Тапінамбур

? Тапіна́мбур
Навуковая класіфікацыя
Царства:	Расліны
Аддзел:	Кветкавыя
Клас:	Двухдольныя
Парадак:	Астракветныя
Сямейства:	Астравыя
Род:	Сланечнік
Від:	Тапінамбур
Навуковая назва
Helianthus tuberosus L.
Сістэматыка на ВікіВідах Выявы ў ВікіСховішчы

Тапіна́мбур, земляна́я гру́ша, слане́чнік клубняно́сны; даўней: бульва (ад фр.: topinambour; Helianthus tuberosus) — шматгадовая травяністая вышынёй да 3 м клубняносная расліна сямейства складанакветных.

Сцябло прамое вышынёй да 2 метраў і больш, з вялікай колькасцю лісцеў. Лісце зубчаствае. Суквецце — кошык. Клубні — цыліндрычнай, круглай або грушападобнай формы, белыя, жоўтыя, фіялетавыя або ружовыя. Утрымліваюць 1-3 % бялку, вітаміны C, B1, каратын, фосфар, жалеза, каля 16-18 % вугляводаў (у асноўным інулін), менш за 0,5 % тлушчу. Мякаць пяшчотная, сочная, з прыемным саладкавым смакам.
Цвіце ў жніўні — кастрычніку. Марозаўстойлівая і засухаўстойлівая культура.

Суквецце тапінамбуру

Радзіма — Атлантычнае ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі, спажывалася ў ежу мясцовымі індзейцамі, на пач. XVII стагоддзя прывезеная ў Еўропу французамі. У Рэчы Паспалітай «бульва» распаўсюдзілася ў першай палове XVIII ст. — яе варылі, абіралі, падавалі з белым або муштародовым соусам. У кан. XVIII ст. тапінамбур быў выцеснены падобнай па спосабу вырошчвання і смаку бульбай, якая ў беларускай і літоўскай мовах пераняла ягоную назву (у літоўскай мове «бульба» — bùlvė).

Выкарыстанне

У Беларусі вырошчваецца галоўным чынам на корм жывёле, часам дзічэе, у кулінарыі ўжываецца толькі^{[Крыніца?]} энтузіястам гэтай культуры. Ураджайнасць зялёнай масы да 500, клубняў да 250 цэнтнераў з гектара.

Спажываць тапінамбур належыць неўзабаве пасля выкопвання: варыць, запякаць, з сырых гатаваць салаты. Тапінамбур — вельмі трывалая да ўмоў вырошчвання культура, лёгка пераносіць маразы (пры гэтым клубні набываюць яшчэ больш салодкі смак). Таму пэўную частку клубняў пакідаюць зімаваць.

Крыніцы

• Бандарэнка А. П. Тапінамбур // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. У 5-і т. Т.2 / Рэд. кал.: П. У. Броўка і інш — Мінск: Гал. рэд. БелСЭ, 1979. — Т. 2. — 752 с. — 15 000 экз.
• Белы А. Тапінамбур // Праект «Наша ежа»

У Сеціве

• На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тапінамбур