Квантавая тэлепартацыя

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Квантавая тэлепартацыя - перадача квантавага стану на адлегласць пры дапамозе раз'яднанай ў прасторы счэпленай (заблытанай) пары і класічнага канала сувязі, пры якой стан руйнуецца ў пункце адпраўлення пры правядзенні вымярэння, пасля чаго узнаўляецца ў пункце прыёму. Тэрмін ўсталяваўся дзякуючы апублікаванай у 1993 годзе артыкуле[1] у часопісе «Physical Review Letters», дзе апісана, якую менавіта квантаву з'яву прапануецца называць «тэлепартацыяй» (англ.: teleporting) і чым яна адрозніваецца ад папулярнай у навуковай фантастыцы «тэлепартацыі». Квантавая тэлепартацыя не перадае энергію або рэчыва на адлегласць. Абавязковым этапам пры квантавай тэлепартацыі з'яўляецца перадача інфармацыі паміж пунктамі адпраўлення і прыёму па класічнаму, неквантаваму каналу, якая можа ажыццяўляцца не хутчэй, чым з хуткасцю святла, тым самым не парушаючы прынцыпаў сучаснай фізікі.

Апісанне эксперыменту[правіць | правіць зыходнік]

Пры ажыццяўленні квантавай тэлепартацыі акрамя перадачы інфармацыі па квантавым каналу, неабходна таксама ажыццявіць перадачу дадатковай інфармацыі, неабходнай для чытання паведамленні, па класічным каналу. Для перадачы «квантавай часткі» выкарыстоўваюцца характэрныя для квантава-заблытаных часціц карэляцыі Эйнштэйна - Падольскага - Розена, а для перадачы класічнай інфармацыі падыходзіць любы звычайны канал сувязі.

Для прастаты разгледзім квантавую сістэму з двума магчымымі станамі \psi_1 і \psi_2 (напрыклад, праекцыю спіна электрона або фатона на зададзеную вось). Такія сістэмы часта называюць кубітамі. Аднак апісаны ніжэй спосаб прыдатны для перадачы стану любой сістэмы, якая мае канчатковы лік станаў.

Няхай ў адпраўніка ёсць часціца А, якая знаходзіцца ў адвольным квантавым стане \psi_A = \alpha \psi_1 + \beta \psi_2, і ён хоча перадаць гэта квантавы стан атрымальніку, гэта значыць зрабіць так, каб у атрымальніка апынулася ў распараджэнні часціца B ў тым жа самым стане. Іншымі словамі, неабходна перадаць стаўленне двух комплексных лікаў \alpha і \beta (з максімальнай дакладнасцю). Заўважым, што галоўная мэта тут - гэта перадаць інфармацыю не як мага хутчэй, а як можна больш дакладна. Для дасягнення гэтай мэты выконваюцца наступныя крокі.

  1. Адпраўнік і атрымальнік дамаўляюцца загадзя аб стварэнні пары квантава-заблытаных часціц C і B, прычым C патрапіць адпраўніку, а B - атрымальніку. Паколькі гэтыя часціцы заблытаныя, то кожная з іх не валодае сваёй хвалевай функцыяй (вектарам стану), але ўся пара цалкам (а дакладней, нас цікавяць ступені свабоды) апісваюцца адзіным чатырохмернага вектарам стану \psi_{BC}.
  2. Квантавая сістэма часціц A і C мае чатыры станы, аднак мы не можам апісаць яе стан вектарам - чыстым (цалкам вызначаным) станам валодае толькі сістэма з трох часціц A, B, C. Калі адпраўнік здзяйсняе вымярэнне, якое мае чатыры магчымых зыходу, над сістэмай з двух часціц A і C, ён атрымлівае адно з 4 ўласных значэнняў вымяранай велічыні. Паколькі пры гэтым вымярэнні сістэма з трох часціц A, B, C калапсуе ў нейкі новы стан, прычым станы часціц A і C становяцца вядомыя цалкам, то счапленне руйнуецца і часціца B аказваецца ў некаторым вызначаным квантавым стане.
  3. Менавіта ў гэты момант адбываецца як бы «перадача» «квантавай часткі» інфармацыі. Аднак аднавіць перадаецца інфармацыю пакуль немагчыма: атрымальнік ведае, што стан часціцы B неяк звязаны са станам часціцы A, але не ведае як менавіта!
  4. Для высвятлення гэтага неабходна, каб адпраўнік паведаміў атрымальніку па звычайнаму класічнаму каналу вынік свайго вымярэння (выдаткаваўшы пры гэтым два біта, якія адпавядаюць зачапленнаму стане AC, змеранаму адпраўніком). Па законах квантавай механікі атрымліваецца, што, маючы вынік вымярэння, праведзенага над парай часціц A і C, і плюс да таго заблытаную з C часціцу B, атрымальнік зможа здзейсніць неабходнае пераўтварэнне над станам часціцы B і аднавіць зыходны стан часціцы A.

Поўная перадача інфармацыі ажыццявіцца толькі пасля таго, як атрымальнік будзе валодаць дадзенымі, атрыманымі па абодвух каналах. Да таго як атрыманы вынік па класічнаму каналу, атрымальнік нічога не можа сказаць пра перададзеным стане.

Фантастычнае паняцце тэлепартацыі адбываецца з спецыфічнай інтэрпрэтацыі эксперыменту: "зыходны стан часціцы A пасля ўсяго, што адбылося руйнуецца. Гэта значыць стан было не скапіявана, а перанесена з аднаго месца ў другое".

Эксперыментальная рэалізацыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Эксперыментальная рэалізацыя квантавай тэлепартацыі палярызацыйнага стану фатона была ажыццёўленая ў 1997 годзе амаль адначасова групамі фізікаў пад кіраўніцтвам Антона Цайлінгера (Універсітэт Інсбрука)[2] і Франчэска дэ Марціні (Універсітэт Рыма)[3].
  • У часопісе Nature за 17 чэрвеня 2004 года было абвешчана аб паспяховым эксперыментальным назіранні квантавай тэлепартацыі квантавага стану атама адразу двума даследчымі групамі: M.Riebe et al., Nature 429, 734-737 (тэлепартацыя квантавага стану іёна атама кальцыя) і MDBarrett et al ., Nature 429, 737-739 (тэлепартацыя кубіта на аснове іёна атама берылію). Нягледзячы на шуміху ў сродках масавай інфармацыі, гэтыя эксперыменты наўрад ці можна назваць прарывам: хутчэй гэта проста чарговы вялікі крок у напрамку стварэння квантавых камп'ютараў і рэалізацыі квантавай крыптаграфіі.
  • У 2006 годзе была ўпершыню ажыццёўленая тэлепартацыя паміж аб'ектамі рознай прыроды - квантамі лазернага выпраменьвання і атамамі цэзія. Паспяховы эксперымент быў праведзены даследчай групай з Інстытута Нільса Бора ў Капенгагене.[4]
  • 23 студзеня 2009 года навукоўцам упершыню атрымалася тэлепартаваць квантавы стан іёна на адзін метр.[5][6]
  • 10 мая 2010 года ў эксперыменце, пастаўленым фізікамі з Навукова-тэхнічнага універсітэта Кітая і Універсітэта Цінхуа, праводзілася перадача квантавага стану фатона на 16 кіламетраў.[7][8]
  • У 2012 годзе кітайскім фізікам атрымалася за 4 гадзіны перадаць 1100 заблытаных фатонаў на адлегласць 97 кіламетраў.[9][10]
  • У верасні 2012 года Фізікі з Універсітэта Вены і Акадэміі навук Аўстрыі ўсталявалі новы рэкорд у квантавай тэлепартацыі - 143 кіламетры [11]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Телепортация: прыжок в невозможное / Дэвид Дарлинг — Москва, 2008. — 300 с. — (Открытия, которые потрясли мир). — 3100 экз.
  • Бауместер Д., Экерт А., Цайлингер А. Физика квантовой информации. М.: Постмаркет, 2002. 376 с. Глава 3.
  • Kilin S.Ya. Quanta and information / Progress in optics. — 2001. — Vol. 42. — P. 1-90.
  • Килин С. Я. Квантовая информация / Успехи Физических Наук. — 1999. — Т. 169. — C. 507—527. [1]
  • Белокуров В. В., Тимофеевская О. Д., Хрусталев О. А. Квантовая телепортация — обыкновенное чудо. Москва, Ижевск: Изд-во: Регулярная и хаотическая динамика, 2000. 172 с. http://books.prometey.org/download/14171.html http://quantumtheory.ru/read/ru/5C83EBAA0666885492E275916BE83723CCFFEE2D/

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.