Літоўская зямля

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Межы Літоўскай зямлі паводле М. Ермаловіча

«Літоўская зямля», Літва ў вузкім сэнсе (лац.: Lithuania propria; польск.: Litwa ściślejsza, Litwa rdzena) — умоўна вылучаемая ў сярэднявеччы тэрыторыя Літвы, яе галоўная і пануючая частка — уладанні старэйшых літоўскіх князёў, якія згаданыя ў дагаворы 1219 года[1]. Паводле меркаванняў некаторых даследчыкаў, размяшчалася ў верхнім цячэнні р. Віліі, на тэрыторыі сучаснай паўночна-заходняй Беларусі і паўднёва-усходняй Літвы[1][2]. На поўдні і ўсходзе межавала з Руссю — Полацкай зямлёй і Гарадзенскім княствам[3] з чым, магчыма, была звязана ўзвышэнне гэтае тэрыторыі і яе князёў[2].

Першай непасрэднай згадкай верагодна трэба лічыць «Литву Минъдога» у Іпацьеўскім летапісе (1238). Яшчэ больш верагодная яе згадка ў тым жа летапісе пад 1248, калі Міндоўгам «поимана бе вся земля Литовьская» — захопленыя ўладанні яго пляменнікаў і відаць падпарадкаваныя ўсе землі колішніх старэйшых літоўскіх князёў. З далейшым пашырэннем уладанняў Міндоўга, Войшалка і іх пераемнікаў — вялікіх князёў літоўскіх на Нальшаны, Дзяволтву, Упіту, межы Літоўскай зямлі — вялікакняжацкага дамена пашырыліся і на гэтыя землі, т.б. Літва ў вузкім сэнсе ахапіла ўсю Аўкштоту, за якой гэта значэнне замацавалася. Часам у Літоўскую зямлю ўключаюць і землі Панямоння. У 14—16 ст. сучаснікі адносілі да гэтага рэгіёну тэрыторыі на захад ад ракi Зах. Бярэзiны i на ўсход ад ракi Нявежыс.[1][3]

Паводле меркавання беларускага публіцыста М. Ермаловіча, Літоўская зямля была пачатковай Літвою і знаходзілася паміж Слонімам і Мінскам, толькі пасля яе назва разам з уладай вял.кн. літоўскіх распаўсюдзілася на іншыя тэрыторыі ўсходніх балтаў у выключна палітычным сэнсе[4]. Але канцэпцыя М. Ермаловіча пабудаваная на тэндэнцыйнай інтэрпрэтацыі крыніц, таму ўспрынятая гісторыкамі як прынцыпова няслушная або вельмі сумніўная[5][6].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Насевіч В. Л. Літва…
  2. 2,0 2,1 Baranauskas T. Lietuvos valstybės…
  3. 3,0 3,1 Краўцэвіч А. Праблема лакалізацыі…
  4. Ермаловіч М. Па слядах…
  5. Gudavicius E. Following the Tracks of a Myth…
  6. Спиридонов М. Ф. «Литва» и «Русь»…

Літаратура