Лаўрышаўскі манастыр

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Манастыр
Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы, в. Лаўрышава, 2013
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы, в. Лаўрышава, 2013
Каардынаты: 53°42′06″ пн. ш. 26°11′21″ у. д. / 53.701667° пн. ш. 26.189167° у. д. (G) (O) (Я)53°42′06″ пн. ш. 26°11′21″ у. д. / 53.701667° пн. ш. 26.189167° у. д. (G) (O) (Я)
Краіна Беларусь
Вёска Гнесічы
Канфесія Праваслаўны крыж. праваслаўе
Епархія Навагрудская і Слонімская 
Заснавальнік Войшалк, у інацтве Лаўрыш
Першае згадванне каля 1260 г.
Дата заснавання каля 1260 г.
Будынкі:
Свята-Успенская царква, в. Лаўрышава, 1798 г.
Апошні настаяцель настаяцель: архіепіскап Навагрудскі і Слонімскі Гурый (Апалька)
намеснік: ігумен Яўсевій (Цюхлаў)
Статус дзеючы
Стан будуецца
Сайт (руск.)  Афіцыйны сайт

Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр — мужчынскі манастыр у Навагрудскай і Слонімскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы, адзін з найбольш старадаўніх манастыроў у Беларусі.

Месцазнаходжанне[правіць | правіць зыходнік]

Размешчаны каля р. Нёман, паблізу в. Гнесічы (Шчорсаўскі сельсавет, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць). Манастырскае падвор'е знаходзіцца ў суседняй в. Лаўрышава, ля рэчкі Валоўкі — левага прытоку Нёмана.

Паштовы адрас: в. Гнесічы, п/а Лаўрышава, Навагрудскі р-н, Гродзенская вобл., 231427. Тэл./факс: +375 (0) (1597) 9 92 56.

Праезд аўтобусам: з аўтобуснага вакзалу Навагрудак да прыпынкаў Лаўрышава, Гнесічы.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Заснаванне манастыра[правіць | правіць зыходнік]

Войшалк засноўвае манастыр. Мініяцюра з Астэрманаўскага І-га тому Ліцэвога летапіснага збору, XVI ст. Бібліятэка Расійскай акадэміі навук, Масква.
Лаўрышаўскае Евангелле. Вокладка XVIXVII ст. Бібліятэка Чартарыйскіх, Кракаў, Польшча.

Паводле Іпацьеўскага летапісу, манастыр заснаваў сын вялікага князя літоўскага Міндоўга — Войшалк (у інацтве Лаўрыш або Лаўрын, вялікі князь літоўскі ў 12641267). Перад тым ён прыняў пострыг і 3 гады жыў у Паланінскім манастыры (Галіцка-Валынскае княства), адтуль выправіўся да Святой Гары ў Грэцыю, але не змог дайсці з-за мяцежа ў тых землях, і вернуўся ў Панямонне:

«Воишелкъ же не може доити до Ст҃ѣи Горѣ . зане мѧтежь быс̑ великъ тогда в тъıхъ землѧх̑ . и приде ѡпѧть в Новъгородокъ . и оучини собѣ манастырь . на рѣцѣ на Немнѣ . межи Литвою и Новъıмъгородъкомъ . и тоу живѧше.»[1] (Рус., 1420-я гг.)

«Войшалк не змог дайсці да Святой Гары, паколькі вялікі мяцеж быў тады ў тых землях, і прыйшоў зноў у Наваградак; і ўчыніў сабе манастыр на рацэ на Нёмане, паміж Літвой і Наваградкам, і там жыў»[2].

Іпацьеўскі летапіс.

У летапісу не названы год заснавання манастыра, але ўказана, што гэта адбылося прыблізна праз 3 гады пасля 1254 года. Гэта значыць, манастыр заснаваны, хутчэй за ўсё, у 1257 ці 1258 гадах.

Магчыма, пазней мясцовасць атрымала назву Лаўрышава ад імя заснавальніка манастыра. Сустракаюцца таксама варыянты Лаўрашава, Лаўрушава.

Першым настаяцелем манастыра быў Елісей. Паводле падання, ён быў забіты (23 кастрычніка/5 лістапада) нейкім звар'яцелым паслушнікам. Паслушнік вылечыўся ад вар'яцтва, дакрануўшыся да Елісея падчас забойства. Елісей быў пахаваны ў манастырскай царкве. Згодна паданню, ад яго мошчаў адбывалася шмат вылячэнняў.

Манастыр у XIII — XVII стагоддзях[правіць | правіць зыходнік]

Да 1329 года для манастыра было спісана Лаўрышаўскае евангелле. З запісаў у Евангеллі вядома, што манастыр зваўся «Найсвяцейшай Багародзіцы Лаўрышаўскі манастыр». Вядома таксама, што ў ім былі храмы Уваскрэсення і Раства Найсвяцейшай Багародзіцы. Пры манастыры дзейнічала школа і бібліятэка.

Інвентарны вопіс манастыра, 1601. Фрагмент тытульнага аркуша. Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі.

Паводле падання, у 1508 годзе пры кар. і вял. кн. Аляксандры, татарам, якія пусташылі Наваградчыну, уявілася на манастырскім двары вялікая колькасць кавалерыі, хоць там не было ніводнага конніка. Напалоханыя татары адступілі, быццам мошчы Елісея не дапусцілі ворагаў да манастыра. За гэты цуд Елісей у 1514 г. на саборы ў Вільні быў кананізаваны мітрапалітам Іосіфам Солтанам.

У 1530 г. татары разарылі манастыр, усіх манахаў забілі. Перад спусташэннем мошчы Елісея і манастырскія каштоўнасці былі схаваныя.

XVIII—XIX ст.[правіць | правіць зыходнік]

Апошні раз манастырскі комплекс у в. Лаўрышава быў адбудаваны ў 1775—1780 гадах, ён складаўся з драўляных пабудоў — жылога корпусу, царквы і званіцы, а таксама з невялікай каменнай пабудовы, дзе знаходзіліся бібліятэка і склад. У 1798 г. на манастырскія сродкі была пабудавана прыходская Успенская царква.

Апошнім настаяцелем з 1820 г. быў іераманах Лявонцій (Аколаў). У 1824 г. у манастыры было 5 насельнікаў, бібліятэка налічвала 500 тамоў. У 1836 г. манастыр быў зачынены. Мясцовашанаваныя цудатворныя абразы Збаўцы і Багародзіцы былі перанесеныя ў Дзярэчынскую царкву, а манастырская царква была прызначана прыходскай. У кан. 19 ст. пры царкве дзейнічала брацтва.

Пачатак XX ст.[правіць | правіць зыходнік]

Праект храма-званіцы, 1912 г. Не будаваўся.

У 20 ст. руплівасцю Мітрафана (Краснапольскага) (пам. 1919) і графа Канстанціна Апалінарыевіча Храбтовіча-Буценева манастыр быў адноўлены за Нёманам. Мітрафан (Краснапольскі), епіскапам Мінскі і Тураўскі, 14/27 ліпеня здзейсніў чын асвячэння храма за Нёманам у гонар прарока Елісея.

Апроч пабудаванай царквы, вядомы таксама праект храма-званіцы, які датаваны 1912 г. Быў пабудаваны жылы корпус і дом для паломнікаў. Адноўлены манастыр лічыўся Лаврышаўскім падворкам Мінскага архірэйскага дому. Але гэты манастыр праіснаваў нядоўга. У 1914 г. пачалася 1-я сусветная вайна, і ў 1915 г. у выніку баявых дзеянняў згарэў храм, а пабудовы былі разбураныя, манахі змушаныя былі сыйсці. Побач манастырскай царквы ў брацкай магіле пахаваныя расійскія салдаты і афіцэры, магіла захавалася да сёння. З часам месца, дзе стаяў храм і манастырскія будынкі, стала зарастаць хваёвым лесам, і хтосьці, каб не страціць месца царквы, пасадзіў на ім куст бэзу.

Наш час[правіць | правіць зыходнік]

У 1993 г. архіепіскап Беластоцкі і Гданьскі Сава (Грыцуняк) і епіскап Навагрудскі і Лідскі Канстанцін (Гаранаў) здзейснілі асвячэнне месца, дзе стаяў манастырскі храм. У 1997 г. пачалося яго будаўніцтва. У 1998 г. было зробленае ўнутранае аздабленне і, напачатку лістапада 1998 г. епіскапам Навагрудскім і Лідскім Гурыем (Апалька) храм быў асвячоны ў гонар вялебнага Елісея Лаўрышаўскага. З 2001 г. пры храме зарэгістравана прыхадская абшчына — прыход вялебнага Елісея Лаўрышаўскага в. Гнесічы Навагрудскага раёна.

Рашэннем Святога Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 15 жніўня 2007 г. прыход ператвораны ў Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр. Настаяцелем манастыра з'яўляецца (студз. 2010) архіепіскап Навагрудскі і Лідскі Гурый, намеснікам — іераманах Еўсевій (Цюхлаў).

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]