Светлагорскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Светлагорскі раён
лацінкай: Svietlahorskі Rajon[1]
Герб
Coat of Arms of Svietłahorsk, Belarus.png
Краіна Беларусь
Уваходзіць у Гомельская вобласць
Уключае Сцяг г. Светлагорска г. Светлагорск,
Сцяг г. п. Парычы г. п. Парычы,
Сцяг р. п. Сасновы Бор р. п. Сасновы Бор,
6 сельсаветаў
Адміністрацыйны цэнтр Герб г. Светлагорск Светлагорск
Старшыня райсавета дэпутатаў Філіповіч Галіна Васільеўна
Старшыня райвыканкама Максіменка Сяргей Аляксандравіч
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 58,54%, руская 39,04%
Размаўляюць дома: беларуская 22,95%, руская 72,79%[2]
Насельніцтва (2009)
90 125 чал.[2] (4-е месца)
Шчыльнасць 47,49 чал./км²
Нацыянальны склад беларусы — 88,62%,
рускія — 8,68%,
украінцы — 1,73%,
іншыя — 0,97%[2]
Канфесійны склад Хрысціянскі крыж хрысціянеправаслаўныя, католікі, інш.
Плошча 1 899,91[3] км² (11-е месца)
Светлагорскі раён лацінкай: Svietlahorskі Rajon[1] на карце
Часавы пояс UTC+2
Код аўта. нумароў 3
Афіцыйны сайт

Светлагорскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гомельскай вобласці, Рэспубліка Беларусь. Адміністрацыйны цэнтрг. Светлагорск.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Размешчаны на поўначы вобласці, на раўніне Гомельскае Палессе, паўночная частка — на Цэнтральна-Бярэзінскай раўніне. Клімат — умерана-кантынентальны. Працякае р. Бярэзіна з прытокамі. У раёне знаходзіцца Саснаваборскае вадасховішча.

Мяжуе з раёнамі: на поўначы — з Бабруйскім (Магілёўскай вобласці), на ўсходзе — са Жлобінскім, на паўднёвым усходзе — з Рэчыцкім, на паўднёвым захадзе — з Калінкавіцкім, на захадзе — з Акцябрскім. У раёне — г. Светлагорск, гарадскі пасёлак Парычы, рабочы пасёлак Сасновы Бор, 101 сельскі населены пункт; 6 сельскіх Саветаў: Асташкавіцкі, Баравікоўскі, Давыдаўскі, Краснаўскі, Мікалаеўскі, Чыркавіцкі[4].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паводле вопісу 1639 г. вядомы Парыцкі двортэрыторыя, якая ўключала ў сябе большую частку сучаснага Светлагорскага раёна, у тым ліку с. Шацілавічы (цяпер г. Светлагорск). Цэнтрам Парыцкага двара было с. Парычы (цяпер гарадскі пасёлак). Парыцкі двор знаходзіўся ў складзе Бабруйскага староства, якое ўваходзіла ў Рэчыцкі павет Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага (Рэч Паспалітая)[5].

У вопісу 1684 г. маецца Парыцкае войтаўства Бабруйскага староства[6].

Пасля 22 ліпеня 1793 г., у выніку II-га падзелу Рэчы Паспалітай і ўключэння Менскага ваяводства ў Расійскую Імперыю, утворана Парыцкая воласць Бабруйскага ўезду Мінскай губерні17951796 гг. — Мінскае наместніцтва).

З 25 сакавіка 1918 г. Парыцкая воласць — у абвешчанай Беларускай Народнай Рэспубліцы; з 1 студзеня 1919 — у Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы, з 27 лютага 1919 — у Літоўска-Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы, з 31 ліпеня 1920 — зноў у адноўленай БССР, якая ўваходзіла з 30 снежня 1922 да 26 снежня 1991 ў СССР, з 19 верасня 1991Рэспубліка Беларусь.

У 1921 г. Мінская губерня была скасавана, а яе паветы (у тым ліку Бабруйскі) сталі ўваходзіць непасрэдна ў БССР. 20 жніўня 1924 г. воласці (у тым ліку Парыцкая) і паветы скасаваны.

17 ліпеня 1924 г. ўтвораны Парыцкі раён, які ўваходзіць у Бабруйскую акругу (існавала да 26 ліпеня 1930 года), а затым: з 20 лютага 1938 года — у Палескую, з 20 красавіка 1944 — у Бабруйскую, з 8 студзеня 1954 — у Гомельскую вобласць.

9 чэрвеня 1960 г. цэнтр раёна перанесены ў г. п. Шацілкі. 29 ліпеня 1961 года г. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад Светлагорск, а Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі[7].

Эканоміка, адукацыя, культура[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы нафтаздабываючай, хімічнай, дрэваапрацоўчай, цэлюлозна-папяровай, будаўнічых матэрыялаў, харчовай прамысловасці, цеплаэлектрацэнтраль і інш. Сельская гаспадарка спецыялізуецца на жывёлагадоўлі, збожжавых, кармавых культурах і бульбе.

Па тэрыторыі раёна праходзіць чыгунка ЖлобінКалінкавічы (вакзал у Светлагорску), аўтадарогі БабруйскМазыр, Жлобін — Светлагорск, Акцябрскі — Парычы — Рэчыца (аўтобусныя станцыі ў Светлагорску і Парычах). Суднаходства па Бярэзіне; у Парычах — паромная пераправа.

Дзейнічаюць 38 дашкольных, 33 агульнаадукацыйныя, 5 пазашкольных устаноў, 2 міжшкольныя вучэбна-вытворчыя камбінаты (2007/08 н. г.); 2 прафесійна-тэхнічныя навучальныя ўстановы, індустрыяльны каледж. 5 дзіцячых мастацкіх школ; 42 бібліятэкі; 46 цэнтраў, дамоў культуры і клубаў; кіна-відэасетка. Музей, дом рамёстваў, карцінная галерея. 6 спартыўных школ, 3 стадыёна. У медыцынскім аб'яднанні больш за 40 устаноў аховы здароўя. Санаторый «Сярэбраныя ключы» ля в. Чыркавічы.

Намінальная налічаная сярэднямесячная заработная плата работнікаў раёна — 1449,6 тыс. бел. руб. (студзеньмай 2011 г.)[8].

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Сярод старадаўніх славутасцей — Здудзіцкі каменны крыж. У 17 ст. на тэрыторыі раёна знаходзіўся г. Казімір, які меў Магдэбургскае права. Гл. таксама раздзелы аб славутасцях у артыкулах пра населеныя пункты раёна.

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама раздзелы аб вядомых асобах у артыкулах пра населеныя пункты раёна.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Постановление Государственного комитета по имуществу Республики Беларусь от 11.06.2007 № 38 «О внесении изменений и дополнений в Инструкцию по транслитерации географических названий Республики Беларусь буквами латинского алфавита» // Национальный правовой интернет-портал Республики Беларусь. (руск.) 
  2. 2,0 2,1 2,2 Перепись населения — 2009 // Национальный статистический комитет Республики Беларусь. (руск.) 
  3. «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь» (па стане на 1 студзеня 2011 г.)
  4. Населеныя пункты Светлагорскага раёна // Рэгіянальны партал – Светлагорск
  5. Кернажыцкі К. Аграрная рэформа ў Бабруйскім старостве і эканамічнае становішча яго насельніцтва з 17 да паловы 19 ст. Мн., 1931.
  6. Рассадзін С. Я., Рызнаокі Г. М., Петухоў А. В. Надваконныя ўпрыгожванні ў мястэчку Парычах: сімволіка драўляных кружаваў // Рэгіянальны партал — Светлагорск. 2009. 30 кастрычніка.
  7. Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».
  8. ПАЛЯНСКІ І. Пяцігодка прайшла дарма

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]