Філістымляне

Філісты́мляне, філісцімляне (ад стараж.-яўр. пеліштым — прышэльцы, іншапляменнікі) — старажытны народ, які насяляў паўднёвую частку ўсходняга ўзбярэжжа Міжземнага мора. Мяркуюць, што філістымляне — выхадцы з Крыта або Малой Азіі.

Паводле Бібліі іх паходжанне выводзіцца ад нашчадкаў Хама, род якога засяляў Егіпет. Упершыню згадваюцца ў егіпецкіх крыніцах 13 ст. да н. э. у ліку плямён усходняга Міжземнамор'я, якія разбурылі Хецкае царства. Яны ўварваліся ў Сірыю, Фінікію і Палесціну і ўтварылі тут рабаўладальніцкі племянны саюз умацаваных гарадоў-дзяржаў. Аселі на ўзбярэжжы сучаснай Палесціны (назва вобласці паходзіць ад назвы народу) і ўтварылі саюз рабаўладальніцкіх гарадоў-дзяржаваў, успрыняўшы хананейскую мову і рэлігію, філістымляне прынеслі ў гэты раён познемікенскую культуру жалеза і асіміляваліся з навакольным хананейска-ізраільскім насельніцтвам.

У 12—11 ст. да н. э. дамагліся гегемоніі ў Палесціне і панавалі там да ўзвышэння ў 10 ст. да н. э. Ізраільскага царства. Часта непакоілі ізраільцян, ваявалі з імі і доўгі час прыгняталі іх, пакуль Самуіл не супакоіў іх, на працягу двух стагоддзяў філістымляне яшчэ імкнуліся вярнуць сабе пануючае становішча ў Палесціне, але сталага поспеху не мелі і неаднаразова станавіліся самі аб'ектам нападаў з боку суседніх дзяржаў, пакуль у 8 ст. да н.э. не былі заваяваны асірыйцамі, а ў канцы 6 ст. да н.э. — вавілонскім царом Навухаданосарам.

Асноўнымі іх заняткамі былі земляробства, вінаробства і жывёлагадоўля. Ад філістымлян паходзіць грэчаская назва краіны — Палесціна, у якой з часоў панавання рымскага імператара Канстанціна Вялікага (306—337) і да нашэсця арабаў (7 ст.) квітнела хрысціянская царква, а яе гарады служылі месцам знаходжання хрысціянскіх епіскапаў.

Літаратура

• Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т.10. Сошна — Фут / Беларуская Савецкая Энцыклапедыя; Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Бел.Сав.Эн., 1974. — 656 с.: іл., карты. С. 594;
• Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А.Ф. Коршунава, паказальнікі А.Ф. Коршунава, В.А. Чамярыцкага. —Мн.: Навука і тэхніка, 1990. —207 с.: іл. С.143—144. ISBN 5-343-00151-3.