Сінан

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Сінан
Mimar Sinan
MimarSinan-Detail.jpg
Дата нараджэння: 15 красавіка 1489({{padleft:1489|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})
Месца нараджэння: Q1892504?
Дата смерці: 7 лютага 1588({{padleft:1588|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:7|2|0}}) (98 гады)
Месца смерці: Горад Стамбул
Лагатып ВікіСховішча Сінан на Вікісховішчы

Сінан (Sinan; 1489, Агрназ каля Кайсеры, Цэнтральная Анатолія — 17 ліпеня 1588, Стамбул), турэцкі архітэктар часоў вышэйшага росквіту дойлідства Асманскай імперыі.

Нарадзіўся ў грэчаскай праваслаўнай сям'і, яго хрысціянскае імя было Іосіф. Дапамагаў бацьку, сельскаму муляру і цясляру. У 1512 г. быў узяты ў корпус янычараў і навернуты ў мусульманства. Зрабіў добрую кар'еру, з часам заняў пост начальніка артылерыі.

У 1530-я будаваў масты і фартыфікацыйныя збудаванні. З 1538 г. — галоўны архітэктар султанскага двара. Найбольш маштабныя працы былі ім ажыццёўлены ў гады ўладарства (1520—1566) султана Сулеймана I Кануні, пры якім імперыя дасягнула найвышэйшай палітычнай магутнасці. Сінан стварыў творы, якія належаць да этапных шэдэўраў ісламскага дойлідства. Найбольш вядомыя мячэці Шэхзадэ (1543—1548) і Сулейманіе (1550—1557) у Стамбуле (апошняя з'яўляецца найвялікшай па памерах мячэццю ў Асманскай імперыі за ўвесь час яе існавання), а таксама Селіміе ў Эдзірнэ (1569—1575). Працягваў традыцыі візантыйскага мастацтва (першым чынам тыя, што выяўленыя ў саборы св. Сафіі ў Канстанцінопалі), развіваў іх ствараючы прасторныя, але не рассечаныя, як у візантыйскіх цэрквах, а адзіныя прасторавыя структуры, якія парою дасягалі грандыёзнага размаху. У іх сілуэтах дамінуе вялікі цэнтральны купал, акружаны ступеніста ўзыходнымі да яго конхамі і меншымі купаламі, а таксама мінарэтамі па кутах, асабліва стройнымі і вытанчанымі ў Эдзірнэ. Самі архітэктурныя формы (зводы, нішы і вокны) выступаюць у якасці пластычнага дэкору, які ўносіў рытмічную разнастайнасць, якая дапаўняецца арнаментальнымі размалёўкамі, вітражамі і мармуровым абліцоўваннем.

Сярод збудаваных пад яго кіраўніцтвам многіх мячэцяў — Хусрэў-бегі ў Сараева (1531); Ібрахім-ары (1551), Ахмед-ары (1555), Рустэм-ары (1565), Саколу Мехмед-ары (1572; усе чатыры — у Стамбуле); Джума-джамі ў Еўпаторыі (1552); Айдар-Кадзі-джамія ў Бітале (Македонія; 1561); Такія Сулейманія ў Дамаску (1554) і інш. З яго імем звязана вялікая колькасць іншага роду пабудоў, якія ахопліваюць усю тыпалогію ісламскай архітэктуры (мячэці, палацы, грамадскія лазні, пачатковыя школы і медрэсэ, багадзельні, грабніцы, караван-сараі, збожжасховішчы, крытыя крыніцы, акведукі і шпіталі).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Всеобщая история архитектуры, т. 8. М., 1969.