Кілаграм
З пляцоўкі Вікіпедыя.
Кілаграм – Адзінка вымярэння масы ў метрычнай сістэме мераў і Міжнароднай сістэме адзінак вымярэння СІ, роўная масе міжнароднага эталона. Скарочанае пазначэнне: бел.: кг, міжн.: kg.
[правіць] Кратныя і дзельныя адзінкі
Найменні кратных і дзельных адзінак масы ад К. ўтвараюць, дадаючы прыстаўкі да слова “грам”:
| Кратныя | Дзельныя | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| парадак | назва | азначэнне | парадак | назва | азначэнне | ||
| 101 г | дэкаграм | такг | dag | 10-1 г | дэцыграм | дг | dg |
| 102 г | гектаграм | гг | hg | 10-2 г | сантыграм | зг | cg |
| 103 г | кілаграм | кг | kg | 10-3 г | міліграм | мг | mg |
| 106 г | мегаграм | Мг | Mg | 10-6 г | мікраграм | мкг | µg |
| 109 г | гігаграм | Гг | Gg | 10-9 г | нанаграм | нг | ng |
| 1012 г | тэраграм | Тг | Tg | 10-12 г | дзідаграм | пг | pg |
| 1015 г | петаграм | Пг | Pg | 10-15 г | фемтаграм | фг | fg |
| 1018 г | экзаграм | Эг | Eg | 10-18 г | атаграм | аг | ag |
| 1021 г | зетаграм | Зг | Zg | 10-21 г | зептаграм | зг | zg |
| 1024 г | ётаграм | Іг | Yg | 10-24 г | ёктаграм | іг | yg |
Заўвагі: замест гектаграма (100 кг) звычайна выкарыстоўваюць адзінку вымярэння «цэнтнер», замест мегаграма (1000 кг) - «тона».
[правіць] Гісторыя
У метрычнай сістэме мераў (18 ст.) К. быў вызначаны як маса 1 дм3 вады пры тэмпературы яе найбольшай шчыльнасці (4 °С). Эталон К. быў выраблены ў выглядзе цыліндрычнай гіры з плаціны (1799). У 1889 вызначэнне К. было зменена на дзейнае пасёння і ў якасці эталона зацверджаная гіра з плацінаірыдыевага сплаву. Адрозныя адзінкі вымярэння для масы і вагі вызначаныя ў 1901 годзе.
[правіць] Эталон кілаграма
Зараз кілаграм — адзіная адзінка СІ, якая вызначана пры дапамозе прадмета, які быў выраблены людзьмі. Усе астатнія адзінкі зараз вызначаюцца з дапамогай фізычных уласцівасцей і законаў.
Эталон быў выраблены ў 1889 годзе, і цяпер існуюць дакладныя афіцыйныя яго копіі, якія выкарыстоўваюцца як нацыянальныя ўзоры кілаграма. Прыкладна раз у 10 гадоў нацыянальныя ўзоры параўноўваюцца з міжнародным. Гэтыя параўнанні паказваюць, што дакладнасць нацыянальных узораў складае прыкладна 2 мкг. З-за таго што яны захоўваюцца ў тых жа самых умовах, няма падстаў лічыць, што міжнародны ўзор больш дакладны. Аднак, па вызначэнню лічыцца, што маса міжнароднага ўзору дакладна роўная кілаграму. З-за гэтага любыя зьмены існуючай масы эталону вядуць да змяненняў велічыні кілаграма. Для выдалення гэтых памылак у наш час разглядаюцца розныя варыянты вызначэння кілаграма на аснове фізычных законаў.
| Адзінкі СІ |
|---|
| Асноўныя: метр | кілаграм | секунда | ампер | кельвін | кандзела | моль |
| Вытворныя: радыян | стэрадыян | герц | градус Цэльсія | катал | ньютан | джоўль | ват | паскаль | кулон | вольт | ом | сіменс | фарад | вебер | тэсла | генры | люмен | люкс | бекерэль | грэй | зіверт |

