Руска-турэцкая вайна, 1768—1774

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Руска-турэцкая вайна, 1768-1774)
Перайсці да: рух, знайсці
Руска-Tурецкая вайна 1768–1774
Руска-турэцкія войны
Torelli2.jpg
«Перамога Кацярыны II над туркамі»
Стэфана Тарэлі, 1772.
Дата 17681774
Месца Малдавія, Бесарабія, Валахія, Эгейскае мора
Прычына сутыкненне рускіх і турэцкіх інтарэсаў у Польшчы (гл. Барская канфедэрацыя)
Вынік перамога Расіі
Тэрытарыяльныя
змены
Кючук-Кайнарджыйскі мір
Cупраціўнікі
Сцяг Расіі Расійская імперыя
Прапор В.З..png Войска Запарожскае нізавое
Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg Асманская імперыя
Kok Bayraq.PNG Крымскае ханства
Republic of Dubrovnik Flag.png Дуброўніцкая рэспубліка
Камандуючыя
Сцяг Расіі Пётр Румянцаў
Сцяг Расіі Аляксандр Сувораў
Андрэеўскі сцяг Аляксей Арлоў
Андрэеўскі сцяг Фёдар Ушакоў
Прапор В.З..png Пётр Калнышэўскі
Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg Мустафа III
Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg Яглікізадэ Нісані Мехмед Эмін-паша
Flag of the Ottoman Empire (1453-1517).svg Малдаванчы Алі-паша
Kok Bayraq.PNG Кырым Гірай
Сілы бакоў
125 000[1]
Шаблон:Руска-турэцкая вайна 1768—1774
 Прагляд гэтага шаблона Расія Руска-турэцкія войны Асманская імперыя

Руска-турэцкая вайна (17681774): вайна, якую вялі паміж сабою Расія і Турцыя.

Турцыя пачала вайну з падтрымкай Францыі і Аўстрыі, якія жадалі аслаблення Расіі ў Рэчы Паспалітай (гл. Гісторыя Еўропы, 18 ст., Барская канфедэрацыя, Першы падзел Рэчы Паспалітай); турэцкія вярхі жадалі пашырыць уладанні Турцыі ў Прычарнамор'і, на Каўказе і авалодаць Астраханню. Расія, пасля шэрагу значных перамог на сушы і на моры, вымусіла Турцыю да мірных перамоў і атрымала свабодны выхад да Чорнага мора. Вайна скончылася падпісаннем Кючук-Кайнарджыйскага дагавора (1774).[2]

Вайна была абвешчана Турцыяй у 1768, а ў студзені 1769 войскі крымскага хана ўварваліся на Украіну. Расійскае войска заняло Ясы (1769); 1-я армія пад началам П. А. Румянцава ўзяла перамогі пад Рабой Магілай, на рэках Ларга і Кагул (усё — 1770), фарсіравала Дунай. 2-я армія В. М. Далгарукага заняла Крым (1771).

У 1774 расійскае войска фарсіравала Дунай і блакіравала турэцкія крэпасці Шумлу, Рушчук і Сілістрыю; пад началам А. В. Суворава і М. Ф. Каменскага перамагло пад Казлуджай (1774).

Расійскі флот паспяхова дзейнічаў супраць турэцкага на Міжземным і Эгейскім морах (гл. Архіпелагскія экспедыцыі) і разграміў туркаў у Чэсменскай бітве (1770).[2]

Зноскі

  1. История войн (Энциклопедия для детей). М.:Аванта, 2007. С. 277
  2. 2,0 2,1 ВЭС-83. С.64?.

Літ.:
  • Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил.