Пётр Аркадзевіч Сталыпін

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
П. А. Сталыпін

Пётр Аркадзевіч Сталыпін (руск.: Пётр Арка́дьевич Столы́пин) (2 (14) красавіка 1862, Дрэздэн, Германія — 5 (18) верасня 1911, Кіеў, Расійская імперыя), дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр унутраных спраў (19061911), старшыня Савета міністраў (19061911).

У расійскай гісторыі пачатку XX стагоддзя вядомы ў першую чаргу як рэфарматар і дзяржаўны дзеяч, які сыграў значную ролю ў падаўленні рэвалюцыі 1905—1907 гадоў. У красавіку 1906 імператар Мікалай II прапанаваў Сталыпіну пасаду міністра ўнутраных спраў Расіі. Неўзабаве пасля гэтага ўрад быў распушчаны разам з Дзяржаўнай думай I склікання, а Сталыпін быў прызначаны новым прэм'ер-міністрам.

На новай пасадзе, якую ён займаў аж да сваёй гібелі, Сталыпін правёў цэлы шэраг законапраектаў, якія ўвайшлі ў гісторыю як Сталыпінская аграрная рэформа, галоўным згорадам якой было ўвядзенне прыватнай сялянскай зямельнай уласнасці. Прыняты ўрадам закон аб ваенна-палявых судах рабіць больш жорсткімі пакаранне за здзяйсненне цяжкіх злачынстваў. Пасля Сталыпіна рэзка крытыкавалі за жорсткасць. Сярод іншых мерапрыемстваў Сталыпіна на пасадзе прэм'ер-міністра асаблівае значэнне маюць увядзенне земства ў заходніх губернях, абмежаванне аўтаноміі Вялікага княства Фінляндскага, змяненне выбарчага заканадаўства і роспуск II Думы, якія паклалі канец рэвалюцыі 1905—1907 гг.

Падчас выступаў перад дэпутатамі Дзяржаўнай думы выявіліся прамоўніцкія здольнасці Сталыпіна. Яго фразы «Не запалохаць!», «Спачатку заспакаенне, потым рэформы» і «Ім патрэбныя вялікія ўзрушэнні, нам патрэбная вялікая Расія» сталі крылатымі.

З рысаў характару сучаснікамі асабліва вылучалася яго бясстрашнасць. На Сталыпіна планавалася і было здзейснена 11 замахаў. Падчас апошняга, здзейсненага ў Кіеве Дзмітрыем Багровым, Сталыпін атрымаў смяротнае раненне, ад якога праз некалькі дзён памёр.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Раннія гады[правіць | правіць зыходнік]

Пётр Сталыпін паходзіў з дваранскага роду, які існаваў ужо ў XVI стагоддзі. Родапачынальнікам Сталыпіных з'яўляўся Рыгор Сталыпін.

Пётр Сталыпін нарадзіўся 2 (14) красавіка 1862 а ў сталіцы Саксоніі Дрэздэне, куды ездзіла да родных яго маці.

Дзяцінства правёў спачатку ў сядзібе Сярэднікова Маскоўскай губерні (да 1869 а), затым у маёнтку Ковенскай губерні. Сям'я выяжджала таксама ў Швейцарыю. Калі прыйшоў час аддаць дзяцей у гімназію, бацька Аркадзь Дзмітрыевіч купіў дом у суседняй Вільні.

У 1874 12-гадовы Пётр быў залічаны ў другую класу Віленскай гімназіі, дзе правучыўся да шостага класа. 3 чэрвеня 1881 19-гадовы Пётр скончыў Арлоўскую гімназію і атрымаў атэстат сталасці. Ён з'ехаў у Санкт-Пецярбург, дзе 31 жніўня паступіў на прыродазнаўчае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага Імператарскага ўніверсітэта.

Каўнас[правіць | правіць зыходнік]

18 сакавіка 1889 ён быў прызначаны Каўнаскім павятовым правадыром дваранства і старшынёй Каўнаскага суда сусветных пасярэднікаў.

Сталыпін правёў на службе ў Каўнас каля 13 гадоў — з 1889 па 1902 гады.

Гродна[правіць | правіць зыходнік]

21 чэрвеня Сталыпін прыбыў у Гродна і прыступіў да выканання абавязкаў губернатара. Па ініцыятыве Сталыпіна ў Гродна былі адкрыты яўрэйскія двухкласае народнае вучылішча, рамеснае вучылішча, а таксама жаночае прыходскае вучылішча адмысловага тыпу, у якім, акрамя агульных прадметаў, выкладаліся маляванне, чарчэнне і рукадзелле.

Асвоіўшыся на пасадзе губернатара, Сталыпін пачаў праводзіць рэформы, якія ўключалі рассяленне сялян на хутары, ліквідацыю цераспалосіцы, ўкараненне штучных угнаенняў, палепшаных сельскагаспадарчых прылад, меліярацыі, развіццё кааперацыі, сельскагаспадарчую адукацыю сялян.

Саратаў[правіць | правіць зыходнік]

Праца ў Гродна цалкам задавальняла Сталыпіна. Аднак неўзабаве міністр унутраных спраў Плевен зноў зрабіў прапанову Сталыпіну заняць пасаду губернатара Саратаўскай губерні. Сталыпін не хацеў пераяжджаць у Саратаў.

Міністр унутраных спраў[правіць | правіць зыходнік]

У другой палове красавіка 1906 г. Сталыпіна выклікалі ў Царскае Сяло тэлеграмай за подпісам імператара. Сустрэўшы яго, Мікалай II сказаў, што пільна сачыў за дзеяннямі ў Саратаве і, лічачы іх выключна выбітнымі, прызначае яго міністрам унутраных спраў.

Міністр унутраных спраў з'яўляўся першым сярод іншых міністраў Расійскай імперыі па сваёй ролі і маштабе дзейнасці. У яго вядзенні былі:

  • Кіраванне справамі пошты і тэлеграфа
  • Дзяржаўная паліцыя
  • Турмы, ссылка
  • Губернскія і павятовыя адміністрацыі
  • Узаемадзеянне з земствамі
  • Харчовая справа (забеспячэнне насельніцтва прадуктамі харчавання пры неураджаі)
  • Пажарная частка
  • Страхаванне
  • Медыцына
  • Ветэрынарыя
  • Мясцовыя суды і інш.

Пасля атрымання пасады прэм'ер-міністра Сталыпін сумяшчаў абодва паста, застаючыся міністрам унутраных спраў да канца свайго жыцця.

Смерць[правіць | правіць зыходнік]

Замах на Сталыпіна задумаў сам Дзмітрый Багроў. Па пропуску, выдадзенаму начальнікам Кіеўскага ахоўнага аддзялення, ён прайшоў у гарадскі оперны тэатр, падчас другога антракту падышоў да Сталыпіна і двойчы стрэліў: першая куля трапіла ў руку, другая — у жывот, закрануўшы печань. Пасля ранення Сталыпін перахрысціў цара, цяжка апусціўся ў крэсла і сказаў: «Шчаслівы памерці за Цара».

У першых радках завяшчання Сталыпіна было напісана: «Я хачу быць пахаваным там, дзе мяне заб'юць». Указанне Сталыпіна было выканана: 9 верасня Сталыпін быў пахаваны ў Кіева-Пячэрскай лаўры.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]