кіеўскі мастацкі інстытут

Уплыў на:

Яўген Колчаў

Узнагароды:
Герой Сацыялістычнай Працы  — 1978
Ордэн Леніна  — 1955 Ордэн Леніна  — 1958 Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі — 1971 Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  — 1940
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  — 1949 Ордэн Чырвонай Зоркі  — 1943 Ордэн Дружбы народаў  — 1978 Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»
Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені
Медаль «Ветэран працы»
Medal of Francis Skorina rib.png
Народны мастак СССР Сталінская прэмія — 1946 Сталінская прэмія — 1948
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

Заір Ісакавіч Азгур (2 (15) студзеня 1903, в. Маўчаны Сенненскі павет, Магілёўская губерня — 18 лютага 1995, Мінск) — савецкі і беларускі скульптар, народны мастак СССР.

Скульптурная кампазіцыя Заіра Азгура на плошчы Якуба Коласа ў Мінску.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і ў вёсцы Маўчаны, Сенненскі павет, Магілёўская губерня (цяпер увайшла ў склад вёскі Застадолле Сенненскага раёна Віцебскай вобласці). Скончыў Віцебскі мастацка-практычны інстытут 1925 годзе, вучыўся ў Марка Шагала і Міхаіла Керзіна. У 1925—1928 гг. вучыўся ў Акадэміі мастацтваў ў Ленінградзе і Мастацкім інстытуце ў Кіеве (1928—1929). Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1939). Народны мастак БССР (1944). У 1945 ў ажаніўся на Галіне Гарэлавай, дачкі акадэміка Г. М. Гарэлава. Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1946; 1948). Сапраўдны член Акадэміі мастацтваў СССР[1] (1958). Народны мастак СССР (1973). Герой Сацыялістычнай Працы (1978).

З 1980 а працаваў у Мінску, кіраўнік Майстэрні скульптуры АМ СССР. Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1940 і 1949), ордэнам Леніна (1955 і 1978), у 1971 — ордэнам Кастрычніцкай рэвалюцыі, у 1978 — ордэнам Дружбы народаў. Сярод вядомых узнагарод таксама Срэбраны медаль Сусветнай выстаўкі ў Бруселі (1958) і медаль Францыска Скарыны (1992).

У гонар Заіра Азгура названа вуліца ў Мінску (гл. вул. Азгура).

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1967 гг. і з 1971 года.

Памёр 18 лютага 1995 года ў Мінску. Пахаваны на Усходніх могілках.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Сярод твораў: партрэты герояў Вялікай Айчыннай вайны В. Талаліхіна, А. Радзімцава, А. Малодчага, М. Сільніцкага, Ф. Смалячкова, В. Талаша, М. Шмырова, К. Ракасоўскага, П. Батава, прадстаўнікоў айчыннай і сусветнай культуры Ф. Скарыны, А. Бразера, 3. Бядулі, Л. Александроўскай, Я. Купалы, Я. Коласа, М. Гусоўскага, К. Чорнага, Р. Тагора, Лу Сіня, У. Уітмена, кіраўнікоў камуністычнай і рабочай партый, нацыянальна-вызваленчага руху, палкаводцаў, герояў працы, вучоных; некалькі кампазіцый.

Па яго праектах створаны помнікі У. Леніну ў Беларусі, Расіі і Казахстане, П. Машэраву ў Віцебску, Я. Коласу і С. Грыцаўцу ў Мінску, Ф. Р. Маркаву ў Маладзечне, Я. Купалу ў Вязынцы, В. Талашу ў Петрыкаве, А. Бутлераву і Я. Вучэцічу ў Маскве. Аўтар барэльефа «Слава загінуўшым героям» для помніка-абеліска Перамогі ў Мінску. У 1960-я гады стварыў шэраг партрэтаў беларускіх вучоных (М. Яругін, 1963; Б. Сцяпанаў, 1964), артыстаў (I. Балоцін, 1966, У. Крыловіч, 1967). Сярод яго твораў быў і помнік І. Сталіну.

Напісаў мемуары «Незабыўнае» (1962), «Тое, што помніцца…» (Кн. 1—2, 1977—1983), шмат публіцыстычных артыкулаў па мастацтву.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Мемарыяльная дошка ў Мінску

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Памятная манета НБРБ, прысвечаная З. Азгуру, 2008

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, фондах БСМ, Траццякоўскай галерэі ў Маскве, фондах Міністэрства культуры Расіі, Дзяржаўным мастацкім музеі Малдовы, Астраханскай карціннай галерэі, Алтайскім музеі выяўленчага мастацтва.

  • Імя З. І. Азгура носіць адна з вуліц Мінска.
  • 18 лютага 2000 года на вуліцы Азгура ў Мінску адкрыты [2] мемарыяльны музей-майстэрня З. І. Азгура ў будынку творчай майстэрні, пабудаванай у 1984 [3] годзе па праекце архітэктара В. М. Аладава.
  • Мемарыяльная дошка ў памяць аб скульптара ўстаноўлена ў горадзе Мінску на фасадзе дома № 13 па праспекце Незалежнасці, у якім жыў З. І. Азгур.[4]
  • Мемарыяльная дошка на будынку былога мастацкага тэхнікума, у якім вучыўся З. І. Азгур, у Віцебску (вуліца Суворава, 3).
  • Імя З. І. Азгура носіць 1. Сярэдняя агульнаадукацыйная школа і вуліца ў горадзе Сянно.
  • У 2008 годзе НБРБ выпусціў памятную манету ў гонар 100-годдзя з дня нараджэння Азгура.

Зноскі

  1. т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.
  2. Мемарыяльны музей З. І. Азгура
  3. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.10: Малайзія - Мугараджы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў І (Т. 10). — 10000 экз.
  4. / 158-azgur-zair-isaakovich.html Азгур Заір Ісакавіч — беларускі савецкі скульптар

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Hero of the Soviet Union medal.png  Заір Ісакавіч Азгур на сайце «Героі краіны»

  • http://www.azgur.by/ — сайт ДУ «Мемарыяльны музей-майстэрня З. І. Азгура».