Танзанія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Аб'яднаная Рэспубліка Танзанія
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
United Republic of Tanzania
Flag of Tanzania.svg Герб Танзаніі
Сцяг Танзаніі Герб Танзаніі

Каардынаты: 5°55′00″ пд. ш. 34°32′00″ у. д. / 5.916667° пд. ш. 34.533333° у. д. (G) (O) (Я)

Tanzania on the globe (Africa centered).svg
Дэвіз: «Uhuru na Umoja
(бел.: Свабода і адзінства
Нацыянальны гімн Танзаніі
Заснавана 26 красавіка 1964 (аб'яднанне Танганьікі і Занзібара)
Афіцыйная мова суахілі і англійская
Сталіца Дадома (заканадаўчая сталіца), Дар-эс-Салам (адміністрацыйны цэнтр)
Найбуйнейшыя гарады Дар-эс-Салам
Форма кіравання Прэзідэнцкая рэспубліка
Прэзідэнт
Віцэ-прэзідэнт
Прэм'ер-міністр
Джакая Кікветэ
Мухамед Гарыб Білал
Мізенга Пінда
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
31-я ў свеце
945 203 км²
6,2
Насельніцтва
• Ацэнка (2009)
Шчыльнасць

38 860 170[1] чал.
41,1 чал./км²
ВУП
  • Разам (2012)
  • На душу насельніцтва

$29,012 млрд.[2]  (82-ы)
$674
ІРЧП (2007) 0,530 (151-ы)
Валюта танзанійскі шылінг
Інтэрнэт-дамен .tz
Тэлефонны код +255 (+007 з Кеніі і Уганды)
Часавы пояс +3

Танзанія, Аб'яднаная Рэспубліка Танзанія (суахілі: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, англ.: United Republic of Tanzania) — краіна ва Усходняй Афрыцы, узнікла ў выніку аб'яднання дзвюх былых калоній Вялікабрытані: Танганьікі і Занзібара, што сімвалізуе назва краіны ўтвораная з пачаткаў найменняў абодвух рэгіёнаў. У наш час гэтыя рэгіёны Танзаніі існуюць у складзе фэдэратыўнай рэспублікі.

Краіна мае выхад да Індыйскага акіяна. На поўначы мяжуе з Кеніяй і Угандай, на захадзе з Руандай, Бурундзі і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга, на поўдні з Мазамбікам, Малаві і Замбіяй.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі Танзаніі найбольш старажытныя рэшткі чалавека. Аўтахтоннае насельніцтва Танзаніі — плямёны, блізкія да сучасных бушменаў і гатэнтотаў. У I-м тысячагоддзі н.ээ. тут пасяліліся плямёны земляробаў банту і жывёлаводаў нілотаў. У VIIVIII стст. сюды праніклі арабы; у выніку іх узаемадзеяння з мясцовым насельніцтвам ва ўзбярэжных раёнах Танзаніі склалася мусульманскае паводле веравызнання этнічная супольнасць — суахілі. Існаваў шэраг гарадоў –дзяржаў суахілі, багацце якіх ствараў транзітны гандаль паміж унутарнымі раёнамі Афрыкі і краінамі Блізкага Усходу. У канцы XV ст. тут з’явіліся партугальцы, якія ўсталявалі кантроль над гарадамі суахілі. У канцы XVII ст. партугальцаў выгналі аманцы. У 1856 г. узнік самастойны султанат Занзібар з цэнтрам на аднайменным востраве на чале з дынастыяй аманскага паходжання. У 1884 г. над мацерыковай часткай Танзаніі ўстанавіла кантроль Германская імперыя. Астравы Занзібар з 1890 г. сталі брытанскім прпатэктаратам. У 1-ю сусветную вайну Германскую Усходнюю Афрыку акупіравалі брытанскія войск; у 1920 г. большая частка яе пад назвай Танганьіка перададзена Лігай Нацый пад кіраванне Вялікабрытаніі. У 2-ю сусветную вайну больш за 80 іысяч выхадцаў з Танзаніі змагаліся ў складзе брытанскай арміі. У 1954 г. створаны Нацыянальны афрыканскі саюз Танганьікі (ТАНУ) на чале з Дж.К.Ньерэрэ. ТАНУ перамог на ўсеагульных выбарах 1960 г. і ўзначаліў урад Танганьікі. 9 снежня 1961 г. абвешчана незалежнасць краіны.

У снежні 1962 г. абвешчана рэспубліка на чале з прэзідэнтам Ньерэрэ, 10 снежня 1963 г. абвешчана незалежнасць Султаната Занзібар. Паўстанне 12 студзеня 1964 г. скінула манархію на Занзібары і паклала канец панаванню выхадцаз з Амана; да ўлады прыйшла Афра-шыразі партыя (АШП). 26 красавіка 1964 г. Танганьіка і Занзібра аб’яднаны ў адзіную дзяржаву (з 29 кастрычніка 1964 г. — Аб’яднаная Рэспубліка Танзанія); Занзібар пры гэтым захаваў значную аўтаномію. Па ініцыятыве Ньерэрэ ў краіне пачалася пабудова сацыялістычнага грамадства шляхам аб’яднання сялянскіх гаспадарак у калектыўныя — т.зв. уджамаа; нацыяналізаваны замежныя банкі і прадпрыемствы. У 1977 г. ТАНУ і АШП аб’яднаны ў Рэвалюцыйную партыю (РП), усе іншыя партыі забаронены. У пачатку 1980-х гадоў эканамічнае становішча Танзаніі пагоршылася, што прымусіла Ньерэрэ падаць у 1985 г. у адстаўку. Новае кіраўніцтва краіны і РП на ачле з А.Х.Мвіньі пачало лібералізацыю эканомікі, што спрыяла пераадольванню крызісу. У 1992 г. дазволена шматпартыйнасць. На першых шматпартыйных выбарах 1995 г. перамагла РП, яе прадстаўнік Б.У.Мкапа абраны прэзідэнтам Танзаніі.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Карта Танзаніі

Рэльеф[правіць | правіць зыходнік]

Па тэрыторыі кантынентальнай часткі Танзаніі цягнуцца Цэнтральнаафрыканская і Усходнеафрыканская лініі разлому зямной кары, якія зыходзяцца ў раёне на поўнач ад возера Малаві. Яны сфарміраваліся болей за 25 млн гадоў таму ў выніку моцных тэктанічных штуршкоў, што суправаджаліся актыўнай вулканічнай дзейнасцю. Уздоўж разломаў утварыліся горныя масівы, у тым ліку гара Кіліманджара (5895 м) — найвышэйшы пункт усёй Афрыкі. На поўначы краіны на захад ад Усходнеафрыканскага разлома месціцца сугор'е, сфарміраванае прадуктамі старажытных вывяржэнняў. Яно вядома дзякуючы вялізарным вулканам з круглымі або авальнымі кальдэрамі. Усяго такіх вулканаў налічваецца 8. Найбольш вядомы з іх — Нгорангора. Паміж разломамі на вышыні 1000 - 1500 м знаходзяцца шырокія пагорыстыя пласкагор'і, утвораныя крышталічнымі пародамі, у тым ліку сланцамі, гранітам і пясчанікам. Тут таксама маюцца раўніны і нізіны. На паўночным усходзе вядома сугор'е Масаі з яго знакамітым стэпамі з купалападобнымі грудамі і адкладаннямі старажытных азёр, а на поўдзень ад возера Вікторыя — сугор'е Ун'ямвезі, якое прыступкамі ўзвышаецца на паўночны захад. На поўнач ад возера Малаві ўзвышаецца яшчэ адна вулканічная града Рунгвэ. На ўсход ад Малаві цягнуцца паўднёвыя пласкагор'і. Яны паступова пераходзяць ва ўсходнюю прыбярэжную нізіну, што прасціраецца ўздоўж Індыйскага акіяна. Нізіна пашыраецца на поўначы і на поўдні, складзена пераважна глінамі, пяском і вапняковымі адкладаннямі. Уздоўж берага знаходзяцца некалькі ланцугоў астравоў.

Астравы Танзаніі[правіць | правіць зыходнік]

Найбуйнейшыя астравы Танзаніі ў Індыйскім акіянеЗанзібар (Унгуні), Пемба, Мафія. Найбуйнейшы азёрны востраў Танзаніі і ўсёй АфрыкіУкерэвэ на возеры Вікторыя.

Карысныя выкапні[правіць | правіць зыходнік]

Здабыча золата ў Танзаніі

Тэрыторыя кантынентальнай Танзаніі надзвычай багатая на карысныя выкапні. На захадзе і ў цэнтры краіны здабываюць золата, жалеза, вугаль, медзь, нікель, тытан, вокіс ніёбія, граніт, лушчак, фосфар, гіпс, графіт, дыяменты і іншыя каштоўныя і паўкаштоўныя камяні. На ўсходзе і поўначы вядзецца здабыча охры, магнезіту, фасфатаў, соды, лушчаку, кааліну.

Гарады Танзаніі[правіць | правіць зыходнік]

Найбольш значныя гарады Танзаніі:

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Усходнеафрыканская супольнасць

Шаблон:Былыя мандатныя тэрыторыі