Стэнлі Кубрык

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Стэнлі Кубрык
Stanley Kubrick
Фота
Аўтапартрэт
 
Імя пры нараджэнні: Стэнлі Кубрык (англ.: Stanley Kubrick)
Дата нараджэння: 26 ліпеня 1928(1928-07-26)
Месца нараджэння: Манхэтэн, Нью-Ёрк, ЗША
Дата смерці: 7 сакавіка 1999(1999-03-07) (70 гадоў)
Месца смерці: Харпендэн, Хартфардшыр, Англія, Вялікабрытанія
Грамадзянства: Flag of the United States.svg ЗША
Flag of the United Kingdom.svg Вялікабрытанія
Прафесія: кінарэжысёр
сцэнарыст
кінапрадзюсар
мантажор
кінааператар
Кар'ера: 19511999
Кірунак: Новы Галівуд
IMDb: ID 0000040
 
Узнагароды:

Стэнлі Кубрык (26 ліпеня 1928 — 7 сакавіка 1999) — амерыканскі кінарэжысёр і прадзюсар. Творчасць Кубрыка вылучаецца жанравай разнастайнасцю — чорная камедыя, сямейная драма, фільмы жахаў, фільмы пра вайну, гістарычная драма і інш. Нягледзячы на скандальны падтэкст і самабытную рэжысёрскую манеру, яго кінастужкі амаль заўсёды мелі касавы поспех, хаця прызнанне крытыкаў прыходзіла да іх са спазненнем.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Дзяцінства і станаўленне кар'еры[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям'і яўрэяў — выхадцаў з Усходняй Еўропы. Яго бацька быў лекарам і цікавіўся шахматамі і фатаграфіяй, гэтыя зацікаўленасці падзяляў і хлопец.

У школе Кубрык не быў выдатным вучнем, не здолеў атрымаць вышэйшую адукацыю. У той час Стэнлі Кубрык вырашыў заняцца фатаграфіяй. У здымкі 17-гадовага Кубрыка былі надрукаваны ў часопісе «Look», і ён неўзабаве стаў сталым фотакарэспандэнтам.

У 1947 г. Стэнлі Кубрык ажаніўся са старой сяброўкай Тобай Мец.

Першы кароткаметражны фільм — «Дзень бітвы» з'явіўся ў 1951 годзе. Ён распавядаў пра баксёра Уолтэра Карцье, які быў калісьці героем аднаго з фотарэпартажаў Кубрыка.

Фільм «Сцежка славы» (1957) часам лічыцца (у прыватнасці Стывенам Спілбергам) лепшай антываеннай стужкай у гісторыі, але сапраўдную папулярнасць і актуальнасць набыў толькі падчас вайны ў В'етнаме.

Фільм «Спартак» (1960), з Лоўрэнсам Аліўе і Кірам Дугласам у галоўных ролях атрымаў 4 прэміі «Оскар». Але Стэнлі Кубрыку не спадабалася тое, што ён не меў магчымасці паўплываць на сцэнарый фільма.

Сцэнарый да наступнага фільма «Лаліта» (па аднайменнай кнізе У. Набокава) Кубрык амаль цалкам напісаў сам, адмовіўшыся ад сцэнарыя самога пісьменніка. Гледачы былі здзіўлены тым, што ў фільме, у адрозненні ад кнігі, амаль не закраналася сексуальная тэматыка.

«Доктар Стрэйнджлау, або Як я навучыўся не хвалявацца і палюбіў бомбу»[правіць | правіць зыходнік]

Чорная камедыя «Доктар Стрэйнджлау, або Як я навучыўся не хвалявацца і палюбіў бомбу» (1964) стала культавай. Яна высмейвала Халодную вайну і інтэлектуальную абмежаванасць кіраўніцтва па абодва бакі Жалезнай заслоны. Галоўны герой — вучоны-дзівак, злы геній доктар Стрэйнджлау, былы нацыст, які апынуўся на службе ў кіраўніцтва ЗША. На фоне сусветнай ядзернай вайны, якая пачынае разгортвацца, ён прапануе прэзідэнту план аб выратаванні невялічкай долі амерыканскага насельніцтва, выкарыстоўваючы ідэі яўгенікі аб паляпшэнні чалавечай расы.

«2001: касмічная адысея»[правіць | правіць зыходнік]

«2001: касмічная адысея» (1968, сцэнарыст — пісьменнік Артур Кларк) уразіла гледачоў незвычайнымі спецэфектамі і мела вялікі касавы поспех. Фільм быў прысвечаны веры ў магутнасць чалавечага духу і ў магчымасць мірнага, канструктыўнага кантакту з іншапланетнымі цывілізацыямі. Фільм увайшоў у спіс «50 фільмаў, якія неабходна паглядзець, перш чым памерці». Распавядаючы пра гэтую кінастужку, Кубрык прывёў словы беларускага вучонага В. Ф. Купрэвіча: «Я перакананы, што мы знойдзем спосаб адключыць механізмы старэння клетак».

«Завадны апельсін»[правіць | правіць зыходнік]

Пазней Кубрык распачаў экранізацыю рамана Энтані Бёрджэса «Завадны апельсін». Фільм шакіраваў незвычайнай да тагачаснага кінематографа колькасцю гвалту і нават выклікаў агрэсіўную імітацыю жорсткім учынкам галоўнага героя сярод англійскіх падлеткаў, з-за чаго быў забаронены ў Вялікабрытаніі. Аднак, фільм меў касавы поспех і скандальную славу. Частка персанажаў размаўляе на спецыфічнай мове — «надсат» — якая створана з англійскіх і рускіх словаў. Таму патрабаваннем Кубрыка было тое, каб у Расіі «Завадны апельсін выходзіў толькі з субцітрамі». Але яго воля не была выканана.

«Бары Ліндан»[правіць | правіць зыходнік]

Файл:Kubrick - Barry Lyndon candid.JPG
Стэнлі Кубрык на здымках «Бары Ліндана»

Наступная стужка «Бары Ліндан» (1975) была вельмі дэтальна прапрацаванай: менавіта тут пачаў мацней праяўляцца перфекцыянізм Стэнлі Кубрыка. Але фільм праваліўся: у прыватнасці многіх гледачоў адхінула яго вялікая працягласць (каля 3 гадзін). Некаторым крытыкам не спадабалася вельмі вольная інтэрпрэтацыя кнігі Уільяма Тэкерэя «Запіскі Бары Ліндана», паводле якой быў зняты фільм.

Толькі пазней водгукі крытыкаў значна палепшыліся. Кампазіцыя большасці сцэн пільна пабудавана і выверана ў манеры жывапісу XVIII ст, у якім адбываюцца падзеі кінастужкі. Сам хронаметраж фільма падзелены на 2 роўныя і амаль што люстэркава сіметрычныя часткі. Бітвы Сямігадовай вайны, паказаныя ў першай, адпавядаюць сямейны канфліктам ў другой. У канцы першай часткі, як і ў пачатку другой, гледачы бачаць картачную гульню герояў. У пачатку першай часткі, як і ў канцы другой, адбываюцца дуэлі.

«Ззянне»[правіць | правіць зыходнік]

Пасля няўдалага «Бары Ліндана» тэмпы працы Кубрыка замарудзіліся. Наступны фільм «Ззянне» (паводле аднайменнага рамана Стывена Кінга) ён выдаў толькі ў 1980 г. Галоўную ролю сыграў Джэк Нікалсан і Шэлі Дзюваль. Паводле версіі часопіса Entertainment Weekly фільм з'яўляецца самай страшнай стужкай з усіх фільмаў жахаў у гісторыі. Але ў свой час «Ззянне» не спадабалася самому Стывену Кінгу, аўтару кнігі, які сцвярджаў, што Кубрык «надта шмат думае і надта мала адчувае». Апроч гэтага стужка атрымала адразу 2 намінацыі на «Залатую маліну»: за «горшую рэжысуру» (Стэнлі Кубрык) і «горшую жаночую ролю» (Шэлі Дзюваль). Крытык Полін Кейл, якая пісала негатыўныя рэцэнзіі на фільмы Кубрыка, выказалася пра «Ззянне»: «Хто хоча ўбачыць зло пры дзённым святле праз шыракавугольны аб'ектыў?».

Пры гэтым вядома, што Стэнлі Кубрык вельмі скрупулёзна падыходзіў да рэжысёрскай працы над гэтым фільмам, а Шэлі Дзюваль была фактычна была маральнага замардавана той стараннасцю, з якой яна выконвала сваю ролю. Трэба адзначыць, што амаль усе фільмы Кубрыка сустракалі поспех сярод гледачоў, але па большай частцы негатыўныя рэцэнзіі ад крытыкаў-сучаснікаў. Але з цягам часу меркаванне крытыкаў пра «Ззянне», як і пра іншыя працы Кубрыка, кардынальна палепшылася.

Апошнія працы[правіць | правіць зыходнік]

«Суцэльнаметалічная абалонка» (1987) была прысвечана жорсткасці і несправядлівасці В'етнамскай вайны. Праца над наступным фільмам («З шырока заплюшчанымі вачыма», 1999) паводле «Навелы аб снах» Артура Шніцлера заняла 12 гадоў. Галоўныя ролі выканалі Том Круз і Ніколь Кідман, тады муж і жонка. Лічыцца, што менавіта рэальна сыграныя ролі мужа і жонкі, якія стаміліся адзін ад другога, адмоўна паўплывалі на адносіны саміх акцёраў і былі прычынай распаду іх шлюбу. Вядомы перфекцыяніст, Кубрык займаўся мантажом стужкі цэлы год і памёр 7 сакавіка 1999 г., праз 4 дні пасля завяршэння работы. Ёсць меркаванне, што скончыць мантаж ён так і не паспеў, і фінальную стадыю мантажу выконвалі Стывен Спілберг і Сідні Полак.

У Кубрыка быў так і не здзейснены план экранізаваць гісторыю жыцця Напалеона Банапарта. Пазней за гэты праект хацеў узяцца Стывен Спілберг[1]. Ён жа ажыццявіў кінапраект Кубрыка «Штучны розум», які той распрацоўваў яшчэ ў 1970-я гады.

Фільмаграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • 1951 — Day of the Fight
  • 1951 — Flying Padre
  • 1952 — The Seafarers
  • 1953 — Fear and Desire
  • 1955 — Killer's Kiss
  • 1956 — The Killing
  • 1957 — Сцежка славы (англ. Paths of Glory)
  • 1960 — Спартак (англ. Spartacus)
  • 1962 — Лаліта (англ. Lolita)
  • 1964 — Доктар Стрэйнджлаў, або Як я навучыўся не хвалявацца і палюбіў бомбу (англ. Dr. Strangelove or How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb)
  • 1968 — 2001: Касмічная адысея (англ. 2001: A Space Odyssey)
  • 1971 — Завадны апельсін (англ. A Clockwork Orange)
  • 1975 — Бары Ліндан (англ. Barry Lyndon)
  • 1980 — Ззянне (англ. The Shining)
  • 1987 — Суцэльнаметалічная абалонка (англ. Full Metal Jacket)
  • 1999 — З шырока заплюшчанымі вачыма (англ. Eyes Wide Shut)

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Фільмы Стэнлі Кубрыка