Лаўрышаўскі манастыр

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр — мужчынскі манастыр у Навагрудскай і Лідскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы, адзін з найбольш старадаўніх манастыроў у Беларусі. Цяпер размешчаны паблізу в. Гнесічы, а манастырскае падвор'е — у в. Лаўрышава (Шчорсаўскі сельскі Савет, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць).

Паводле Іпацьеўскага летапісу, манастыр заснаваны каля 1260 года — «на реце на Немне межи Литвою и Новым городком» — сынам літоўскага кн. Міндоўга, Войшалкам (у інацтве Лаўрышам або Лаўрынам). Магчыма, пазней мясцовасць атрымала назву (Лаўрышава) ад імя заснавальніка манастыра.

Першым настаяцелем манастыра быў Елісей. Паводле падання, Елісей быў забіты (23 кастрычніка/5 лістапада) звар'яцелым паслушнікам, які вылечыўся вар'яцтва, дакрануўшыся Елісея падчас забойства. Елісей быў пахаваны ў манастырскай царкве. Быццам, ад яго мошчаў адбывалася шмат вылячэнняў.

Да 1329 года для манастыра было спісана Лаўрышаўскае евангелле. З запісаў у Евангеллі вядома, што манастыр зваўся «Найсвяцейшай Багародзіцы Лаўрышаўскі манастыр». Вядома таксама, што ў ім былі храмы Уваскрэсення і Раства Найсвяцейшай Багародзіцы. Пры манастыры дзейнічала школа і бібліятэка.

Паводле падання, у 1508 годзе пры кар. і вял. кн. Аляксандры, татарам, пустошыўшым Наваградчыну, уявілася на манастырскім двары вялікая колькасць кавалерыі, хоць там не было ніводнага конніка. Спалохаўшыся, татары адступілі. Быццам мошчы Елісея не дапусцілі ворагаў да манастыра. За гэты цуд Елісей у 1514 г. на саборы ў Вільні быў кананізаваны мітрапалітам Іосіфам Солтанам.

У 1530 г. татары разарылі манастыр, усіх манахаў забілі. Перад спусташэннем мошчы Елісея і манастырскія каштоўнасці былі схаваныя.

Апошні раз манастырскі комплекс у в. Лаўрышава быў адбудаваны ў 1775—1780 г., ён складаўся з драўляных пабудоў: жылога корпусу, царквы і званіцы, а таксама з невялікай каменнай пабудовы, дзе знаходзіліся бібліятэка і склад. У 1798 г. на манастырскія сродкі была пабудавана прыхадская Успенская царква.

Апошнім настаяцелем з 1820 г. быў іераманах Лявонцій (Аколаў). У 1824 г. у манастыры было 5 насельнікаў, бібліятэка налічвала 500 тамоў. У 1836 г. манастыр быў зачынены. Мясцовашанаваныя цудатворныя абразы Збаўцы і Багародзіцы былі перанесеныя ў Дзярэчынскую царкву, а манастырская царква была прызначана прыходскай. У кан. 19 ст. пры царкве дзейнічала брацтва.

У 20 ст. на старым месцы руплівасцю Мітрафана (Краснапольскага) (пам. 1919) і графа Канстанціна Апалінарыевіча Храбтовіча-Буценева манастыр быў адноўлены. Мітрафан (Краснапольскі), быўшы епіскапам Мінскім і Тураўскім, 14/27 ліпеня здзейсніў чын асвячэння храма, пабудаванага на месцы старажытнага Лаўрышаўскага манастыра (за Нёманам?). Храм быў асвячоны ў гонар прарока Елісея.

Апроч пабудаванай царквы, вядомы таксама праект храма-званіцы, які датаваны 1912 г. Быў пабудаваны жылы корпус і дом для паломнікаў. Адноўлены манастыр лічыўся Лаврышаўскім падворкам Мінскага архірэйскага дому. Але гэты манастыр праіснаваў нядоўга. У 1914 г. пачалася 1-я сусветная вайна, і ў 1915 г. у выніку баявых дзеянняў згарэў храм, а пабудовы былі разбураныя, манахі змушаныя былі сыйсці. Побач манастырскай царквы ў брацкай магіле пахаваныя расійскія салдаты і афіцэры, магіла захавалася да сёння. З часам месца, дзе стаяў храм і манастырскія будынкі, стала зарастаць хваёвым лесам, і хтосьці, каб не страціць месца царквы, пасадзіў на ім куст бэзу.

У 1993 г. архіепіскап Беластоцкі і Гданьскі Сава (Грыцуняк) і епіскап Навагрудскі і Лідскі Канстанцін (Гаранаў) здзейснілі асвячэнне месца, дзе стаяў манастырскі храм. У 1997 г. пачалося яго будаўніцтва. У 1998 г. было зробленае ўнутранае аздабленне і, напачатку лістапада 1998 г. епіскапам Навагрудскім і Лідскім Гурыем (Апалька) храм быў асвячоны ў гонар вялебнага Елісея Лаўрышаўскага. З 2001 г. пры храме зарэгістравана прыхадская абшчына — прыход вялебнага Елісея Лаўрышаўскага в. Гнесічы Навагрудскага раёна.

Рашэннем Святога Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 15 жніўня 2007 г. прыход ператвораны ў Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр. Настаяцелем манастыра з'яўляецца (студз. 2010) архіепіскап Навагрудскі і Лідскі Гурый, намеснікам — іераманах Еўсевій (Цюхлаў).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]