Пётр Ільіч Чайкоўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Пётр Ільіч Чайкоўскі
фота
Асноўная інфармацыя
Поўнае імя

Пётр Ільіч Чайкоўскі

Дата нараджэння

25 красавіка (7 мая) 1840(1840-05-07)

Месца нараджэння

Воткінск,
Вяцкая губерня,
Расійская імперыя

Дата смерці

25 кастрычніка (6 лістапада) 1893(1893-11-06) (53 гады)

Месца смерці

Санкт-Пецярбург

Краіна

Flag of Russia.svg Расійская імперыя

Прафесіі

кампазітар, дырыжор, педагог

Commons-logo.svg Пётр Ільіч Чайкоўскі на Вікісховішчы

Пётр Ільі́ч Чайкоўскі — (7 мая 1840, Воткінск, Расія — 6 лістапада 1893, Санкт-Пецярбург) — рускі кампазітар, дырыжор, педагог.

Выдатны меладыст. Аўтар 76 опусаў, 10 опер. Напіасаў 7 сімфоній (6 пранумераваных і сімфонія "Манфрэд"), 3 сюіты. Сусветна вядомыя яго балеты «Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня», «Шчаўкунчык».

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў паселішчы пры Камска-Воткінскім заводзе Вяцскай губерні (цяпер горад Воткінск, Удмуртыя). Яго бацька — Ілья Пятровіч Чайкоўскі (1795—1880) — выбітны рускі інжынер, быў сынам Пятра Фёдаравіча Чайкі, які нарадзіўся ў 1745 г. ў сяле Мікалаеўка ля Палтавы (цяпер Украіна), пазней змяніў сваё прозвішча на Чайкоўскі. Ён быў другім дзіцем Фёдара Чайкі (1695—1767) і яго жонкі Ганны (1717 -?). Пётр Фёдаравіч вучыўся ў семінарыі ў Кіеве, пазней атрымаў медыцынскую адукацыю ў Пецярбургу. З 1770 па 1777 г. служыў у арміі асістэнтам ваеннага лекара, пазней стаў афіцэрам медслужбы ў Кунгуры, Пермскай губерні. У 1782 г. быў пераведзены ў Вятку (Казанская губерня). У 1776 г. ажаніўся з Анастасіяй Сцяпанаўнай Посахавай (1751 года нараджэння), у іх было 11 дзяцей. Ілья Пятровіч, бацька кампазітара, быў 10-м дзіцём. Ён, скончыўшы Горны кадэцкі корпус у Пецярбургу, быў залічаны на службу ў Дэпартамент горных і саляных спраў. Аўдавеўшы ў 1833 годзе, ён ажаніўся з Аляксандрай Андрэеўнай Асіер, з якой у 1837 пераехаў на Урал, куды атрымаў прызначэнне на пасаду начальніка Камска-Воткінскага сталеліцейнага завода. Пётр быў другім дзіцем у сям'і: у 1838 г. нарадзіўся яго старэйшы брат Мікалай, у 1842 — сястра Аляксандра (у замужжы Давыдава) і Іпаліт. Браты-двайняты Анатоль і Мадэст з'явіліся на свет у 1850 годзе.

Даты творчай біяграфіі[правіць | правіць зыходнік]

У 1866 годзе дэбютаваў перад маскоўскай і пецярбургскай публікай Уверцюрай F-Dur;. Пачаў Першую сімфонію;

1867 г. - выкананне Андантэ і скерца з Першай сімфоніі ў Рускім музычным грамадстве ў Санкт-Пецярбургу.

18661867 гады - напісаны уверцюра на дацкі гімн і шэраг фартэпіянныя п'ес: «Успамін пра Гапсале».

1867 г. - пачата праца над операй «Ваявода»; ў Маскве, у сімфанічным сходзе, былі выкананы танцы з яе.

1868 г. - у сімфанічным сходзе ў Маскве рускага музычнага таварыства з вялікім поспехам выканана Першая сімфонія. З незадаволенасцю ставіўся Чайкоўскі да свайго сімфанічнага твора «Фатум» (1868), яго выконвалі як у Маскве, так і ў Пецярбургу.

30 студзеня 1869 г. у Вялікім тэатры ў Маскве - прэм'ера оперы «Ваявода». Лібрэта - кампазітара і А.М. Астроўскага па яго п'есе («Сон на Волзе»). Дырыжор - Мерт. У ролях: Нячай Шалыгін - Фінокі, Улас Дзюжой - Раданежскі, Настасся - Аненская, Мар'я Уласьеўна - Меньшыкава, Праскоўя Уласьевна - Кроненберг, Сцяпан Баструкоў - Рапарт, Дубровін - Дзямідаў, Алена - Іванова, Жвавы - Бажаноўскі, Блазан - Лаўроў, Нядвіга - Разанава, новы Ваявода - Карын). У 1870-х гадах Чайкоўскі знішчыў оперу, захаваўшы толькі невялікую частку матэрыялу.

У 1869 г. скончана опера «Ундзіна», якая не ставілася. Яна знішчана аўтарам у 1873 годзе, за выключэннем некаторых нумароў, якія ўвайшлі пасля ў іншыя сачыненні. Увосень напісана ўверцюра-фантазія «Рамэа і Джульета». Напісана шэсць рамансаў, з якіх «Не, толькі той», «І балюча, і салодка», «Сляза дрыжыць», «Чаму», «Ні слова, о дружа мой».

1871 г. - першы квартэт D-бемоль мажор.

1870-1872 гады - створана опера «Апрычнік», уласнае лібрэта па аповесці І. І. Лажэчнікава.

31 мая 1872 года - адбылася прэм'ера кантаты «У памяць 200-годдзя нараджэння Пятра Вялікага», напісанай па заказу і спецыяльна да адкрыцця Політэхнічнай выстаўкі 1872 года.

1873 г. - сімфанічная фантазія «Бура».

Асноўныя творы[правіць | правіць зыходнік]

Оперы[правіць | правіць зыходнік]

  • Ваявода (1868)
  • Ундзіна (1869)
  • Апрычнік (1872)
  • Яўген Анегін (1878)
  • Арлеанская дзева (1879)
  • Мазепа (1883)
  • Чаравічкі (1885)
  • Чарадзейкі (1887)
  • Пікавая дама (1890)
  • Іаланта (1891)

Балеты[правіць | правіць зыходнік]

  • Лебядзінае возера (1877)
  • Спячая прыгажуня (1889)
  • Шчаўкунок (1892)

Фартэпіянныя творы[правіць | правіць зыходнік]

  • Саната да-дыез мінор ор. 80 posth (1865, выд. 1900)
  • Поры года op. 37b (1876)
  • Дзіцячы альбом op. 39 (1878)
  • Вялікая саната соль мажор op. 37а (1878)

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons

Шаблон:Творы Чайкоўскага