Руска-турэцкая вайна, 1768-1774

Руска-Tурецкая вайна 1768–1774 Руска-турэцкія войны «Перамога Кацярыны II над туркамі» Стэфана Тарэлі, 1772. Дата 1768—1774 Месца Малдавія, Бесарабія, Валахія, Эгейскае мора Прычына сутыкненне рускіх і турэцкіх інтарэсаў у Польшчы (гл. Барская канфедэрацыя) Вынік перамога Расіі Тэрытарыяльныя змены Кючук-Кайнарджыйскі мір Cупраціўнікі Расійская імперыя Войска Запарожскае нізавое Асманская імперыя Крымскае ханства Дуброўніцкая рэспубліка Камандуючыя Пётр Румянцаў Аляксандр Сувораў Аляксей Арлоў Фёдар Ушакоў Пётр Калнышэўскі Мустафа III Яглікізадэ Нісані Мехмед Эмін-паша Малдаванчы Алі-паша Кырым Гірай Сілы бакоў 125 000

Шаблон:Руска-турэцкая вайна 1768—1774

Руска-турэцкая вайна (1768 — 1774): вайна, якую вялі паміж сабою Расія і Турцыя.

Турцыя пачала вайну з падтрымкай Францыі і Аўстрыі, якія жадалі аслаблення Расіі ў Рэчы Паспалітай (гл. Гісторыя Еўропы, 18 ст., Барская канфедэрацыя, Першы падзел Рэчы Паспалітай); турэцкія вярхі жадалі пашырыць уладанні Турцыі ў Прычарнамор'і, на Каўказе і авалодаць Астраханню. Расія, пасля раду значных перамогаў на сушы і на моры, вымусіла Турцыю да мірных перамоў і атрымала свабодны выхад да Чорнага мора. Вайна скончылася падпісаннем Кючук-Кайнарджыйскага дагавору (1774).

Вайна была абвешчана Турцыяй у 1768, а ў студзені 1769 войскі крымскага хана ўварваліся на Украіну. Расійскае войска заняло Ясы (1769); 1-я армія пад началам П. А. Румянцава ўзяла перамогі пад Рабой Магілай, на рэках Ларга і Кагул (усё — 1770), фарсіравала Дунай. 2-я армія В. М. Далгарукага заняла Крым (1771).

У 1774 расійскае войска фарсіравала Дунай і блакіравала турэцкія крэпасці Шумлу, Рушчук і Сілістрыю; пад началам А. В. Суворава і М. Ф. Каменскага перамагло пад Казлуджай (1774).

Расійскі флот паспяхова дзейнічаў супраць турэцкага на Міжземным і Эгейскім морах (гл. Архіпелагскія экспедыцыі) і разграміў туркаў у Чэсменскай бітве (1770).

Зноскі

---

Літ.:

• Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил.