Судэты

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Судэты
Widok z zygmuntowki.jpg
Каардынаты: Каардынаты: 50°30′00″ пн. ш. 16°00′00″ у. д. / 50.5° пн. ш. 16° у. д. (G) (O) (Я)50°30′00″ пн. ш. 16°00′00″ у. д. / 50.5° пн. ш. 16° у. д. (G) (O) (Я)
Краіны Flag of the Czech Republic.svg Чэхія, Flag of Germany.svg Германія, Flag of Poland.svg Польшча
Перыяд утварэння палеазой
Найвышэйшая вяршыня Снежка
Вышэйшая кропка 1602 м
Судэты (Чэхія)
Судэты
Commons-logo.svgСудэты на Вікісховішчы 

Судэты (польск.: Sudety, ням.: Sudeten, чэшск.: Krkonošsko-jesenická subprovincie, Krkonošsko-jesenická soustava або Sudetská soustava) — горы ў Цэнтральнай Еўропе.

Геаграфічнае становішча[правіць | правіць зыходнік]

Размяшчаюцца на тэрыторыі Германіі, Польшчы і Чэхіі. Працягнуліся з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход на 310 км. Вышыня да 1602 м (Снежка ў масіве Крконашэ). На паўднёвым захадзе мяжуюць з Чэшскім масівам. Падзяляюцца на Заходнія (галоўныя хрыбты — Кашаўскія і Йізерскія горы, масіў Крканошэ), Сярэднія і Усходнія Судэты.

Прырода[правіць | правіць зыходнік]

Судэты ўтварыліся ў эпохі герцынскай і альпійскай складкавасцей. Складзены пераважна з фанітаў, гнейсаў, сланцаў, мелавых пясчанікаў, мергеляў. Утвараюць сістэму з некалькіх паралельна выцягнутых хрыбтоў, раздзеленых тэктанічнымі далінамі. Пераважаюць вышыні 500—1000 м. Схілы стромкія, вяршыні большай згладжаныя. Сустракаюцца ледавіковыя формы рэльефу: цыркі, кары, марэнныя азёры (галоўным чынам, у масіве Крконашэ). Эразійныя формы рэльефу малараспаўсюджаныя. Радовішчы бурага вугалю, шкловых пяскоў, па разломах шматлікія выхады мінеральных крыніц.

Клімат умераны. Ападкаў 800—1200 мм і больш за год. Сярэднія тэмпературы ў студзені ад −4 °C да −17 °C, у ліпені 8—14 °C. Зімой утвараецца ўстойлівае снегавое покрыва. У Судэтах бяруць пачатак рэкі Эльба, Одра, Марава. Падножжа і схілы да вышыні 1000 м параслі дубова-букавымі, вышэй — піхтава-яловымі лясамі, з вышыні 1250 м — зараснікі хваёвага сланіку, лугі, тарфянікі.

Дзейнасць людзей[правіць | правіць зыходнік]

Крконашскі нацыянальны парк. Курорты. Турызм.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Лаўрыновіч М. Судэты // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]