Спіс каралеў Францыі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Гл. таксама Спіс каралёў Францыі
Каралева Францыі Ганна Кіеўская (статуя ў Санлісэ)
Марыя Антуанэта, жонка Людовіка XVI, была абезгалоўлена падчас Французскай Рэвалюцыі
Яўгенія дэ Манціхо, апошняя імператрыца Францыі

Ніжэй падаецца спіс каралеў і імператрыц Францыі, якія насілі гэты ранг як жонкі манархаў. У адпаведнасці з законамі Францыі, паводле якіх прастол мог займаць толькі мужчына, ніводная жанчына ў гісторыі гэтай краіны аднаасобна не кіравала.

Пачынаючы з 987 года вядома 49 каралеў, 3 імператрыцы і адна жонка караля без тытула каралевы (Мадам дэ Ментэнон). Інгеборга Дацкая і Ганна Брэтонская былі каралевамі Францыі больш аднаго разу, прычым Інгеборгу муж пазбавіў статусу каралевы (а затым вярнуў яго), а Ганна была жонкай двух розных каралёў. Марыя-Жазэфіна-Луіза Савойская (дачка сардзінскага караля Віктар-Амадэя III, жонка Людовіка XVIII) была каралевай дэ-юрэ ў перыяд Французскай Рэспублікі і Французскай Імперыі, але дэ-факта каралевай так і не стала.

У 1285—1328 гадах кароны Навары і Францыі былі аб'яднаны ў выніку шлюбу Іааны I Наварскай, кіруючай каралевы Навары, з каралём Францыі Філіпам IV. З прычыны гэтага, іх тры сыны — Людовік X, Філіп V і Карл IV — былі каралямі Францыі і Навары. Адпаведна, іх жонкі насілі тытул «каралевы Францыі і Навары». Са смерцю малодшага сына, Карла IV, карона Навары на больш за 200 гадоў выйшла з тытула караля Францыі, аж да ўзыходжання на трон караля Генрыха IV Вялікага (1589), які зноў аб'яднаў абодва тытула і цяпер ужо назаўжды.

У 1620 годзе Навара была канчаткова аб'яднана з каралеўствам Францыя, аднак манархі, нароўні з іншымі тытуламі, працягвалі выкарыстоўваць тытул «кароль Навары» да 1791 года. Іх жонкі насілі той жа тытул. Падчас Рэстаўрацыі (1814—1815) на кароткі перыяд быў адноўлены тытул «караля Навары», падчас Рэвалюцыі 1830 года тытул быў канчаткова скасаваны. Прадстаўнікі дынастыі Банапартаў і Арлеанскага дому не выкарыстоўвалі гэты тытул.

Дынастыя Каралінгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Ermentruda kralovna.jpg Ірментруда Арлеанская Удальрыхенгеры 27 верасня 830 13 снежня 842 6 кастрычніка 869 Карл II Лысы
RichildaofProvence.jpg Рышыльда Праванская Базаніды каля 845 870 5/6 кастрычніка 877 2 чэрвеня 910
Adela hlava.jpg Адэлаіда Парыжская Жэрардзіды (Матфрыдзінгі) каля 850—853 люты 875 5/6 кастрычніка 877 10 красавіка 879 10 лістапада 901 Людовік II Заіка
Saint Richardis (fragment of The Ordeal by Fire by Dierec Bouts the Older).jpg Рыхарда Швабская Ахалальфінгі (Бертальдзінгі) каля 840 862 12 снежня 884 13 студзеня 888 18 верасня 894—896 Карл Тоўсты
Тэадрада дэ Труа 868 884 29 лютага 888 3 студзеня 898 903 Эд I
Фрэдэруна 887 907 917 Карл III Прастак
Eadgifu of England ludvik4 mini.jpg Агіва Уэсекская Уэсекс 902 7 кастрычніка 919 922 пасля 955
Беатрыса дэ Вермандуа Герберцінгі-Каралінгі каля 880 895 922 923 пасля 931 Роберт I
Эма Французская Раберціны 894 921 13 ліпеня 923 934 Раўль I
Gerberga Sasko.jpg Герберга Саксонская Людальфінгі каля 913 939 10 верасня 954 5 мая 984 Людовік IV
Эма Італійская Базаніды каля 948 965 2 сакавіка 986  ? Лотар
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дынастыя Капетынгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Adelaide of Aquitaine.jpg Адэлаіда Аквітанская Дом дэ Пуацье каля 945 970 3 ліпеня 987 24 кастрычніка 996 1004 Гуга Капет
Сусанна Італьянская Іўрэйскі дом каля 955 988 996 996 7 лютага 1003 Роберт II Набожны
Bertha of Burgundy.jpg Берта Бургундская Вельфы (1-ы дом) каля 964 997 верасень 1001 16 студзеня 1010
Constancie z Provence.jpg Канстанцыя Арльская Арльскія 986 1003 20 ліпеня 1031 25 ліпеня 1032
Мацільда Фрызская Фрызскія каля 1024 1034 1044 Генрых I
Anne of Kyiv.jpg Ганна Кіеўская Рурыкавічы каля 1024 19 мая 1051 4 жніўня 1060 1075
Bertha of holland.jpg Берта Галандская Жэрульфінгі каля 1058 1072 1092 30 ліпеня 1093 Філіп I
Bertrade-montfort2.jpg Бертрада дэ Манфор Манфоры каля 1070 15 мая 1092 29 ліпеня 1108 1117
Adelaidesavojska.jpg Адэлаіда Савойская Савойскі дом 1092 28 сакавіка 1115 1 жніўня 1137 18 лістапада 1154 Людовік VI
SaintRadegondeMural.jpg Элеанора Аквітанская Пуацье 1122 22 ліпеня 1137 1137  ? 21 сакавіка 1152
ануляванне
1 красавіка 1204 Людовік VII
Constance Castile odLouise7.jpg Канстанцыя Кастыльская Анскарыды Бургундыя (Кастыльская галіна) 1141 1154 1154 1160
AdelaChampagn.jpg Адэль Шампанская Блуа каля 1140 1160 ? 18 верасня 1180 4 чэрвеня 1206
IsabelladeHainault.jpg Ізабела дэ Эно Фландрыя 23 красавіка 1170 28 красавіка 1180 29 мая 1180 15 сакавіка 1190 Філіп II
Ingeborg of Denmark.jpg Інгеборга Дацкая Эстрыдсен 1174 14 жніўня 1193 15 жніўня 1193 5 лістапада 1193
раздзельнае пражыванне
29 ліпеня 1236
AnezkaMeranska.jpg Агнеса Меранская Андэкс-Мераны каля 1180 1 чэрвеня 1196  ? 1200
развод
20 ліпеня 1201
Ingeborg of Denmark.jpg Інгеборга Дацкая Эстрыдсен 1174 14 жніўня 1193 1200
уз'яднанне
14 ліпеня 1223
смерць мужа
29 ліпеня 1236
Blanche of Castile.jpg Бланка Кастыльская Анскарыды Бургундыя (Кастыльская галіна) 4 сакавіка 1188 22 мая 1200 14 ліпеня 1223 6 жніўня 1223 8 лістапада 1226 26 лістапада 1252 Людовік VIII
MarkProvence.jpg Маргарыта Праванская Барселона (Праванская галіна) c. 1221 27 мая 1234  ? 25 жніўня 1270 21 снежня 1295 Людовік IX
Isabella of Aragon - psychology of dress.jpg Ізабела Арагонская Барселона (Арагонская галіна) 1247 28 мая 1262 25 жніўня 1270 не каранавана 28 студзеня 1271 Філіп III
Marie of Brabant.jpg Марыя Брабанцкая Лувенскі дом 1254 21 жніўня 1274 24 чэрвеня 1275 5 кастрычніка 1285 10 студзеня 1321
Jeanne de champagne.jpg Іаана I Наварская Шампань каля 1271 16 жніўня 1284 5 кастрычніка 1285  ? 4 красавіка 1305 Філіп IV Прыгожы
Marguerite de Bourgogne.jpg Маргарыта Бургундская Капетынгі Бургундскі дом (асноўная лінія) 1290 23 верасня 1305 29 лістапада 1314 не была каранавана 15 жніўня 1315 Людовік X Сварлівы
Clémence d'Anjou.jpg Клеменцыя Венгерская Анжуйская дынастыя (Капетынгі) 1293 19 жніўня 1315 24 жніўня 1315 5 чэрвеня 1316 12 кастрычніка 1328
Joan II of Burgundy.jpg Жанна Бургундская Шалон-Бургундыя 1291 1307 20 лістапада 1316  ? 3 студзеня 1322 21 студзеня 1330 Філіп V Доўгі
Blanka hlava.jpg Бланка Бургундская каля 1296 1308 3 студзеня 1322 не каранавана 19 мая 1322 красавік 1326 Карл IV Прыгожы
Mariedeluxemburgo.jpg Марыя Люксембургская Люксембургі 1304 21 верасня 1322 15 мая 1323 26 сакавіка 1324
Jeanne d'Évreux mini.jpg Жанна д'Эўро Эўро 1310 5 ліпеня 1325 11 мая 1326 1 лютага 1328
смерць мужа
4 сакавіка 1371
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дом Валуа (Галоўная лінія) з дынастыі Капетынгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Jeanne de Bourgogne.jpg Жанна Бургундская (Крываножка) Капетынгі Бургундскія (старэйшая галіна) 1293 ліпень 1313 1 лютага/1 красавіка 1328 29 мая 1328 12 верасня 1348 Філіп VI
Jeanne de France (1351-1371).jpg Бланка Наварская Эўро (Навара) 13301333 студзень 1349 або 1350 не каранавана 22 жніўня 1350
смерць мужа
5 кастрычніка 1398
Joan I of Auvergne.jpg Жанна Авернская Авернь 8 мая 1326 13 лютага 1349 22 жніўня 1350 26 верасня 1350 29 верасня 1360 Іаан II Добры
Charles V et Jeanne de Bourbon.jpg Жанна дэ Бурбон Бурбоны 3 лютага 1338 1350 8 красавіка 1364 19 мая 1364 4 лютага 1378 Карл V Мудры
Isabeau de Baviere (detail).jpg Ізабела Баварская Вітэльсбахі каля 1370 17 ліпеня 1385 1389 21 кастрычніка 1422
смерць мужа
24 верасня 1435 Карл VI Вар'ят
Marie danjou.jpg Марыя Анжуйская Анжуйская лінія Валуа 1401? 18 снежня 1422  ? 22 ліпеня 1461
смерць мужа
1463 Карл VII
CharlottedeSavoie.jpg Шарлота Савойская Савойскі дом паміж 1440 and 1445 14 лютага? лістапада? 1451 22 ліпеня 1461  ? 30 жніўня 1483
смерць мужа
1 снежня 1483 Людовік XI
BNF - Latin 9474 - Jean Bourdichon - Grandes Heures d'Anne de Bretagne - f. 3r - Anne de Bretagne entre trois saintes (détail).jpg Ганна Брэтонская Дом Дро 25 студзеня 1477 6 снежня 1491 8 лютага 1492 7 красавіка 1498
смерць мужа
9 студзеня 1514 Карл VIII
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дом Валуа (Арлеанская галіна) з дынастыі Капетынгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Joan of Valois Queen of France.jpg Жанна Французская, герцагіня Берыйская Валуа 23 красавіка 1464 8 верасня 1476 7 красавіка 1498
узыходжанне мужа
Не каранавана снежань 1498
ануляванне
4 лютага 1505 Людовік XII
BNF - Latin 9474 - Jean Bourdichon - Grandes Heures d'Anne de Bretagne - f. 3r - Anne de Bretagne entre trois saintes (détail).jpg Ганна Брэтонская Дом Дро 25 студзеня 1477 8 студзеня 1499 18 лістапада 1502 9 студзеня 1514
1496 Mary Tudor.jpg Марыя Цюдор Цюдоры 18 сакавіка 1496 9 кастрычніка 1514 5 лістапада 1514 1 студзеня 1515
смерць мужа
25 чэрвеня 1533
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дом Валуа (Ангулемская галіна) з дынастыі Капетынгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Claude-de-France1.jpg Клод Французская Валуа-Арлеан 14 кастрычніка 1499 18 мая 1514 1 студзеня 1515
узыходжанне мужа
10 мая 1517 20 ліпеня 1524 Францыск I
Joos van Cleve 003.jpg Элеанора Аўстрыйская Габсбургі (Іспанская галіна) 15 лістапада 1498 4 ліпеня 1530 5 сакавіка 1532 31 сакавіка 1547
смерць мужа
25 лютага 1558
Catherine de Medicis.jpg Кацярына Медычы Медычы 13 красавіка 1519 28 кастрычніка 1533 31 сакавіка 1547
узыходжанне мужа
10 чэрвеня 1549 10 ліпеня 1559
смерць мужа
5 студзеня 1589 Генрых II
Mary Stuart French Marriage.jpg Марыя Сцюарт Сцюарты 8 снежня 1542 24 красавіка 1558 10 ліпеня 1559
узыходжанне мужа
Не каранавана
як ужо каранаваная каралева Шатландыі
5 снежня 1560
смерць мужа
8 лютага 1587 Францыск II
François Clouet 003.jpg Елізавета Аўстрыйская Габсбургі (Аўстрыйская галіна) 5 June 1554 26 лістапада 1570 25 сакавіка 1571 30 мая 1574
смерць мужа
22 студзеня 1592 Карл IX
Louise Lorraine.jpg Луіза дэ Вадэмон Латарынгія 30 красавіка 1553 13 лютага 1575 Не каранавана 2 жніўня 1589
смерць мужа
29 студзеня 1601 Генрых III
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дом Бурбонаў (Вандомская галіна) з дынастыі Капетынгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
MargaretevonValois.jpg Маргарыта дэ Валуа Валуа-Ангулемы 14 мая 1553 18 жніўня 1572 2 жніўня 1589 не каранавана 1599
развод
27 мая 1615 Генрых IV Вялікі
Peter Paul Rubens 095b.jpg Марыя Медычы Медычы 26 красавіка 1573 5 кастрычніка 1600 13 мая 1610 14 мая 1610
смерць мужа
3 ліпеня 1642
AnnaofAustria01.jpg Ганна Аўстрыйская Габсбургі (Іспанская галіна) 22 верасня 1601 24 лістапада 1615 не каранавана 14 мая 1643
смерць мужа
20 студзеня 1666 Людовік XIII
Marie-Thérèseinwhite.jpg Марыя Тэрэза Аўстрыйская Габсбургі (Іспанская галіна) 10 верасня 1638 9 чэрвеня 1660 не каранавана 30 ліпеня 1683 Людовік XIV
MariaLeszczynska03.jpg Марыя Ляшчынская Ляшчынскія 23 чэрвеня 1703 4 верасня 1725 не каранавана 24 чэрвеня 1768 Людовік XV
Marie Antoinette Adult4.jpg Марыя-Антуанэта Аўстрыйская Габсбург-Латарынгскія 2 лістапада 1755 19 красавіка 1770 (па даверанасці)
16 мая 1770
10 мая 1774 не каранавана 21 верасня 1792
звяржэнне мужа
16 кастрычніка 1793
пакарана смерцю
Людовік XVI
Joseph Boze en collaboration avec Robert Lefèvre, Portrait de Marie-Joséphine-Louise de Savoie, comtesse de Provence (1786).jpg Марыя-Жазэфіна-Луіза Савойская (дэ юрэ) Савойскі дом 2 верасня 1753 16 красавіка 1771 16 чэрвеня 1795
абвяшчэнне мужа
не каранавана 13 лістапада 1810 Людовік XVIII
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дынастыя Банапартаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Prudhon-Josephine2.png Мары Руж Жазефа Ташэ дэ ла Пажэры, названая імператрыца Жазэфіна дэ ла Пажэры 23 чэрвеня 1763 9 сакавіка 1796 18 мая 1804
узыходжанне мужа
2 снежня 1804 10 студзеня 1810
развод
29 мая 1814 Напалеон I
L'impératriceMarie-Louise.jpg Марыя-Луіза Аўстрыйская, герцагіня Пармская, імператрыца Габсбургі-Латарынгія 12 снежня 1791 11 сакавіка 1810 (па даверанасці)
1 красавіка 1810
Не каранавана? 6 красавіка 1814
адрачэнне мужа
17 снежня 1847
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дом Бурбонаў (Вандомская галіна) з дынастыі Капетынгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Caminade - Duchesse d'Angouleme.jpg Марыя Тэрэза Французская Бурбоны 19 снежня 1778 чэрвень 1799 2 жніўня 1830 на працягу 20 хвілін не каранавана 2 жніўня 1830
адрачэнне мужа
19 кастрычніка 1851 «Людовік XIX»
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дом Бурбонаў (Арлеанская галіна) з дынастыі Капетынгаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Imagen 03.jpg Марыя Амалія Неапалітанская Бурбоны Сіцылійскія 26 красавіка 1782 25 лістапада 1809 9 жніўня 1830
узыходжанне мужа
Не каранавана 24 лютага 1848
адрачэнне мужа
24 сакавіка 1866 Луі-Філіп I
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Дынастыя Банапартаў[правіць | правіць зыходнік]

Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж
Eugénie imperatrice.jpg Яўгенія дэ Манціхо, імператрыца Манціхо 5 мая 1826 30 студзеня 1853 не каранавана 4 верасня 1870
звяржэнне з прастола мужа
11 ліпеня 1920 Напалеон III Банапарт
Выява Імя Дом Нараджэнне Шлюб Каралева з Каранацыя Каралева да Смерць Муж

Рэгенткі Францыі[правіць | правіць зыходнік]

Шэраг французскіх каралеў былі рэгенткамі на час адсутнасці сваіх мужоў ці ў маленства сваіх сыноў:

Мадам дэ Ментэнон[правіць | правіць зыходнік]

Мадам дэ Ментэнон была фаварыткай караля Людовіка XIV, які тайна ажаніўся з ёй узімку 1683—1684 гадоў. Шлюб быў спраўлены архібіскупам Парыжскім у прысутнасці Пер ла Шэза (спавядальніка караля), маркіза дэ Маншэўрой, шэвалье дэ Фарбена і Бантэмпа. З прычыны няроўнароднасці мужа і жонкі шлюб быў марганатычным і не быў ніколі афіцыйна абвешчаны. Таму Мадам дэ Ментэнон была толькі жонкай караля і ніколі не была каралевай Францыі.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Joy Law, Fleur de lys: The kings and queens of France. — ISBN 0-07-036695-0
  • Rene de La Croix, duc de Castries, The Lives of the Kings & Queens of France. — ISBN 0-394-50734-7
  • Elsie Thornton-Cook, Royal Line of France: The Story of the Kings and Queens of France. — ISBN 0-8369-0939-9