Лікійцы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Лікійцы
Antalya museum tomb pericles.JPG
Лікійскія воіны (выява на магільні, 1 тысячагоддзе да н.)
Агульная колькасць
Рэгіёны пражывання Лікія
Мова лікійская
Рэлігія політэізм
Блізкія этнічныя групы хеты, лідыйцы, карыйцы

Лікі́йцы (стар.-грэч.: Λύκιοι) — старажытны індаеўрапейскі народ, карэнныя насельнікі малаазіяцкай вобласці Лікія.

Паходжанне[правіць | правіць зыходнік]

Лікійцы былі блізкія да іншых індаеўрапейскіх народаў Малой Азіі, размаўлялі на індаеўрапейскай мове лувійскай групы. Гамер узгадваў лікійцаў сярод абаронцаў Троі ад ахейцаў[1]. Герадот паведамляў, што лікійцы паходзілі з Крыта і ў мінулым зваліся тэрміламі. На чале Сарпедона, яны пакінулі Крыт і перасяліліся на захад Малой Азіі ў раён Мілета. Да прыходу тэрмілаў паўднёва-заходняя частка Азіі была вядома як Міліяда. Яе насяляла племя салімаў, відавочна заваяванае тэрміламі. Назвы ж Лікія і лікійцы паходзяць ад афіняніна Ліка, які стаў мясцовым уладаром пазней. Але і ў часы Герадота суседнія народы працягвалі называць лікійцаў тэрміламі[2].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Відавочна, дзяржаўныя ўтварэнні ў Лікіі сфарміраваліся яшчэ ў 2 тысячагоддзі да н. э. Лікійцы былі саюзнікамі хетаў і ўдзельнічалі з імі ў паходах на Блізкі Усход. Старажытныя егіпцяне звалі лікійцаў лука[3].

У 1 тысячагоддзі да н. э. у Лікіі склаўся саюз 23 гарадоў, які дастаткова эфектыўна падтрымліваў унутраны мір і абараняў мясцовае насельніцтва. Страбон апавядаў, што кожны горад выбіраў у агульную раду сваіх прадстаўнікоў, якія займалі пэўныя пасады, а таксама фарміравалі саюзны суд. Раду узначальваў лікіярх[4]. Саюз праіснаваў даволі доўгі час і дзейнічаў нават у часы Рымскай імперыі.

У VI ст. да н. э. лікійцы здолелі стрымаць націск магутнага лідыйскага валадара Кроза, але ў выніку былі заваяваны персамі. Персідскія ўлады захавалі пэўную аўтаномію гэтага рэгіёну, што дазволіла сатрапам з мясцовага рода Каліка захапіць уладу і кіраваць Лікіяй падобна манархам.

У 334 г. да н. э. Лікія трапіла ў склад Македоніі. У 43 г. н. э. яна стала часткай Рымскай імперыі. Ужо к канцу 1 тысячагоддзя да н. э. лікійцы былі значна элінізаваны, не карысталіся сваёй пісьмовай мовай, былі ўцягнуты ў варункі грэчаскай культуры.

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Лічыцца, што ў антычны перыяд у Лікіі жыло не болей за 200 тысяч чалавек. Аднак тут існавала даволі шмат гарадоў, якія падтрымлівалі гандлёвыя сувязі з іншымі рэгіёнамі Малой Азіі, Усходняга Міжземнамор'я і Грэцыяй. Наяўнасць гарадоў сведчыць, што мясцовае насельніцтва мела магчымасць абапірацца не толькі на сельскую гаспадарку, але рамесную вытворчасць і гандаль.

Лікійцы карысталіся алфавітным пісьмом, запазычаным з Фінікіі або Фрыгіі. Выдатнымі помнікамі манументальнага майстэрства лікійцаў з'яўляюцца іх скальныя магільні, якія яны будавалі на працягу ўсяго 1 тысячагоддзя да н. э. у цяжкадаступнай горнай мясцовасці. Магільні упрыгожваліся калонамі і барэльефамі. На іх выразалі сцэны паўсядзённага побыту, ваенных сутычак, а таксама выявы міфічных істот. Усяго захавалася больш за 2000 магільняў[5].

Герадот казаў, што звычаі ў лікійцаў крыцкія, часткова карыйскія. Аднак яны мелі дзіўны для грэкаў звычай звацца не па бацьку, а па маці. Калі свабодная жанчына брала шлюб з рабом, то іх дзеці былі таксама свабодныя. Затое дзеці ад шлюбу свабоднага мужчыны і іншаземнай жанчыны не маглі прэтэндаваць на грамадзянства[6].

Зноскі

  1. Гамер, Іліяда, VI:204
  2. Герадот, I:73
  3. Who Were the Lycians?
  4. Страбон, Кніга XIV, III:3
  5. LYCIAN ROCK TOMBS
  6. Герадот, I:73