Малдова
|
|||||
 |
|||||
| Гімн: «Limba noastră» | |||||
| Заснавана | 1359 год (пачатак малдаўскай дзяржаўнасці) | ||||
| Дата незалежнасці | 27 жніўня 1991 (ад СССР) | ||||
| Афіцыйная мова | малдаўская[1][2][3] |
||||
| Сталіца | Кішынёў | ||||
| Найбуйнейшыя гарады | Кішынёў, Тыраспаль[4], Бельцы, Бяндэры[4], Рыбніца[4], Кахул | ||||
| Форма кіравання | Парламенцкая рэспубліка | ||||
| Прэзідэнт Прэм'ер-міністр Старшыня парламента |
Нікалае Цімофці[5] Уладзімір Філат[6][7] Марыян Лупу |
||||
| Плошча • Усяго • % воднай паверхні |
135-я ў свеце 33 846 км² 1,4 |
||||
| Насельніцтва • Ацэнка (2011) • Шчыльнасць |
▼ 3 560 430[8] чал. (118-я) 111,4 чал./км² |
||||
| ІРЧП (2011) | ▲ 0,649[9] (сярэдні) (111 -ы) |
||||
| Валюта | малдаўскі лей (MDL, код 92) | ||||
| Інтэрнэт-дамен | .md | ||||
| Тэлефонны код | +373 | ||||
| Часавы пояс | +2 | ||||
Малдова (афіцыйная назва Рэспубліка Малдова) — краіна ў Еўропе. Мяжуе з Румыніяй і Украінай. Непасрэднага выхаду да мораў не мае. Праз тэрыторыю краіны працякае рака Днестр, на ўсходнім беразе якой знаходзіцца самаабвешчаная Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка.
|
Геаграфія [правіць]
Малдова размешчана на крайнім паўднёвым захадзе Усходне-Еўрапейскай раўніны, у другім часавым поясе, і займае вялікую частку Міжрэчча Днястра і Прута, а таксама вузкую паласу левабярэжжа Днястра ў яго сярэднім і ніжнім цячэнні. Не маючы выхаду да мора, краіна геаграфічна належыць да прычарнаморскага рэгіёна, пры гэтым у Малдовы ёсць выхад да Дунаю (працягласць берагавой лініі — 600 м).
Паверхня Малдовы прадстаўляе сабой узгорыстую раўніну, раздзеленую рачнымі далінамі. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 147 м, максімальная — 429,5 м (гара Баланешты). Карысныя выкапні: вапнякі, гіпс, гліны, шкляны пясок, гравій, невялікія радовішчы нафты і газу.
Клімат умерана кантынентальны. Зіма мяккая, кароткая, лета цёплае, працяглае. Сярэдняя тэмпература студзеня −4 °C, ліпеня 21 °C. Абсалютны мінімум −36 °C, максімум 42 °C. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў вагаецца ў межах 380—550 мм.
Глебы пераважна чарназёмныя (75 %). Большая частка тэрыторыі Малдовы ўзараная. Стэпавая расліннасць захавалася толькі на невялікіх участках. Лясы займаюць 6 % тэрыторыі.
Прыродныя раёны:
- Паўночна-малдаўскі лесастэпавы,
- Цэнтральна-малдаўскі лясны (Кодры),
- Паўднёва-малдаўскі стэпавы.
Гісторыя [правіць]
Да 14 стагоддзя тэрыторыя сучаснай Малдовы была часткай уладанняў розных племянных саюзаў (гета-дакі, готы, анты) і дзяржаўных утварэнняў (Старажытнаруская дзяржава, Галіцкае княства, Залатая Арда). З другой паловы 14 стагоддзя — у складзе Малдаўскага княства, у 16-18 стагоддзях — пад уладай Асманскай імперыі.
У канцы 18 стагоддзя Расійскай імперыяй анексавана левабярэжжа Днястра, у 1812 — Бесарабія. У 1917 абвешчаная Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка. З 1918 — Бесарабія ў складзе Румыніі. У 1924 на тэрыторыі Украінскай ССР створана Малдаўская АССР. У 1940 у выніку падпісання Пакта Молатава-Рыбентропа Бесарабія перададзена СССР, створана Малдаўская ССР. Падчас Вялікай Айчыннай вайны была акупаваная ў 1941—1944 нямецкімі і румынскімі войскамі. 24 жніўня 1944, у выніку Ясска-Кішынёўскай аперацыі, тэрыторыя Бесарабіі была зноў занятая савецкімі войскамі.
27 жніўня 1991 абвешчана незалежнасць Рэспублікі Малдова. У 1992 напружаная палітычная сітуацыя ў зоне Прыднястроўя перарасла ва ўзброены канфлікт.
Палітыка і дзяржаўны лад [правіць]
Дачыненні з Беларуссю [правіць]
Дыпламатычныя дачыненні ўрады ўстанавілі 19 лістапада 1992 года[10].
Эканоміка [правіць]
Насельніцтва [правіць]
Гл. таксама [правіць]
Зноскі
- ↑ Артыкул 13 Канстытуцыі Рэспублікі Малдова
- ↑ У Гагаўзіі — таксама гагаўзская і руская, у Прыднястроўі - таксама руская і украінская.
- ↑ Згодна закону "Аб функцыянаванні моў на тэрыторыі Малдаўскай ССР» руская мова валодае статусам мовы міжнацыянальных зносін
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Кантралюецца непрызнанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікай
- ↑ На 917-й день безвластия у Молдовы появился президент! (руск.)
- ↑ Правительство объявило о своей отставке в связи с признанием выборов нового парламента действительными. // — Комсомольская Правда, 27 декабря 2010
- ↑ Артыкул 103 Канстытуцыі Рэспублікі Малдова
- ↑ Нацыянальнае бюро статыстыкі Рэспублікі Малдова. Паводле даных на 1 студзеня 2011 года. Без насельніцтва левабярэжжа Днястра і муніцыпіі Бяндэры.
- ↑ [1]. 2010 Human development Report.
- ↑ Аляксандр Лукашэнка павіншаваў Прэзідэнта Рэспублікі Малдова Уладзіміра Вароніна// Афiцыйны iнтэрнет-партал Прэзiдэнта Рэспублiкi Беларусь. 19 лістапада 2007
 |
Гэта пачатак артыкула. Вы можаце дапамагчы праекту, выправіўшы і дапоўніўшы яго. |
 Садружнасць Незалежных Дзяржаў |
|
|---|---|
| Удзельнікі |  Азербайджан •  Арменія •  Беларусь •  Казахстан •  Кыргызстан •  Малдова •  Расія •  Таджыкістан •  Узбекістан |
| Асацыяваныя члены |  Туркменістан |
| Фактычныя члены |  Украіна |
| Былыя члены |  Грузія (1993 - 2009) |
| Еўразійская эканамічная супольнасць | |
|---|---|
| Удзельнікі | Беларусь • Казахстан • Кыргызстан • Расія • Таджыкістан |
| Назіральнікі | Арменія • Малдова • Украіна |
| Членства прыпыненае | Узбекістан |
