Паўль Крутцэн
| Паўль Джозеф Крутцэн | ||
| нідэрл.: Paul Jozef Crutzen | ||
 |
||
| Дата нараджэння: | ||
|---|---|---|
| Месца нараджэння: | ||
| Краіна: | ||
| Навуковая сфера: | ||
| Альма-матэр: | ||
| Вядомы як: |
даследчык азонавага пласта атмасферы |
|
| Узнагароды і прэміі |
|
|
Паўль Джозеф Крутцэн (нідэрл.: Paul Jozef Crutzen; нар. 3 снежня 1933 г., Амстэрдам, Нідэрланды) — выбітны галандскі хімік, спецыяліст у хіміі атмасферы, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1995) за даследаванні азонавых дзірак у атмасферы. Асноўны напрамак яго даследаванняў - гэта хімія стратасферы і трапасферы і яе роля ў біягеахімічных цыклах і фарміраванні клімату. У цяперашні час працуе ў аддзеле хіміі атмасферы ў Інстытуце Макса Планка па хіміі (Майнц, Германія).
Крутцэн стаў адным з найбольш вядомых вучоных, якія вывучаюць глабальнае пацяпленне і прыцягнуў увагу да гэтай з'явы. Ён таксама з'яўляецца аўтарам тэорыі ядзернай зімы, верагоднага стану клімату Зямлі ў выпадку глабальнай ядзернай вайны. Крутцэн з'яўляецца актыўным прыхільнікам геаінжынерыі - канцэпцыі актыўнага ўмяшання ў прыроду з мэтай змены уласцівасцяў клімату, запавольваць або прадухіляць згубныя яго змены. У прыватнасці, падтрымлівае ідэю масіраванага выкіду розных аэразольных часціц (перш за ўсё двухвокісу серы) у зямную стратасферу для адлюстравання сонечнага выпраменьвання.
У 2000 годзе Крутцэн разам з Штормерам прапанавалі тэрмін «антрапацэн» для апісання сучаснай геалагічнай эпохі.
Літаратура [правіць]
- Крутцэн Паўль // БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.489
Спасылкі [правіць]
 |
Гэта пачатак артыкула пра вучоных-хімікаў. Вы можаце дапамагчы праекту, выправіўшы і дапоўніўшы яго. |
| Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1976—2000 гадах | |
|---|---|
|
Ліпскамб (1976) • Прыгожын (1977) • Мічэл (1978) • Браўн / Вітыг (1979) • Берг / Гілберт / Сенгер (1980) • Фукуі / Хофман (1981) • Клуг (1982) • Таўбэ (1983) • Мерыфілд (1984) • Хаўптман / Карле (1985) • Хершбах / Лі / Полані (1986) • Крам / Лен / Педэрсен (1987) • Дайзенхофер / Хубер / Міхель (1988) • Олтмен / Чэк (1989) • Коры (1990) • Эрнст (1991) • Маркус (1992) • Муліс / Сміт (1993) • Ола (1994) • Крутцэн / Маліна / Роўланд (1995) • Кёрл / Крота / Смолі (1996) • Боер / Уокер / Скоу (1997) • Кон / Попл (1998) • Зевейл (1999) • Хігер / Мак-Дыярмід / Сіракава (2000) |
|
|
Поўны спіс | (1901—1925) | (1926—1950) | (1951—1975) | (1976—2000) | (2001—2025) |
- Асобы
- Постаці навукі
- Нарадзіліся 3 снежня
- Нарадзіліся ў 1933 годзе
- Нарадзіліся ў Амстэрдаме
- Камандоры ордэна Нідэрландскага льва
- Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіту
- Постаці нідэрландскай навукі
- Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
- Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
- Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
- Члены Папскай акадэміі навук
- Замежныя члены РАН
