Каспійскае мора
| Каспійскае мора | |
| руск.: Каспийское море азерб. Xəzər dənizi каз.: Каспий теңізі туркм. Hazar deňzi перс. دریای خزر |
|
 Выгляд з космасу |
|
| Каардынаты: | |
|---|---|
| Краіны | |
| Вышыня над узроўнем мора |
-28 м |
| Даўжыня |
1200 км |
| Шырыня |
435 км |
| Плошча |
371000 км² |
| Аб'ём |
78200000 км³ |
| Даўжыня берагавой лініі |
7000 км |
| Найбольшая глыбіня |
1025 м |
| Сярэдняя глыбіня |
208 м |
| Салёнасць |
13 ‰ |
| Плошча вадазбору |
3626000 км² |
| Упадаюць | |
  Каспійскае мора
|
|
 Катэгорыя на Вікісховішчы |
|
Каспі́йскае мора (азерб. Xəzər dənizi, перс. دریای خزر, каз.: Каспий теңізі, руск.: Каспийское море, туркм. Hazar deňzi) — найбуйнейшае ў свеце возера на мяжы Еўропы і Азіі. Плошча каля 371 тыс. км². Максімальная глыбіня 1025 м. Узровень вады нестабільны, у цяперашні час прыкладна 28 м ніжэй за ўзровень Сусветнага акіяна. Абмывае берагі Азербайджана, Ірана, Казахстана, Расіі, Туркменістана.
Змест |
Рэльеф [правіць]
Пераважаюць глыбіні 180—200 м. Паводле характару рэльефу і асаблівасцей гідралагічнага рэжыму Каспійскае мора падзяляецца на паўночную, сярэднюю і паўднёвую часткі. Паўночны Каспій мелкаводны (глыбіня да 25 м), займае 24,3% плошчы мора і 0,5% аб'ёму. Рэльеф дна — хвалістая акумулятыўная раўніна.
У межах Сярэдняга Каспія (36,4 % плошчы мора, 33,9% аб'ёму, сярэдняя глыбіня 192 м) вылучаецца Дэрбенцкая ўпадзіна (глыб. да 788 м), шэльф і мацерыковы схіл.
Паўднёвы Каспій самы глыбакаводны (да 1025 м, Паўднёва-Каспійская ўпадзіна), займае 39,3% плошчы мора і 65,5% аб'ёму. Дно ўпадзіны — плоская абісальная раўніна, у паўночнай частцы некалькі хрыбтоў.
Берагавая лінія [правіць]
Даўжыня берагавой лініі Каспійскага мора каля 7 тыс. км. Паўночныя берагі нізінныя, заходнія і паўднёвыя месцамі гарыстыя, да іх падыходзяць адгор'і Каўказа і Эльбурса, усходнія — узвышаныя. Берагавая лінія пераважна мала расчлянёная. Буйныя залівы: Кізлярскі, Мангышлакскі, Казахскі, Краснаводскі, Кара-Багаз-Гол (у 1980 аддзелены глухой дамбай, у 1984 пабудавана водапрапускное збудаванне).
Астравы [правіць]
Каля 50 тыс. астравоў і некалькі сотняў гразевых вулканаў, у тым ліку:
- Бакінскі архіпелаг
- Цюленевыя астравы
- Востраў Цюленевы, Каспійскае мора
- Востраў Чэчэнь
- Востраў Агурчынскі
- Востраў Арцёма
Рэкі Каспійскага басейна [правіць]
У Каспійскае мора ўпадае рака Волга, а таксама рэкі Урал, Церак, Кура і інш. Рачны сцёк дае каля 80% прыбаўлення вады, 18,6% — атмасферныя ападкі, 0,4% — падземны сцёк. 3 1929 па 1977 адзначалася зніжэнне ўзроўню вады з −25,9 м да −29 м (самая нізкая адзнака за 400 гадоў), з 1978 пачаўся пад'ём.
Гаспадарчая дзейнасць [правіць]
Вядзецца прамысловая здабыча нафты і глаўберавай солі.
Літаратура [правіць]
- Матузка А. Каспійскае мора // БелЭн у 18 т. Т. 8. Мн., 1999.
- Касымов А. Каспийское море. Л., 1987.
- Клиге Р. Каспийское море: проблемы и прогнозы // Земля и Вселенная. 1992. № 2.
Шаблон:Краіны ля Каспійскага мора
