Уладзіслаў Сыракомля

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Людвік Кандратовіч
польск.: Ludwik Kondratowicz
Władysław Syrokomla.PNG
А. Шэмеш. Партрэт Уладзіслава Сыракомлі.
Імя пры нараджэнні:

Ludwik Władysław Franciszek Kondratowicz

Псеўданімы:

NN, Уладзі́слаў Сыракомля

Дата нараджэння:

29 верасня 1823({{padleft:1823|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})

Месца нараджэння:

фальварак Смольгаў, Бабруйскі павет, Мінская губерня[1]

Дата смерці:

3 (15) верасня 1862({{padleft:1862|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:15|2|0}}) (38 гады)

Месца смерці:

Вільня

Грамадзянства:

Расійская імперыя

Род дзейнасці:

паэт, драматург, перакладчык

Гады творчасці:

З 1844

Мова твораў:

польская, беларуская

Дэбют:

верш «Паштальён», 1844, у часопісе «Athenaeum» (Вільня)

Подпіс:

Подпіс

Творы ў Вікікрыніцах.

Уладзіслаў СЫРАКОМЛЯ, сапр.: Людвік Францішак Уладзіслаў Аляксандравіч КАНДРАТОВІЧ (29 верасня 1823, фальв. Смольгаў Бабруйскага пав. Мінскай губ., цяпер в. Смольгава Любанскага р-на Мінскай вобл. — 15 верасня 1862, Вільня; Крыптанімы: N.N., K., Ldwk Kndrtcz) — беларускі паэт, публіцыст, крытык, перакладчык, этнограф.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў са збяднелага шляхецкага роду герба «Сыракомля», назву якога потым узяў за псеўданім, бацькі былі арандатарамі і часта змянялі месца жыхарства.

У 1833 паступіў вучыцца ў павятовую школу пры дамініканскім кляштары ў Нясвіжы. Але ў 1835 улады зачынілі школу; давучваўся ў дамініканскай школе ў Навагрудку (1836—1837).

У 1841—1844, каб дапамагчы сям'і, случыў у нясвіжскай канцылярыю радзівілаўскіх маёнткаў. У 1844 пасля жаніцьбы пераехаў у арандаваны маёнтак Залуча (цяпер Стаўбцоўскі р-н). Гэта быў плённы перыяд у яго творчасці. У верасні 1852 пераехаў у Вільню, бліжэй да выдавецтваў. Друкаваўся ў газеце «Kurier Wileński» («Виленский вестник»), дзе таксама рэдагаваў аддзел віленскай хронікі. У красавіку 1853 пачаў арандаваць фальварак Барэйкаўшчына каля Вільні. У 1856—1858 неаднаразова выязджаў у Варшаву і Познань (Прускае каралеўства). Пасля гэтых паездак за У. Сыракомлям быў устаноўлены сакрэтны нагляд.

У красавіку 1861 выступіў на патрыятычнай маніфестацыі ў Коўне з вершамі. Выехаў у Варшаву, а на зваротным шляху быў арыштаваны і зняволены ў віленскай турме. Знаходзіўся пад арыштам каля месяца. Вызвалены пад нагляд паліцыі. Памёр у час следства. Пахаваны на віленскіх могілках Роса.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Дэбютаваў вершам «Паштальён» (1844), паводле пачутай у Міры гісторыі («народнай гутаркі»). Пераклад «Паштальёна» на рускую мову паэтам Л. Трэфалевым стаў папулярнай у Расіі народнай песняй «Когда я на почте служил ямщиком…». Пісаў найчасцей на польскай мове. У большасці сваіх твораў адлюстроўваў жыццё ў Беларусі, яе гісторыю. З беларускамоўных твораў захаваліся толькі два — верш «Добрыя весці» (1848, 1861) і лірычная мініяцюра «Ужо птушкі пяюць усюды». Аўтар краязнаўчых нарысаў: «Вандроўкі па маіх былых ваколіцах» (1853), «Мінск» (1857), «Нёман ад вытокаў да вусця» (1861); «Кароткае даследаванне мовы і характару русінаў Мінскай правінцыі» (1856), апрацовак беларускіх народных казак.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

  • Przekłady poetów polsko-łacińskich epoki zygmuntowskiej
  • Gawędy i rymy ulotne (1853)
  • Urodzony Jan Dęboróg
  • Poezje ostatniej godziny
  • Wyzwolenie włościan
  • Margier. Poemat z dziejów Litwy (1855)
  • Margier Konstantego Gorskiego
  • Wielki Czwartek (1856)
  • Janko Cmentarnik (1857)
  • Kasper Kaliński (1858)
  • Chatka w lesie (1855—1856)
  • Hrabia na Wątorach (1856)
  • Możnowładcy i sierota (1859)
  • Wiejscy politycy (1858)
  • Wojnarowski
  • Podróż swojaka po swojszczyźnie
  • Dzieje literatury w Polsce

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

  • Выбр. тв. Мн., 1966;
  • Вандроўкі па маіх былых ваколіцах: Успаміны, даследаванні гісторыі і звычаяў. Мн., 1992;
  • Мінск. Мн., 1992;
  • Добрыя весці: Паэзія, проза, крытыка. Мн., 1993.

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Цяпер в. Смольгава, Любаньскі раён, Беларусь.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Цвірка К. Слова пра Сыракомлю. Мн., 1975.
  • Мархель У. Лірнік вясковы. Мн., 1983.
  • Мархель У. Вяшчун славы і волі: Уладзіслаў Сыракомля. — Мн., 1989.
  • Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мн.: БелЭн, 1992—1995. Т. 5.
  • ЭГБ у 6 т. Т. 6. Кн. ІІ. Мн.: БелЭн, 2003.
  • Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. — Т. 2. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9
  • Уладзіслаў Сыракомля: Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі, прысвечанай 180-годдзю з дня нараджэння польскага і беларускага паэта і этнографа, Мінск–Любань, 29–30 верас. 2003 г. Рэдкал.: А. Мальдзіс і інш. – Мінск: «Беларускі кнігазбор», 2004. – 160 с.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

ВікіЦытатніку
Матэрыялы па тэме ў
Вікікрыніцах