Луцый Карнелій Сула

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Луцый Карнелій Сула
лац.: Lucius Cornelius Sulla
Луцый Карнелій Сула
Скульптурны партрэт I ст. да н. э. — II у. н. э., які з XIX стагоддзя звычайна атаясамляўся з Сулай, але ў наш час звычайна званы «псеўда-Сула».
Мюнхенская гліптатэка.
Бестэрміновы дыктатар
82 да н. э. — 79 да н. э.
Консул
 
Нараджэнне: 138 да н.э.(-138)
Смерць: 78 да н.э.(0-78)
Бацька: Луцый Карнелій Сула
Жонка: 1. Юлія (Ілія?)
2. Клелія
3. (3.?) Цэцылія Метэла Далматыка
4. (4.?) Валера Месала
Дзеці: 1. (? Луцый) Карнелій Сула
2. Карнелія
3. Фаўст Карнелій Сула (Фаўст)
4. Фаўста Карнелія (Фаўста)
5. Карнелія Пастума

Луцый Карнелій Сула, пазней прыняў дадатковае імя Фелікс (лац.: Lucius Cornelius Sulla Felix) - старажытнарымскі палітык, дыктатар з 82 па 79 да н.э., консул 88 да н.э. і 80 да н.э..

Пачатак кар'еры[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў збяднелай шляхецкай (патрыцыянскай) сям'і ў 138 да н.э. Атрымаў усебаковую адукацыю. Удзельнічаў у Югуртынскай вайне, у вайне супраць кімвраў і тэўтонаў, а таксама ў Саюзніцкай вайне.

Падзеі 88 года[правіць | правіць зыходнік]

Быў абраны консулам на 88 да н.э. разам з Квінтам Пампеям Руфам. Напрыканцы года народны трыбун Публій Сульпіцый Руф спрабаваў выкарыстаць незадаволенасць італікаў сваім грамадска-палітычным становішчам (італікі галасавалі апошнімі, таму іх галасы амаль нічога не вырашалі) і з іх дапамогай адхіліць Сулу ад камандвання рымскай арміяй на карысць Гая Марыя. Сула і Пампей Руф спаслаліся на немагчымасць склікання народнага сходу, бо Сульпіцый ужо пераканаў рымскіх плябеяў у неабходнасці прыняцця гэтага рашэння. Тады Сульпіцый са сваімі паплечнікамі заняў форум і стаў патрабаваць неадкладнага дазволу на галасаванне па свайму закону. Аднак пагрозамі і забойствам сына Пампея Руфа Сульпіцый атрымаў дазвол на правядзенне закона. Хутка ён быў прыняты, і італікаў пераразмеркавалі, што дало ім значную колькасную перавагу над уласна рымлянамі. Пасля гэтага была прынята пастанова, па якой Сула быў юрыдычна пазбаўлены камандвання арміяй.

Але ж Сула першым трапіў у вайсковы лагер, дзе пераканаў салдатаў у неабходнасці пайсці на Рым, заняць яго і выгнаць Сульпіцыя і яго паплечнікаў. Нечакана рымская армія парушыла забарону войскаў на з'яўленне ў Рыме і ўзяла кантроль над горадам. Сульпіцый, Марый і іншыя (усяго 12 чалавек) былі выгнаны, а Сула і Пампей Руф прынялі шэраг пастаноў, якія абмяжоўвалі правы народных трыбунаў і павялічвалі ролю сенату.

Аднак у гэты час у Грэцыі і Малай Азіі цар Мітрыдат VI пагражаў рымскаму валадарству. Таму Сула пакінуў Італію і адправіўся на вайну з Мітрыдатам. Сула планаваў хутка скончыць вайну і вяртацца ў Рым. Аднак консул 87 да н.э. Луцый Карнелій Цына здрадзіў рэспубліцы і разам з Марыем і іншымі выгнаннікамі захапіў Рым.

Вайна з Мітрыдатам[правіць | правіць зыходнік]

Манета з выявай Сулы

У некалькіх бітвах Сула разбіў паплечнікаў Мітрыдата, а калі даведаўся пра пагаршэнне сітуацыі ў Рыме, то заключыў з Мітрыдатам мір і вярнуўся ў Італію.

Грамадзянская вайна[правіць | правіць зыходнік]

У 83 да н.э. Сула высадзіўся ў Паўднёвай Італіі і пачаў хутка рухацца на Рым. У горадзе Прэнэстэ быў абложаны Гай Марый малодшы - лідар ворагаў Сулы. У бітве каля Колінскіх варот Сула з цяжкасцю перамог апошнія войскі марыянцаў. Галовы варожых лідараў былі адрэзаны, і іх пранеслі вакол Прэнэстэ, пасля чаго жыхары адчынілі вароты. Грамадзянская вайна скончылася.

Дыктатура[правіць | правіць зыходнік]

Пасля ўваходжання ў Рым у 82 да н.э. Сула склікаў народны сход і прапанаваў яму прыняць пастанову, па якому Суле даваліся б паўнамоцтвы дыктатара, але на неабмежаваны час[1].

Хутка Сула пачаў праскрыпцыі - арганізаваныя рэпрэсіі. Гэта былі таблічкі, якія складаліся Сулай, з імёнамі тых, каго было патрэбна забіць. Забойца атрымліваў палову маёмасці забітага і поўнае прабачэнне ад дыктатара. Сыны і ўнукі забітых не мелі права займаць пасады. Праскрыпцыі, акрамя асабістых ворагаў Сулы, закранулі таксама шмат заможных рымлян.

Акрамя таго, Сула папоўніў сенат сваімі паплечнікамі і падарыў сваім ветэранам значныя зямельныя ўчасткі.

Смерць[правіць | правіць зыходнік]

У 79 да н.э. Сула нечакана для ўсіх адмовіўся ад улады. Хутка, у 78 да н.э., ён памёр ад невядомай хваробы і быў пахаваны шматлікімі грамадзянамі, якія былі удзячны яму за заканчэнне серыі братазабойчых войнаў.

У мастацкай літаратуры[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Дыктатары ў Рыме абіраліся ў надзвычайных абставінах і толькі на 6 месяцаў

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Рымскія дыктатары I ст. да н. э. Шаблон:Рымскія консулы 100-76 да н. э.