Сцяг Беларусі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Сцяг Рэспублікі Беларусь
Беларусь

Flag of Belarus.svg

Зацверджаны

7 чэрвеня 1995 (арыгінальны дызайн танчэйшым арнаментам)[1]
10 лютага 2012 (дызайн з таўсцейшым рысункам арнаменту (выкарыстоўваецца зараз))[2]

Прапорцыя

1:2[2]

Камп'ютарны
дызайн

Гарызантальны чырвона-зялёны бікалор у суадносінах 2:1, з чырвоным арнаментам на белай вертыкальнай паласе

Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўны Сцяг Беларусічырвона-зялёны сцяг з белым і чырвоным арнаментным малюнкам каля дрэўка. Бягучы дызайн быў уведзены ў 2012 годзе Дзяржаўным камітэтам па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь і адаптаваны з агульным выглядам сцяга, зацверджаным на рэферэндуме мая 1995 года. Ён з'яўляецца мадыфікацыяй сцяга 1951 года, які выкарыстоўваўся ў той час, калі краіна была адной з рэспублік Савецкага Саюза. Зменамі, унесенымі ў сцяг савецкай эпохі былі: выдаленне знакаў камунізму (серп, молат(руск.) бел. і чырвоная зорка) і пераварочванне колераў арнаменту, ад белага на чырвоным да чырвонага на белым. Ад рэферэндума 1995 года некалькі сцягоў, якія выкарыстоўваюцца ўрадавымі чыноўнікамі і ведамствамі, зробленыя па ўзоры нацыянальнага сцяга.

Гэтая канструкцыя замяніла гістарычны бела-чырвона-белы сцяг, які выкарыстоўваўся Беларускай Народнай Рэспублікай у 1918 годзе, перш чым Беларусь стала адной з савецкіх рэспублік, і зноў пасля аднаўлення незалежнасці ў 1991 годзе. Апазіцыйныя групы працягваюць выкарыстоўваць гэты сцяг, хоць яго пашырэнне ў Беларусі было абмежавана ўрадам Беларусі, які сцвярджае, што сцяг быў павязаны з калабарацыянізмам і супрацоўніцтвам з нацыстамі падчас Другой сусветнай вайны. Бела-чырвона-белы сцяг выкарыстоўваецца ў акцыях пратэсту супраць урада, а таксама беларускаю дыяспарай.

Кампазіцыя[правіць | правіць зыходнік]

Будова беларускага сцяга

Асноўная будова нацыянальнага сцяга Беларусі была ўпершыню апісана ва Указе Прэзідэнта № 214 ад 7 чэрвеня 1995 года. Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з двух гарызантальных палос: чырвоная верхняя паласа пакрывае дзве траціны вышыні сцяга, а зялёная ніжняя паласа пакрывае адну траціну. Вертыкальны чырвоны-на-белым беларускі арнамент, які займае адну дзявятую частку даўжыні сцяга, змяшчаецца супраць флагштока. Суадносіны шырыні да даўжыні сцяга 1:2[1].

Сцяг не вельмі адрозніваецца ад сцяга Беларускай ССР, акрамя выдалення сярпа, молата і чырвонай зоркі, і перамена чырвонага на белы ў арнаменце[3]. Нягледзячы на тое, што няма афіцыйнага тлумачэння для колеру сцяга, прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка патлумачыў, што чырвоны азначае свабоду і ахвяры продкаў беларусаў у барацьбе за незалежнасць, а зялёны сімвалізуе жыццё[4][5].

У дадатак да ўказа 1995 года, у 2008 годзе Дзяржаўным камітэтам па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь быў апублікаваны «СТБ 911—2008: Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь». Там прыведзены тэхнічныя характарыстыкі нацыянальнага сцяга, напрыклад, падрабязная інфармацыя аб колерах і арнаменце. Арнамент на нацыянальным сцягу да 2012 года займаў 112 шырыні сцяга, і 19 з белым краем. Па стане на 2012 год, чырвоны ўзор быў пашыраны на ўвесь белы край (які займаў 19 палатна)[2].

Колеры[правіць | правіць зыходнік]

Колеры нацыянальнага сцяга рэгулююцца ў «СТБ 911—2008: Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь» і пералічаныя ў CIE D65[2].

Стандартны колер ўзору Дзяржаўнага сцяга[2]
Колер Колеравыя каардынаты Y10
x10 y10
Чырвоны 0.553 ± 0.010 0.318 ± 0.010 14.8 ± 1.0
Зялёны 0.297 ± 0.010 0.481 ± 0.010 29.6 ± 1.0

Арнамент[правіць | правіць зыходнік]

Арнамент

Арнамент, выкананы ў 1917 годзе Матронай Маркевіч, адлюстроўваецца на левым баку сцяга (як гэта было раней, на сцягу 1951 года)[6]. Мадэль, атрыманая з мясцовых раслін і кветак, з'яўляецца традыцыйным тыпам, што выкарыстоўваецца у Беларусі. Гэтыя мадэлі часам выкарыстоўваюцца ў тканых адзеннях, такіх, як ручнік, які выкарыстоўваецца для ўрачыстых мерапрыемстваў, такіх, як рэлігійныя службы, пахаванне і інш. Прыкладам іх выкарыстання з'яўляецца хлеб-соль(руск.) бел., якія прапануюцца гасцям і падаюцца на ручніку[7].

Выкарыстанне сцяга[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг развяваецца на ўрадавым будынку ў Мінску
Наканечнік дрэўка

Па законе[8], беларускі сцяг вісіць штодзённа, калі дазваляе надвор'е, на наступных месцах:

  • Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь
  • Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь
  • Суды Беларусі і ўстановы мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў
  • Над будынкамі, у якіх ажыццяўляюцца пасяджэнні мясцовых Саветаў дэпутатаў
  • Ваенныя базы або ваенныя караблі, якія знаходзяцца ва ўласнасці ўрада
  • Будынкі, якія выкарыстоўваюцца беларускімі дыпламатамі

Беларускі сцяг афіцыйна вывешваецца ў наступных выпадках:

  • Пасяджэнні мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў
  • Галасаванне/выбарчыя ўчасткі
  • Спартыўныя арэны падчас спаборніцтваў (звярніце ўвагу, што МАК мае свае ўласныя правілы па выглядзе сцяга)[9]

Сцяг таксама адлюстроўваецца на транспартных сродках, якія выкарыстоўваюцца беларускімі дыпламатамі і рознымі ўрадавымі чыноўнікамі (напрыклад, прэзідэнтам і прэм'ер-міністрам). Закон дапускае выкарыстанне сцяга ў асаблівых выпадках, такіх як памінальныя службы і сямейныя святы. Яго могуць выкарыстоўваць розныя групы людзей, напрыклад, грамадскія арганізацыі, кампаніі і няўрадавыя арганізацыі. Правілы выкарыстання выйшлі ў тым жа ўказе, якім быў уведзены сцяг Беларусі. У адпаведнасці з указам Прэзідэнта № 157 ад 26 сакавіка 1998 года другая нядзеля мая была абвешчана Днём Дзяржаўнага герба і сцяга Рэспублікі Беларусь[10]. Сам нацыянальны сцяг быў уключаны ў значок гвардзейскіх падраздзяленняў беларускіх узброеных сіл[11]. Мінімальныя адносіны шырыні Дзяржаўнага сцяга да даўжыні дрэўка — 1 да 3[12].

Паводле прэзідэнцкага ўказа 1995 года, нацыянальны сцяг павінен выкарыстоўвацца на кіі, пафарбаваным ў залаты колер (вохравы)[1]. У іншых частках пратаколу, указана, што наканечнік (металічнае ўпрыгажэнне на флагштоку) мае ромбападобную форму і пафарбаваны ў жоўты колер. У наканечнік уключана пяціканцовая зорка (падобная на зорку з нацыянальнага герба)[1]. Такая форма наканечніка таксама з'яўляецца працягам традыцый савецкага сцяга[13].

Крымінальная адказнасць за здзек са сцяга[правіць | правіць зыходнік]

Крымінальнай адказнасці за здзек з дзяржаўных сімвалаў Рэспублікі Беларусь (у прыватнасці, са сцяга) прысвечаны артыкул 370 Крымінальнага Кодэкса Рэспублікі Беларусь. У ім гаворыцца, што здзек са сцяга цягне за сабой грамадскія работы, або штрафы, або папраўчыя работы на тэрмін да двух гадоў, або арышт на тэрмін да трох месяцаў, або абмежаванне волі на тэрмін да аднаго года[14].

Гістарычныя сцягі[правіць | правіць зыходнік]

Савецкі сцяг 1951 года[правіць | правіць зыходнік]

FIAV 111000.svgСцяг Беларускай ССР з 1951 па 1991 год

Сцяг Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі быў прыняты указам 25 снежня 1951 года[15]. Сцяг быў трохі зменены ў 1956 годзе, калі да чырвонай зоркі былі дабаўленыя залатыя серп і молат. Характарыстыкі сцяга былі устаноўленыя ў артыкуле 120 Канстытуцыі Беларускай ССР і вельмі падобныя на цяперашні беларускі сцяг. Сцяг меў адносіны даўжыні да шырыні 1:2, гэтак жа, як сцяг Савецкага Саюза(бел. (тар.)) бел. (і іншых чатырнаццаці саюзных рэспублік)[16]. Асноўная частка сцяга была чырвонай (сімвалізуе рэвалюцыю), а астатняя — зялёнай (азначае беларускія лясы). Белы арнамент знаходзіўся на чырвоным фоне, гэты ўзор часта выкарыстоўваецца на беларускіх нацыянальных касцюмах. У верхнім вугле сцяга, у чырвонай частцы, былі дабыўлены залатыя серп і молат з чырвонаю зоркаю, размешчанаю над імі і абведзенаю золатам. Молат прадстаўляў рабочага, а серп — селяніна; у адпаведнасці з савецкай ідэалогіяй, гэтыя два знакі разам сімвалізавалі супрацоўніцтва паміж двума класамі. Чырвоная зорка звычайна выкарыстоўваецца камуністычнымі партыямі. Яна значыць пяць сацыяльных груп (рабочых, моладзь, сялян, вайскоўцаў і навукоўцаў), пяць вядомых кантынентаў ці пяць пальцаў рукі работніка. Малаток, серп і зорка часам не адлюстроўваецца на адваротным баку сцяга. Мэта увядзення асобнага сцяга для БССР была наступнай: Беларуская ССР, разам з Савецкім Саюзам і УССР, у 1945 годзе сталі аднымі з краін-заснавальніц Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, і ім патрэбны былі розныя сцягі. Распрацоўшчыкам сцяга быў Міхаіл Гусеў[6].

Папярэднія сцягі савецкай эпохі[правіць | правіць зыходнік]

Да 1951 года выкарыстоўвалася некалькі розных сцягоў. Самы ранні сцяг быў просты чырвоны. Ён выкарыстоўваўся ў 1919 годзе ў перыяд існавання літоўска-беларускай ССР. Пасля ўтварэння Беларускай ССР, быў дабаўлены надпіс ССРБ залатым колерам у верхнім правым вугле. Гэтая канструкцыя была створана з цягам першай Канстытуцыі Беларускай ССР[17]. Гэта было пазней зменена ў Канстытуцыі 1927 года, дзе літары былі заменены на БССР, але агульны выгляд застаўся тым жа[18]. Гэтая канструкцыя была зменена ў 1937 годзе, калі серп, молат і чырвоная зорка былі размешчаны над літарамі. Нарматыў таксама ўпершыню афіцыйна ўсталяваў суадносіны сцяга 1:2[19]. Гэты сцяг заставаўся ва ўжытку да прыняцця ў 1951 годзе новага сцяга.

Бела-чырвона-белы сцяг[правіць | правіць зыходнік]

FIAV 111000.svg Былы сцяг выкарыстоўваўся ў 1918 годзе, неафіцыйна ў Заходняй Беларусі да 1939 года, паміж 1942 і 1944 годам (падчас нямецкай акупацыі), а таксама паміж 19 верасня 1991 і 5 чэрвеня 1995 года

Сцяг, які быў афіцыйным ў перыяд з 19 верасня 1991 года і 5 чэрвеня 1995 года, першапачаткова выкарыстоўваўся Беларускай Народнай Рэспублікай (сакавік-снежань 1918 г.)[20]. Мяркуецца, што аўтарам сцяга быў Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі, таксама лічыцца, што сцяг быў распрацаваны да 1917 года[21]. Чырвоны і белы традыцыйна выкарыстоўваліся ў дзяржаўнай геральдыцы Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай. Колеры такія ж як на гербе Пагоня, які быў традыцыйным гербам беларускіх зямель і прадстаўляе сабой белага вершніка на чырвоным фоне[22]. Ёсць некалькі іншых тэорый, якія тлумачаць паходжанне сцяга. Паводле адной з версій, такія колеры намякаюць на назву краіны: Белая Русь[23]. Іншая тэорыя кажа, што сцяг вядзе сваё паходжанне ад Грунвальдскай бітвы ў 1410 годзе, калі аб'яднаныя арміі Польшчы і Вялікага княства Літоўскага нанеслі паражэнне немцам Тэўтонскага ордэна. Згодна з гэтаю традыцыяй, паранены Беларускі рыцар адарваў замочаную ў крыві павязку і падняў яе, як сцяг перамогі; гэтая гісторыя падобная на гісторыі паходжання сцягоў Аўстрыі і Латвіі, якія абодва маюць чырвоны і белы колеры.

Апазіцыя з бела-чырвона-белымі сцягамі

Варыянты гэтага сцяга выкарыстоўваліся ў Беларускай Народнай Рэспубліцы ў 1918—1919 гадах. Бела-чырвона-белы сцяг дагэтуль выкарыстоўваецца ўрадам БНР у выгнанні. З 1919 па 1925 год сцяг БНР захоўваў белы, чырвоны і белы колеры, але з даданнем чорных палос уверсе і ўнізе чырвонай паласы. Паміж 1921 і 1939 гадамі бела-чырвона-белы сцяг выкарыстоўваўся беларускім нацыянальным рухам ў Заходняй Беларусі (частка Другой Рэчы Паспалітай), як палітычнымі арганізацыямі, такімі як Беларуская сялянска-работніцкая грамада або Беларуская хрысціянская дэмакратыя, і непалітычныя арганізацыі, як Таварыства беларускай школы[24]. Сцяг таксама выкарыстоўваўся Беларускім спецыяльным батальёнам ў арміі Літоўскай Рэспублікі. Пасля паходу Чырвонай Арміі ў заходнебеларускія землі і далучэння сучаснай Заходняй Беларусі ў 1939 годзе сцяг быў забаронены савецкай адміністрацыяй[23].

У 1941 годзе нацысцкая акупацыйная адміністрацыя дазволіла выкарыстоўваць гэты сцяг, і ён з'явіўся на нарукаўных нашыўках беларускіх добраахвотнікаў у нямецкай арміі і войскаў СС і выкарыстоўваўся Беларускай Цэнтральнай Радай, пра-германскім урадам Беларусі ў 1943—1944 гадах. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны сцяг выкарыстоўваўся беларускай дыяспарай на Захадзе і невялікімі групамі антысавецкага супраціўлення ў самой Беларусі. У канцы 1980-х сцяг зноў пачаў выкарыстоўвацца як сімвал нацыянальнага адраджэння і дэмакратычных перамен у Беларусі. Па прапанове БНФ сцяг стаў дзяржаўным сімвалам Беларусі пасля аднаўлення яе незалежнасці ў 1991 годзе[23].

Пасля 1995 года бела-чырвона-белы сцяг выкарыстоўваецца як сімвал апазіцыі да рэжыму Аляксандра Лукашэнкі, у першую чаргу ў акцыях пратэсту пасля прэзідэнцкіх выбараў 2006 і 2010 гадоў, у масавых акцыях на святкаванні Дня Волі, а таксама мемарыяльных шэсцяў «Дзяды». Сцяг афіцыйна не забаранілі для агульнага карыстання, але ён разглядаецца ўладамі як незарэгістраваны сімвал. Гэта азначае, што дэманстрацыя яго палітычнымі актывістамі або аматарамі спорту можа прывесці да арышту і канфіскацыі сцягоў[25][26]. У пачатку 2010 года палітычны актывіст Сяргей Каваленка быў затрыманы за размяшчэнне бела-чырвона-белага сцяга на вяршыні ёлкі на цэнтральнай плошчы Віцебска. Суд даў Каваленку тры гады пазбаўлення волі ўмоўна[27].

Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь адмовілася прызнаць сцяг гісторыка-культурнай каштоўнасцю, у адрозненне ад герба «Пагоня»[28].

Рэферэндум 1995 года[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг, прыняты паводле вынікаў рэферэндуму 1995 года. Трохі зменены ў 2012 годзе
Праект сцяга, прапанаваны Аляксандрам Лукашэнкам 21 сакавіка 1995 года

Рэферэндум, дзе прапанавалася прыняць новыя дзяржаўныя сімвалы, адбыўся 14 мая 1995 года. Яўка выбаршчыкаў склала 64,7 %. Новы сцяг быў ухвалены большасцю ў суадносінах 3:1 (75,1 % да 24,9 %). Астатнія тры пытанні былі таксама былі падтрыманыя выбаршчыкамі[29]. Спосаб правядзення рэферэндуму, а таксама законнасць апытання па нацыянальных сімвалах на рэферэндуме раз'юшана крытыкавалася з боку апазіцыі[30][31]. Калі ўлічыць яўку 64 %, то ў параўнанні з агульнай колькасцю выбаршчыкаў (насельніцтва з правам голасу), толькі 48,7 % выказаліся за прыняцце мадыфікаванай савецкай сімволікі[32]. Апазіцыйныя партыі лічаць, што рэферэндум праваліўся і прызнанне яго вынікаў супярэчыць закону, але паводле беларускага заканадаўства, для прызнання вынікаў рэферэндуму дастаткова простая большасць галасоў[33]. Гаворачы пра ўдалыя для яго вынікі рэферэндуму, Лукашэнка сказаў, што вяртанне сцяга ў савецкім стылі прынесла нацыі пачуццё маладосці і прыемных успамінаў[34].

Прэзідэнт Лукашэнка спрабаваў правесці аналагічны рэферэндум раней, у 1993 годзе, але не змог атрымаць падтрымку ў парламенце. 21 сакавіка 1995 года, за два месяцы да майскага рэферэндуму 1995 года, Лукашэнка прапанаваў сцяг, які складаўся з двух невялікіх прамавугольнікаў зялёнага і аднаго шырокага прамавугольніка чырвонага колеру. Пакуль дакладна не вядома, што стала з гэтай прапановай. Праз некалькі дзён былі прапанаваны новыя праекты, якія потым і былі выстаўленыя на галасаванне рэферэндуму[35].

Звязаныя сцягі[правіць | правіць зыходнік]

Штандар прэзідэнта

З моманту ўвядзення сцяга ў 1995 годзе на яго аснове было зроблена некалькі дадатковых сцягоў, прынятых дзяржаўнымі органамі.

Прэзідэнцкі штандар, які выкарыстоўваецца з 1997 года, быў прыняты ўказам пад назвай «Аб Штандарце Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь». Штандар выглядае як нацыянальны сцяг, з даданнем беларускага нацыянальнага герба ў залатым і чырвоным колерах. Суадносіны бакоў штандара 5:6 адрозніваюцца ад нацыянальнага сцяга, у выніку, штандар амаль квадратны. Ён выкарыстоўваецца на будынках і на транспартных сродках, каб пазначыць прысутнасць прэзідэнта[36].

У 2001 годзе прэзідэнт Лукашэнка выдаў указ аб стварэнні сцяга Узброеных Сіл Беларусі. Сцяг, які мае суадносіны 1:1,7, мае нацыянальны арнамент па даўжыні сцяга. На пярэдняй частцы сцяга знаходзіцца беларускі герб, з надпісам «УЗБРОЕНЫЯ СІЛЫ», і «РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ» ніжэй; тэкст напісаны залатым колерам. На адваротным баку сцяга, цэнтр ўтрымлівае сімвал узброеных сіл, а іменна чырвоную зорку, вакол яе вянок з дуба і лаўра. Над сімвалам фраза ЗА НАШУ РАДЗІМУ, а ніжэй поўная назва вайсковай часткі[37].

Заўвагі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Указ Президента Республики Беларусь Об утверждении Положения о Государственном флаге Республики Беларусь | Геральдика.ру. Geraldika.ru. Праверана 15 жніўня 2012.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 СТБ 911–2008: Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь. Тэхнічныя характарыстыкі. (руская). Дзяржаўны камітэт па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь (2008). Праверана 5 жніўня 2010.
  3. «Нацыянальныя сімвалы» Старонка на афіцыйным сайце Прэзідэнта Беларусі
  4. Глава государства Александр Лукашенко поздравил соотечественников с Днём Государственного герба и Государственного флага Республики Беларусь. (9 мая 2010). Праверана 8 чэрвеня 2014.
  5. Рекомендации по использованию государственной символики в учреждениях образования. Министерство образованния Республики Беларусь.
  6. 6,0 6,1 Басаў А. Н., Куркоў І. М. Флагі Беларусі ўчора і сёння / Пер. А. Н. Найдовіч. — Мн.: Полымя, 1994. С. 24.
  7. «Belarusian Textiles» і «Belarusian Ruchnik» pages on the Virtual Guide to Belarus website
  8. Закон Рэспублікі Беларусь 5 ліпеня 2004 г. № 301-З «О государственных символах Республики Беларусь», Артыкул 5.
  9. Flag Manual. Beijing, China: Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad – Protocol Division. 2008. pp. 4. 
  10. (руск.)  TamBy.info Календарь праздников Беларуси на 2014 года
  11. (руск.)  Знакі адрознення Узброеных Сіл Беларусі
  12. Государственные символы Республики Беларусь (Russian). Национальный центр правовой информации Республики Беларусь. Праверана 30 красавіка 2010.
  13. Еремеев Б. Гордо реют боевые стяги! (руск.)  // Российское военное обозрение : Часопіс. — М.: Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі, верасень 2007. — В. 44. — № 9. Архівавана з першакрыніцы 2 ліпеня 2014.
  14. Уголовный кодекс Республики Беларусь от 9 июня 1999 года № 275-З (руск.) . Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь. Архівавана з першакрыніцы 18 жніўня 2011. Праверана 8 жніўня 2010.
  15. Указ Президиума ВС БССР от 25.12.1951 О государственном флаге Белорусской ССР (руск.)  на Рускіх Вікікрыніцах («Указ Прэзідыума ВС БССР аб дзяржаўным сцягу Беларускай ССР»)
  16. Указ Президиума ВС БССР от 8.05.1956 об утверждении Положения о Государственном флаге Белорусской ССР (руск.)  на Рускіх Вікікрыніцах («Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР Аб зацвярджэнні Палажэння аб Дзяржаўным сцягу Беларускай ССР»)
  17. Статья 32, Конституция Социалистической Советской Республики Белоруссии (1919). Pravo.by.
  18. Статья 75, Конституция (Основной закон) Белорусской Социалистической Советской Республики. (1927). Pravo.by.
  19. Статья 120, Белорусской Советской Социалистической Республики (1937) — Национальный правовой портал Республики Беларусь «Pravo.by».
  20. Understanding Belarus and How Western Foreign Policy Misses the Mark — Grigoriĭ Viktorovich Ioffe — Google Books. Books.google.com. Праверана 26 жніўня 2012.
  21. Наша Ніва. Nn.by. Праверана 26 жніўня 2012.
  22. Belarus: The Last European Dictatorship — Andrew Wilson — Google Books. Books.google.com. Праверана 26 жніўня 2012.
  23. 23,0 23,1 23,2 Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан. Pahonia-plakat.narod.ru. Праверана 26 жніўня 2012.
  24. (бел.) Андрэй Вашкевіч. Нашы сьцягі над Заходняй // Arche, № 4 (55) — 2007
  25. Polskie Radio Esperanto — Затрыманьні на рыцарскім фэсьце. .polskieradio.pl. Праверана 28 чэрвеня 2012.
  26. Congressional Record — Google Books. Books.google.com. Праверана 26 жніўня 2012.
  27. World Report 2011 - Human Rights Watch — Google Books. Books.google.com. Праверана 26 жніўня 2012.
  28. Минкульт отказался признать бело-красно-белый флаг историко-культурной ценностью (руск.) . Интернет-портал Open.by. Архівавана з першакрыніцы 26 жніўня 2011. Праверана 8 жніўня 2010.
  29. ЦИК РБ::Республиканский референдум 14 мая 1995 года. Web.archive.org (2011-07-20). Архівавана з першакрыніцы 20 ліпеня 2011. Праверана 15 жніўня 2012.
  30. United Nations High Commissioner for Refugees Refworld | Chronology for Poles in Belarus. UNHCR. Праверана 15 жніўня 2012.
  31. One Europe, Many Nations: A Historical Dictionary of European National Groups — James Minahan — Google Books. Books.google.com. Праверана 15 жніўня 2012.
  32. Belarus: A Denationalized Nation — David Marples — Google Books. Books.google.com. Праверана 15 жніўня 2012.
  33. Выбарчы кодэкс Рэспублікі Беларусь. Раздзел 24, артыкул 121. pravo.by. Праверана 7 чэрвеня 2014.
  34. Nationalisms Today — Tomasz Kamusella, Krzysztof Jaskułowski — Google Books. Books.google.com (2009-06-15). Праверана 26 жніўня 2012.
  35. (руск.)  «Государственный флаг Республики Беларусь» на сайце Vexillographia.ru.
  36. (руск.)  Указ Президента Республики Беларусь 27 марта 1997 г. № 217
  37. (руск.)  «Флаги армии Беларуси» на сайце Vexillographia.ru.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Басаў, А.Н. Сцягі Беларусі ўчора і сёння / А.Н. Басаў. — Мн.: «Полымя», 1994.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]