Рака Рэйн

Рэйн Rhein, Rhin, Rijn
Самае вузкае месца на Рэйне
Выток	Альпы
Вусце	Паўночнае мора
Даўжыня	1230 км
Краіна	Швейцарыя, Ліхтэнштэйн, Аўстрыя, Германія, Францыя, Нідэрланды
У ВікіСховішчы ёсць выявы з тэмай: Рэйн

Рэйн (ням.: Rhein [райн], фр.: Rhin [рэ^н], нідэрл.: Rijn [рэйн]) — буйная рака ў Заходняй Еўропе.

Працякае па тэрыторыі Швейцарыі, Ліхтэнштэйна, Аўстрыі, Германіі, Францыі, Нідэрландаў.

Даўжыня — 1230 км, плошча басейна — 185 тыс. км².

Бярэ пачатак у Альпах, працякае праз Бодэнскае возера, перасякае адгор'і Юры і Шварцвальда, пасля чаго цячэ па Верхнярэйнскай нізіне. У сярэдняга цячэння прарываецца праз Рэйнскія Сланцывыя горы. Ніжняя плынь — у межах Сярэднееўрапейскай раўніны, дзе рэчышча ў шматлікіх месцах агароджанае дамбамі. Упадае ў Паўночнае мора, утварачы складаную дэльту.

Асноўныя прытокі: Некар, Лан, Майн, Рур (правыя); Аарэ, Мозель (левыя). У левы рукаў дэльты ўпадае рака Маас.

У вярхоўях — вяснова-летняй паводцы, у сярэднім і ніжнім цячэнні шматводная на працягу ўсяго года. Сярэдні выдатак — 2500 м³/с, гадавы сцёк каля 79 км².

Рака суднаходная на 952 км, да горада Базель і па Бодэнскім возеры. Агульная даўжыня водных шляхоў у басейне Рэйна каля 3000 км.

Рэйн злучаны каналамі з Ронай, Марнай, Везэрам, Эльбай.

Гарады на Рэйне: Арнем (Нідэрланды), Дзюсельдорф, Кёльн, Бон, Майнц, Мангейм, Вормс, (Германія), Страсбург (Францыя), Базель (Швейцарыя).

Зліццё Рэйна і Мозеля ў нямецкім горадзе Кобленц (Бацька-Рэйн і маці-Мозель)

Літаральна назва ракі перакладаецца як «Плынь» (з кельцкага).

1 лістапада 1986 года на Рэйне адбылася адна з самых буйных у Еўропе экалагічных катастроф. Пажар на хімічным заводзе фірмы «Сандос» (Sandoz) у швейцарскім Базелі прывёў да скіду ў раку 30 тон пестыцыдаў, ртуці і іншых сельскагаспадарчых хімікатаў. Рэйн набыў чырвоны колер, людзям у раёне ракі было забароненае выходзіць з хаты, у некаторых гарадах ФРГ былі зачыненыя вадаправоды, замест якіх выкарыстоўвалася прывазная вада ў цыстэрнах. На працягу 10 дзён забруджвання дасягнулі Паўночнага мора. У выніку па некаторых адзнаках загінула паўмільёна рыб, некаторыя віды цалкам зніклі.

Пасля бурнай рэакцыі грамадскасці ўжо ў 1987 годзе была прынятая «Праграма дзеянняў — Рэйн», разлічаная да 2000 года. Па-іншаму яна звалася «Ласось 2000», бо была нацэленая на вяртанне да гэтага тэрміна гэтай адчувальнай да забруджванняў рыбы ў раку. У выніку актыўных дзеянняў улад колькасць выбрасываемых у раку нітратаў і фосфару паменшылася на 50%, а памяншэнне некаторых іншых забруджванняў было ў межах ад 80 да 100%. Ласось вярнуўся ў раку на 3 гады раней, у 1997 годзе. Зараз Праграма Рэйн-2020 нацэленая на то, каб зрабіць раку досыць чыстай для плавання.

Рака Рэйн (2008)

Гл. таксама

• Рэйнская дэмілітарызаваная зона

Літаратура

• Геаграфічны энцыклапедычны слоўнік. М., 1986.