Трохгучнасць

Трохгучнасць — акорд, які складаецца з трох гукаў, якія можна размясціць па тэрцыях.

Будова трохгучнасці

Састаўныя гукі трохгучнасці называюцца асноўным (пазначаецца ¹), тэрцавым (пазначаецца ³) і квінтавым (пазначаецца ⁵) тонами, у залежнасці ад таго, якое месца яны займаюць у асноўным становішчы (будучы размешчанымі па тэрцыям).

• Асноўным тонам (прымай) называецца той гук трохгучнасці, які ў сціснутым распалажэнні знаходзіцца ўнізе.
• Тэрцавым тонам (тэрцыяй) называецца той гук трохгучнасці, які ў сціснутым распалажэнні знаходзіцца пасярэдзіне.
• Квінтавым тонам (квінтай) называецца той гук трохгучнасці, які ў сціснутым распалажэнні знаходзіцца ўверсе.

Гэтыя назвы, пакуль гаворка ідзе аб дадзеным акордзе, уласцівыя нотам незалежна ад іх узаемнага размяшчэння (формы трохгучнасці).

Кожная трохгучнасць змяшчае ў сціснутым распалажэнні 2 тэрцыі (ніжнюю і верхнюю) і адну квінту ў выніку. У залежнасці ад якасці гэтых інтэрвалаў трохгучнасці дзеляцца па сваёй структуры на чатыры тыпы:

• вялікая (мажорная) трохгучнасць (на малюнку 1) змяшчае ў сціснутым распалажэнні вялікую тэрцыю знізу, малую тэрцыю зверху і чыстую квінту ў выніку;
• малая (мінорная) трохгучнасць (на малюнку 2) змяшчае ў сціснутым распалажэнні малую тэрцыю знізу, вялікую тэрцыю зверху і чыстую квінту ў выніку;
• павялічаная трохгучнасць (на малюнку 3) змяшчае ў сціснутым распалажэнні 2 вялікіх тэрцыі і павялічаную квінту ў выніку;
• паменшаная трохгучнасць (на малюнку 4) змяшчае ў сціснутым распалажэнні 2 малых тэрцыі і паменшаную квінту ў выніку.

Вялікая і малая трохгучнасць з'яўляюцца кансанансамі і ў першую чаргу могуць прымяняцца як устойлівыя танічныя акорды. Павелічаная і паменшаная трохгучнасці з'яўляюцца дысананснымі.

Звароты трохгучнасці

Зваротам трохгучнасці называецца такі яго выгляд, у якім ніжнім гукам з'яўляецца тэрцовы або квінтовы тон асноўнай трохгучнасці. Трохгучнасць можа быць трох відаў, кожны з якіх адрозніваецца ад папярэдняга тым, што ніжні гук узняты на актаву вышэй. Гэта аперацыя таксама называецца зваротам. Трэці зварот прыводзіць да вяртання да пачатковай формы трохгучнасці — асноўнаму выгляду, размешчанаму на актаву вышэй:

• трохгучнасць (асноўны від) — з асноўным тонам у ніжнім голасе.
• секстакорд (або першы зварот трохгучнасці) — зварот з тэрцовым тонам у ніжнім голасе. У класічнай гармоніі секстакорд пазначаецца лічбай 6.
• квартсекстакорд (або другі зварот трохгучнасці) — зварот з квінтавым тонам у ніжнім голасе. Квартсекстакорд пазначаецца лічбамі 4 і 6 (або 6 і 4). У ім, як і ў секстакорде, крайнія гукі ўтвараюць сексту, а прыкметай з'яўляецца становішча чыстай кварты ў аснове.