Тамаш Ваўжэцкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Тамаш Ваўжэцкі
Tomasz Wawrzecki.PNG
Харужы вялікі літоўскі, падскарбі надворны літоўскі
 
Веравызнанне: рымскі каталік
Нараджэнне: 7 сакавіка 1753({{padleft:1753|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})
Мейшты, Браслаўскі павет
Смерць: 5 жніўня 1816({{padleft:1816|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (63 гадоў)
Відзы, Браслаўскі павет
 
Узнагароды:
Ордэн Белага арла
Ордэн Святога Станіслава

Тамаш Ваўжэцкі (7 сакавіка 1753, маёнтак Мейшты Браслаўскага пав. Віленскага ваяв., цяпер Браслаўскі раён Віцебскай вобл. — 5 жніўня 1816, Відзы Лоўчынскія Браслаўскага пав.), адзін з кіраўнікоў паўстання 1794.

Вучыўся ў езуіцкай школе ў Відзах. Пасля шлюбу жыў у маёнтку жонкі Кавалёва на Ковеншчыне. Дэпутат ад шляхты Браслаўскага пав. на Чатырохгадовым сейме Рэчы Паспалітай 17881792, дзе выступаў 169 разоў з палымянымі прамовамі, настойваючы на прыняцці Канстытуцыі. У пачатку паўстання 1794 дзейнічаў у чыне генерала ў Браслаўскім пав., потым — у Курляндыі. Вызначыўся ў штурме Лібавы і ў бітве пад Брэстам.

Пасля паланення Т. Касцюшкі сам узначаліў паўстанне. Узяты ў палон, быў перавезены ў Пецярбург, дзе два гады знаходзіўся ў зняволенні. Пасля ўступлення на трон Паўла I вызвалены з турмы, вярнуўся на Радзіму. З цягам часу змяніў сваю палітычную арыентацыю на прарасійскую. У час вайны 1812 знаходзіўся ў Пецярбургу. Займаў у Царстве Польскім пасады сенатара, ваяводы і міністра юстыцыі.

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Памяць пра Тамаша Ваўжэцкага ўшанавана ў Браслаўскім гісторыка-краязнаўчым музеі. У Відзах знаходзіцца магіла.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Іпатава В. Крыніцы народнай памяці / В. Іпатава // Краязнаўчая газета. — 2006. — № 28 (ліпень).
  • Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. — Т. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9
  • Пракопчык Л. Генерал з Відзаў / Л. Пракопчык // Голас Радзімы. — 1991. — 25 крас.
  • Шыдлоўскі К. Паплечнік Тадэвуша Касцюшкі / К. Шыдлоўскі // Памяць : Браслаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал. К. В. Велічковіч [і інш.]. — Мн., 1998. — С. 138—143.
  • Tomasz Wawrzecki: Ostatni naczelnik powstania Kościuszkowskiego. Warszawa. 1976.