Карсан Мак-Калерс

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Карл ван Вехтэн. Партрэт Карсан Мак-Калерс, 31 ліпеня 1959

Карсан Мак-Ка́лерс (англ.: Carson McCullers, 19 лютага 1917, г.Каламбус, штат Джорджыя, ЗША29 верасня 1967, Ньяк, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканская пісьменніца.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Яе сапраўднае імя — Лула Карсан Сміт. Яна нарадзілася ў Калумбусе, штат Джорджыя, у 1917 годзе. Яе маці была унучкай ўладальніка плантацыі і героя вайны з боку Канфедэрацыі. Яе бацька быў гадзіншчыкам і ювелірам французскага паходжання. З дзесяцігадовага ўзросту, Лула брала ўрокі ігры на фартэпіяна. Калі ёй было пятнаццаць гадоў, яе бацька даў ёй друкарскую машынку, каб складаць апавяданні.

Сміт скончыла школу Columbus High. У верасні 1934 года ва ўзросце 17 гадоў, яна пакінула дом на параходзе з Саваны, штат Джорджыя, каб вучыцца ігры на фартэпіяна ў Джульярдской школе музыкі ў Нью-Ёрку. Пасля страты кашалька з грашыма, адведзеных для навучання, яна ніколі не наведвала школу. Мак-Калерс працавала і вывучала творчасць у Тэхасе з пісьменніцай Дораці Скарбора на вячэрніх занятках у Калумбійскім універсітэце і з Сільвіяй Чэтфільд Бэйтс у Вашынгтон-сквер каледжы Нью-Ёркскага універсітэта. У 1936 годзе яна апублікавала сваю першую працу «Wunderkind».[1]

У 1937 годзе выйшла замуж за Рыўза Мак-Калерса. У 1940 годзе, будучы дваццацітрохгадовай, апублікавала першы раман «Сэрца — адзінокі паляўнічы» (загаловак - цытата з верша шатландскага паэта XIX ст. Уільяма Шарпа «Адзінокі паляўнічы»), тады ж раз'ехалася, а ў 1941 годзе развялася з мужам. Перабралася ў Нью-Ёрк, дзе жыла ў асяроддзі літаратурнай і мастацкай багемы, пасябравала з У. Х.Одэнам, Б.Брытэнам, С.Далі, П. Боўлзам, пазней - з Т.Капотэ, Т.Уільямсам. У 1944 годзе ад інфаркту памёр бацька Мак-Калерс. У 1945 годзе яна ўступіла з ранейшым мужам у новы шлюб і адправілася ў падарожжа па Еўропе. У 1947 годзе пісьменніца спрабавала пакончыць з сабой, лячылася ў нью-ёркскай клініцы, была часткова паралізаваная. У 1952-1953 зноў жыла з мужам у ЕўропеФранцыі), пасля яго самагубства - ён спрабаваў пераканаць яе разам сысці з жыцця - вярнулася ў ЗША. У 1955 годзе страціла маці. У 1958 годзе правалілася п'еса Мак-Калерс. Яна запала ў дэпрэсію, моцна піла, перанесла некалькі цяжкіх аперацый, перажыла некалькі інсультаў (пісьменніца з юнацтва пакутавала рэўмакардзітам і прылівамі крыві да галавы). З 1962 года перасоўвалася ў крэсле-каталцы. Памерла ад кровазліцця ў мозг пасля паўтарамесячнай комы.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Першы раман "Сэрца — адзінокі паляўнічы" быў напісаны ў 1940 годзе. У рамане "Госць на вяселлі"(1946), аповесцях "Адлюстраванні ў залатым воку" (1941), "Балада пра сумнае кафэ" (1951), "Гадзіннік без стрэлак" (1961) Мак-Калерс падымае тэму адзіноты асобы ў бездухоўным грамадстве, таксама сацыяльныя і антырасісцкія матывы.

Аўтар эсэ, апавяданняў, п'ес.

На беларускую мову яе аповесці пераклаў У.Шчасны.

Крытыка[правіць | правіць зыходнік]

Хоць творчасць Мак-Калерс часта апісваецца як "паўднёвая готыка", яна стварыла свае вядомыя работы пасля таго, як пакінула поўдзень. Яе эксцэнтрычныя персанажы пакутуюць ад адзіноты, якая інтэрпрэтуецца з глыбокім спачуваннем. У гутарцы з ірландскім крытыкам і пісьменнікам Тэрэнсам дэ Вер Уайтам яна сказала: "Пісаць, для мяне, гэта пошук Бога». Іншыя крытыкі па-рознаму выяўлялі трагікамічныя ці палітычныя элементы у яе творчасці.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

Раманы[правіць | правіць зыходнік]

  • The Heart Is a Lonely Hunter / Сэрца - адзінокі паляўнічы (1940, фільм Роберта Эліса Мілера, 1968)
  • Reflections in a Golden Eye / Адлюстраванні ў залатым воку (1941, фільм Дж. Х'юстана, 1967)
  • The Member of the Wedding / Госць на вяселлі (1946, аўтарская пераробка ў драму, 1950; фільм Ф.Цынемана, 1952, фільм Клода Міле, 1985; тэлефільмы 1982 і 1997)
  • Clock Without Hands / Гадзіннік без стрэлак (1961)

Іншыя творы[правіць | правіць зыходнік]

  • The Ballad of the Sad Café and Other Stories / Балада пра сумнае кафэ (1951, зборнік прозы, загалоўная аповесць перароблена Э.Олбі ў драму, 1963; фільм, 1991)
  • The Square Root of Wonderful / Квадратны корань цудаў (1958, п'еса)
  • The Mortgaged Heart / Сэрца ў заклад (1972, зборнік апавяданняў)
  • Illumination and Night Glare / Азарэнне і начная ліхаманка (1999, няскончаная аўтабіяграфія)

Прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

Двойчы лаўрэат Фонду Гугенхайма (1942 і 1946), лаўрэат прэміі Генры Беламана за выдатны ўклад у літаратуру (1966). Ва ўніверсітэце Каламбуса адкрыты Цэнтр для пісьменнікаў і музыкантаў імя Карсан Мак-Калерс. Творы Мак-Калерс перакладзены на многія мовы свету і шмат разоў экранізаваны.

Публікацыі на беларускай мове[правіць | правіць зыходнік]

  • Балада пра сумнае кафэ. - Мн., 1988.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Evans O. Carson McCullers, Her Life and Work. London: Owen, 1965
  • Edmonds D. Carson McCullers. Austin: Steck-Vaughn, 1969
  • Bloom H. Carson McCullers. New York: Chelsea House Publishers, 1986
  • Carr V.S. Understanding Carson McCullers. Columbia: University of South Carolina Press, 1990
  • James J.G. Wunderkind: The Reputation of Carson McCullers 1940—1990. Columbia: Camden House, 1995
  • Savigneau J. Carson McCullers: un cœur de jeune fille. Paris: Stock, 1995 (переведена на анг. и исп.)
  • Critical Essays on Carson McCullers/ Beverly Lyon Clark, Melvin J Friedman, eds. New York: G.K. Hall; London: Prentice Hall International, 1996.
  • Gleeson-White S. Strange Bodies: Gender and Identity in the Novels of Carson McCullers. Alabama: UP of Alabama, 2003
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін - Малаіта / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 1999. - 560 с.: іл.

Зноскі

  1. Virginia Spencer Carr, The Lonely Hunter p.62

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]