Леў Давідавіч Ландау

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Леў Давідавіч Ландау
Landau3.jpg
Дата нараджэння:

9 (22) студзеня 1908({{padleft:1908|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})

Месца нараджэння:

Баку, Расійская імперыя

Дата смерці:

1 красавіка 1968({{padleft:1968|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:1|2|0}}) (60 гады)

Месца смерці:

Масква, СССР

Краіна:

Flag of Russia.svg Расійская імперыя
Азербайджан АДР
Flag of the Soviet Union.svg СССР

Навуковая сфера:

тэарэтычная фізіка

Месца працы:
Навуковая ступень:

доктар фізіка-матэматычных навук (1934)

Навуковае званне:

прафесар,
акадэмік АН СССР (1946)

Альма-матэр:
Навуковы кіраўнік:

Нільс Бор

Вядомыя вучні:

больш 43-х

Узнагароды і прэміі


Нобелеўская прэмія — 1962 Нобелеўская прэмія па фізіцы (1962)
Медаль імя Макса Планка (1960)

Герой Сацыялістычнай Працы  — 1954
Ордэн Леніна  — 1949 Ордэн Леніна  — 1954 Ордэн Леніна  — 1962 Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  — 1945 Ордэн «Знак Пашаны»  — 1943
Ленінская прэмія Сталінская прэмія — 1946 Сталінская прэмія — 1949 Сталінская прэмія — 1953
Леў Давідавіч Ландау на ВікіСховішчы

Леў Давідавіч ЛАНДА́У (9 (22) студзеня 1908, Баку — 1 красавіка 1968, Масква) — выдатны савецкі фізік-тэарэтык, акадэмік АН СССР (абраны ў 1946). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1962), медалі імя Макса Планка, Ленінскай і трох Сталінскіх прэмій, Герой Сацыялістычнай Працы. Член Лонданскага каралеўскага таварыства і акадэмій навук Даніі, Нідэрландаў, ЗША (Нацыянальнай акадэміі навук ЗША і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук), Французскага фізічнага таварыства і Лонданскага фізічнага таварыства.

 Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 9 (22) студзеня 1908 г. у Баку, у яўрэйскай сямьі. Бацька - Давід Львовіч Ландау, інжынер-нафтавік. Маці - Любоў Веніамінаўна Ландау. З 1916 г. вучыўся ў бакінскай яўрэйскай гімназіі, дзе яго маці была выкладчыкам прыродазнаўства. Незвычайна таленавіты мэтаматычна, Ландау, жартуючы, казаў аб сабе: "Інтэграваць навучыўся ў 13 гадоў, і дыферэнцыраваць мог заўсёды". У 14 паступіў у Бакінскі ўніверсітэт, дзе вучыўся адначасова на двух факультэтах: фізіка-матэматычным і хімічным. За асабістыя поспехі быў пераведзены ў Ленінградскі ўніверсітэт. Скончыўшы ў 1927 фізічная аддзяленне Ленінградскага ўніверсітэта, Ландау зрабіўся аспірантам, у далейшым супрацоўцам Ленінградскага фізіка-тэхнічнага інстытута, у 1926-27 гг. апублікаваў першыя працы па тэарэтычнай фізіцы.  

У 1929 г. быў у навуковай камандыроўцы дзеля працягу адукацыі ў Германіі, у Даніі ў Нільса Бора, у Англіі і Швейцарыі. Нільса Бора ён пазней лічыў сваім адзіным настаўнікам. У 1932 г. узначаліў тэарытычны аддзел Украінскага фізіка-тэхнічнага інстытута (УФТІ). Пасля звальнення з Харкаўскага ўніверсітэта ў 1937 г. і выкліканай гэтым забастоўкі фізікаў быў запрошаны ў нядаўна створаны Інстытут фізічных праблем (ІФП) АН СССР і пераехаў у Маскву.

Пасля ад'езду Л. Ландау пачынаецца разгром УФТІ органамі абласнога НКВД, арыштоўваюцца замежныя спецыялісты А. Вайсберг і Ф. Хоутэрманс, у жніўні-верасні 1937 падчас так званай "справы УФТІ" былі арыштаваны і расстраляныя фізікі Л.В. Разенкевіч (суаўтар Л. Ландау), Л.В. Шубнікаў, В.С. Горскі.

У красавіку 1938 г. Л. Ландау рэдагуе лістоўку, якая была напісана К. Коцерам і заклікала да звяржэння Сталінскага рэжыму, у якой Сталін названы фашыстскім дыктатарам. Тэкст лістоўкі быў пераданы антысталінскій групе студэнтаў ІФЛІ дзеля распаўсюджання па поште перад першамайскімі святамі. Гэты намер быў выкрыты органамі бяспекі СССР, і Л. Ландау, Корэц і Ю.Б. Румер былі арыштаваны за антысавецкую агітацыю. У турме Ландау правёў год і был выпушчаны дзякуючы пісьму ў абарону ад Нільса Бора і ўмяшальніцтву Капіцы, які ўзяў Л.Ландау на паруку. Пасля вызвалення і да самай смерці ў 1968 г. Л. Ландау быў супрацоўнікам ІФП

У 1955 г. падпісаў "Ліст трохсот" супраць Т.Д. Лысенка. У 1962 г. атрымаў Нобелеўскую прэмію «За піянерскія даследванні скандэнсаваных асяроддзяў, асабліва вадкага гелію». У тым жа годзе трапіў у страшэнную аўтакатастрофу, атрымаў шматлікія пераломы і правёў у коме 59 сутак. Пасля аварыі амаль што не займаўся навуковай дзейнасцю, але, на думку жонкі і сына, Ландау паступова вяртаўся да свайго нармальнага становішча і ў 1968 г. быў блізкі да таго, каб аднавіць сваю прафесійную дзейнасць.

Меў вельмі рознабаковыя інтэрэсы. Працаваў у сферы квантавай механіцы, фізіцы цвёрдага цела, магнетызму, фізіцы нізкіх тэмператураў, фізіцы касмічных променяў, фізіцы атамнага ядра, фізіцы элементарных часціц, фізіцы плазмы, гідрадынаміцы, квантавай тэорыі поля і інш.

 Важнейшая працы[правіць | правіць зыходнік]

  • "Да тэорыі спектраў двухатамных малекул" (1926 г.) - самая першая працы
  • "Праблема затухання ў хвалявай механіцы" (1927 г.)
  • "Малыя энергіі сувязі ў квантавай механіцы" (1960 г.)

Усяго Л. Ландау напісаў 98 артыкулаў. Поўнае выданне яго прац у 1968 г. складала 2 тамы.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя. Т. 9. — Мн., 1999.
  • Новая иллюстрированная энциклопедия. Кн. 10 : Ку — Ма. — М., 2004.
  • Ученые Московского университета — действительные члены и члены-корреспонденты Российской академии наук (1755—2004): биографический словарь. ― Москва, 2004.