Монатэізм

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці


Рэлігія

P religion world.svg

Формы рэлігійнай свядомасці

Монатэізм · Політэізм  · Дэізм · Тэізм  · Ітсізм · Пантэізм

Сусветныя рэлігіі

Будызм · Хрысціянства  · Іслам ·

Аўраамічныя рэлігіі

Іўдаізм · Хрысціянства · Іслам  · Бахаі

Дхармічныя рэлігіі

Індуізм · Джайнізм · Сікхізм · Будызм

Традыцыйныя рэлігіі Далёкага Усходу

Даасізм · Канфуцыянства · Сінтаізм

Асноўныя паняцці

Бог · Душа · Грэх  · Сакральнасць · Дух · Вера  · Догма · Свяшчэнныя пісанні  · Жыццё пасля смерці  · Абрад  · Храм

Спіс рэлігій  · Партал:Рэлігія

г · р

Монатэізм (літар. «адзінабожжа» — ад грэч.: μόνος — мона, «адзін» і грэч.: θεός, «бог») — рэлігійнае ўяўленне і вучэнне пра Адзінага Бога (у супрацьлегласць язычніцкаму многабожжу, політэізму)[1]. Звычайна монатэізм таксама супрацьпастаўляецца пантэізму[2]. У монатэізме Бог звычайна персаніфікуецца, г.зн. з'яўляецца вызначанай «асобай». Да монатэістычных рэлігій адносяцца, у ліку іншых, іўдаізм, іслам і хрысціянства (пры ўмове, што Троіца не ставіць пад пытанне Яго адзінства)[3]. Монатэізм можна класіфіцыраваць на тэізм, пантэізм, панентэізм і дэізм[4].

Аўрамістычныя рэлігіі[правіць | правіць зыходнік]

Іўдаізм[правіць | правіць зыходнік]

У іўдаізме важнае значэнне адыгрываюць тэксты Свяшчэннага Пісання — Тора і Танах. Пра дакладны час з'яўлення веры ў адзінага Бога там нічога не сказана, але з пункту гледжання тэкста ў часы праайцоў Аўрама і Майсея яна ўжо была вядомая чалавецтву, гэта значыць, што Аўрам і Майсей не могуць лічыцца яе заснавальнікамі, вынаходнікі або першыя прапаведнікі, а хутчэй як вялікія праведнікі, як праайцы яўрэйскага народа, як людзі, якія шмат зрабілі для распаўсюджвання і зацвярджэння адзінабожжа і запаведзяў Свяшчэннага Пісання ў свеце і як людзі запавету. Старадаўняя рэлігія ізраільцян у часы Майсея, была верагодна генатэістычнай. Яхвэ быў адзіным богам яўрэяў, але іншыя народы мелі сваіх багоў, напрыклад Ваал лічыўся богам Ханаана. Таму першая запаведзь дэкалогу Майсея гучыць як «хай не будзе ў цябе іншых багоў перад абліччам».

Рэлігія Майсея лічыцца яе прыхільнікамі значным крокам наперад у духоўным і маральным развіцці чалавецтва. У адрозненне ад рэлігій вялікіх дзяржаў той эпохі, як Старажытны Егіпет, Вавілон або Старажытная Грэцыя, Майсеева вера была вольна ад амаральных міфаў і жорсткіх рытуалаў. Яхвэ ставіў сваім прыхільнікам высокія этычныя патрабаванні. У больш позні перыяд канцэпцыя іўдаізма эвалюцыянавала. Яхвэ стаў уладальнікам Сусвету, які выбраў яўрэяў сярод іншых народаў каб падрыхтаваць глебу для прыходу месіі.

Іўдаізм забараняе пачытаць выявы Бога, каб падкрэсліць яго бясконцую магутнасць і адрозніць яго ад паганскіх багоў. Прыхільнікі іўдаізму лічаць абавязкам любіць Бога, хоць найважнейшым з'яўляецца страх перад яго гневам. Імя Бога лічыцца настолькі святым, што чалавеку не дазваляецца яго прамаўляць.

Зноскі

  1. А. М. Лопухов — Словарь терминов и понятий по обществознанию (руск.) 
  2. Статья «Монотеизм» в Электронной еврейской энциклопедии (руск.) 
  3. «Монотеизм» в Энциклопедии современной эзотерики] (руск.) 
  4. «Монотеизм» в энциклопедии Кругосвет (руск.)