Сапфір

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Сапфір
Saphir.jpg
Неапрацаваны сапфір
Формула Al2O3
Прымесь Fe2+, Fe3+, Ti
Сінгонія Трыганальная
Колер Сіні і блакітны розных адценняў; бясколерны, ружовы, аранжавы, жоўты, зялёны, фіялетавы, чорны
Колер рысы Белы
Бляск Шкляны
Празрыстасць Празрысты да непразрыстага
Цвёрдасць 9
Спайнасць Адсутнічае
Злом Няроўны да ракавістага
Шчыльнасць 3,95 — 4,00 г/см³
Паказчык пераламлення 1,766 — 1,774

Сапфі́р (ад стар.-грэч.: σάπφειρος (sappheiros)[1] сіні камень, магчыма, ад іўр.: ספּיר (sapir) або персідскай назвы з тым жа значэннем) — адна з разнавіднасцяў мінерала карунд, каштоўны камень розных адценняў, пераважна сіняга колеру. Хімічная формула Al2O3 (аксід алюмінія).

Тэмпература плаўлення 2040 °C. Шчыльнасць 3,93[2] г/см³. Малярная маса 101,94. Цвёрдасць па шкале Моаса — 9. Празрысты ў інфрачырвоным дыяпазоне да даўжыні хвалі прыкладна 6,5 мкм. Добры дыэлектрык і праваднік гіпергуку[2].

Сапфіры здабываюць у Індыі, Шры-Ланцы, Тайландзе, Аўстраліі, Кеніі, Калумбіі, ЗША[3].

Выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Сапфір выкарыстоўваецца пры вырабе прылад вакуумнай тэхнікі, святлафільтраў і святлаводаў. У мікраэлектроніцы ў вытворчасці мікрасхем.

Штучныя сапфіры[правіць | правіць зыходнік]

Штучныя карунды ўпершыню сінтэзаваны ў 1904 годзе французскім фізікам М. Вернэйлем. Сучасныя сінтэтычныя карунды цяжка адрозніць ад прыродных (выкарыстоўваюцца аптычныя, рэнтгенаўскія і спектральныя даследванні)[3].

Штучныя сапфіры выкарыстоўваюцца ў лазернай тэхніцы, у вытворчасці вымяральных і авіяцыйных прыбораў, у ювелірнай прамысловасці.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Слоўнік іншамоўных слоў у 2-х тамах., Мн., 1999, Т.2, С.350
  2. 2,0 2,1 Физический энциклопедический словарь / Гл. ред. А. М. Прохоров. Ред. кол. Д. М. Алексеев, А. М. Бонч-Бруевич, А. С. Боровик и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — 982 с. — 100 000 экз.(руск.) 
  3. 3,0 3,1 Сапфир // Энцыклапедыя Кругасвет (руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Физический энциклопедический словарь / Гл. ред. А. М. Прохоров. Ред. кол. Д. М. Алексеев, А. М. Бонч-Бруевич, А. С. Боровик и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — 982 с. — 100 000 экз.(руск.) 
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 174. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]