Хвароба Альцгеймера

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Хвароба Альцгеймера
Alzheimer's disease brain comparison.jpg
Мозг пажылога чалавека ў норме (злева) і пры паталогіі, выкліканай хваробай Альцгеймера (справа), з адзначэннем адрозненняў.
МКХ-10 G30.30., F00.00.
МКХ-9 331.0331.0, 290.1290.1
OMIM 104300 104300
DiseasesDB 490 490
MedlinePlus 000760 000760
eMedicine neuro/13  neuro/13 
MeSH D000544 D000544

Хвароба Альцгеймера (таксама сенільная дэменцыя альцгеймераўскага тыпу) - найбольш распаўсюджаная форма дэменцыі, невылечнае дэгенератыўнае захворванне, упершыню было апісана ў 1906 годзе нямецкім псіхіятрам Алаісам Альцгеймерам. Як правіла, яно выяўляецца ў людзей старэйшых за 65 год, але існуе і ранняя хвароба Альцгеймера - рэдкая форма захворвання. Агульнасусветная захворваемасць на 2006 год ацэньвалася ў 26,6 млн чалавек, да 2050 года колькасць хворых можа вырасці у чатыры разы[1].

У кожнага чалавека хвароба працякае па-свойму, але пры гэтым назіраецца шэраг агульных сімптомаў[2]. Першыя прыкметныя праявы звычайна па памылцы звязваюць з старэчым узростам ці тлумачаць уплывам стрэсу[3].

Найбольш часта на ранніх стадыях распазнаецца засмучэнне памяці, гэты сімптом можа выяўляцца, напрыклад, няздольнасцю ўспомніць нядаўна завучаную інфармацыю. Пры звароце да лекара і падазрэнні на хваробу Альцгеймера для ўдакладнення дыягназу звычайна аналізуюць паводзіны, праводзяць серыю кагнітыўных тэстаў, калі магчыма, праводзіцца магнітна-рэзанансная тамаграфія[4].

З развіццём хваробы выяўляюцца такія сімптомы, як блытлівасць, раздражняльнасць і агрэсіўнасць, ваганне настрою, парушэнне здольнасці гаварыць і разумець сказанае (афазія), адбываецца страта доўгачасовай памяці і агульнае самліквідаванне хворага ад спраў па меры згасання свядомасці[3][5]. Паступовая страта функцый арганізма вядзе да смерці[6]. Індывідуальны прагноз абцяжараны з-за варыяцый у працягласці працякання хваробы, якая можа развівацца падспудна на працягу доўгага часу, перш чым стануць прыкметныя сімптомы і будзе пастаўлены дыягназ. Сярэдняя працягласць жыцця пасля ўстанаўлення дыягназу складае каля сямі гадоў[7], менш трох працэнтаў хворых жывуць больш чатырнаццаці гадоў[8].

У цяперашні час не дасягнута поўнага разумення прычын і ходу хваробы Альцгеймера. Даследаванні кажуць аб асацыяцыяванні хваробы з назапашваннем бляшак і нейрафібрылярных клубкоў у тканінках мозгу[9]. Сучасныя метады тэрапіі толькі некалькі змякчаюць сімптомы, але пакуль не дазваляюць ні спыніць, ні запаволіць развіццё захворвання. Мноства перспектыўных метадаў тэрапіі дасягнулі этапу клінічных выпрабаванняў, колькасць якіх на 2008 год складала больш за пяцьсот, аднак незразумела, ці будзе даказаная іхная эфектыўнасць. У 2012 годзе ЗША спынілі пошукі лекаў ад хваробы Альцгеймера. Дзве амерыканскія кампаніі спынілі распрацоўку некалі перспектыўнага прэпарата для палягчэння наступстваў страты памяці пры хваробы Альцгеймера пасля двух клінічных даследаванняў, падчас якіх сродак не здолеў дапамагчы хворым.

Хвароба Альцгеймера належыць да захворванняў, якія тыражваюць самы цяжкі фінансавы груз на грамадства ў развітых краінах[10][11].

Характарыстыка[правіць | правіць зыходнік]

Пераддэменцыя[правіць | правіць зыходнік]

Першыя сімптомы часцяком блытаюць з праявамі старэння або рэакцыяй на стрэс[3]. Найбольш раннія кагнітыўныя цяжкасці выяўляюцца ў некаторых людзей пры дэталёвым нейракагнітыўным тэставанні за восем гадоў да пастаноўкі дыягназу. Гэтыя першапачатковыя сімптомы могуць адбівацца на выкананні самых складаных паўсядзённых задачаў[12]. Найбольш прыкметным з'яўляцца засмучэнне памяці, якое праяўляецца ў цяжкасці пры спробе ўспомніць нядаўна завучаныя факты і ў няздольнасці засвоіць новую інфармацыю[13][14]. Малапрыкметныя праблемы выканаўчых функцый, як то засяроджанасці, планавання, кагнітыўнай гнуткасці і абстрактнага мыслення, або парушэнне сэмантычнай памяці (памяць аб значэнні словаў, аб узаемаадносінах канцэпцыяў), таксама могуць быць сімптомам ранніх стадый хваробы Альцгеймера[15][16]. На гэтай стадыі можа адзначацца апатыя, якая застаецца самым устойлівым нейрапсіхіятрычным сімптомам на ўсім працягу захворвання[17]. Перадклінічную стадыяю называюць, у залежнасці ад перакладу рознымі аўтарамі тэрміна «mild cognitive impairment» (MCI)[18], «мяккім кагнітыўным зніжэннем» або «умераным кагнітыўным парушэннем».

Ранняя дэменцыя[правіць | правіць зыходнік]

Прагрэсавальнае зніжэнне памяці і агнозія пры хваробе Альцгеймера рана ці позна вядуць да пацвярджэння дыягназу. У невялікай колькасці пацыентаў пры гэтым на першы план выступаюць не засмучэнні памяці, а парушэнні мовы, выканаўчых функцый, успрымання альбо рухальныыя парушэнні (апраксія)[19]. Хвароба па-рознаму адбіваецца на розных аспектах памяці. Старыя ўспаміны пра ўласнае жыццё (эпізадычная памяць), даўно завучаныя факты (сэмантычная памяць), імпліцытная памяць (цьмяная «памяць цела» аб паслядоўнасці дзеянняў, напрыклад, пра тое, як выкарыстоўваць сталовыя прыборы) у меншай ступені схільныя разладу ў параўнанні з новымі фактамі або ўспамінамі[20]. Афазія ў асноўным характарызуецца змізарненнем слоўнікавага запасу і зніжанай бегласці мовы, што ў цэлым аслабляе здольнасць да словаўнага і пісьмовага выразу думак. На гэтай стадыі хваробы чалавек звычайна здольны адэкватна аперыраваць простымі паняццямі пры маўленчых зносінах[21]. Пры маляванні, апрананні адзення і іншых задачах з выкарыстаннем тонкай маторыкі, чалавек можа здавацца няёмкім з-за пэўных праблем з каардынацыяй і планаваннем рухаў[22]. З развіццём хваробы чалавек часцяком цалкам здольны выконваць многія задачы незалежна, аднак яму можа спатрэбіцца дапамога ці нагляд пры спробе правесці маніпуляцыі, якія патрабуюць асаблівых кагнітыўных намаганняў[19].

Выбітныя асобы, якія пакутвалі ад хваробы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Brookmeyer R, Johnson E, Ziegler-Graham K, MH Arrighi (July 2007). «Forecasting the global burden of Alzheimer’s disease». Alzheimer's and Dementia 3 (3): 186–191.
  2. «What is Alzheimer’s disease?». Alzheimers.org.uk
  3. 3,0 3,1 3,2 Waldemar G, Dubois B, Emre M, et al (January 2007). «Recommendations for the diagnosis and management of Alzheimer's disease and other disorders associated with dementia: EFNS guideline». Eur. J. Neurol. 14 (1): e1–26.
  4. «Alzheimer's diagnosis of AD». Alzheimer's Research Trust.
  5. Tabert MH, Liu X, Doty RL, Serby M, Zamora D, Pelton GH, Marder K, Albers MW, Stern Y, Devanand DP (2005). «A 10-item smell identification scale related to risk for Alzheimer's disease». Ann. Neurol. 58 (1): 155–160.
  6. «Understanding stages and symptoms of Alzheimer's disease». National Institute on Aging
  7. Mölsä PK, Marttila RJ, Rinne UK (August 1986). «Survival and cause of death in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia». Acta Neurol. Scand. 74 (2): 103–107
  8. Mölsä PK, Marttila RJ, Rinne UK (March 1995). «Long-term survival and predictors of mortality in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia». Acta Neurol. Scand. 91 (3): 159–164.
  9. Tiraboschi P, Hansen LA, Thal LJ, Corey-Bloom J (June 2004). «The importance of neuritic plaques and tangles to the development and evolution of AD». Neurology 62 (11): 1984–1989.
  10. Bonin-Guillaume S, Zekry D, Giacobini E, Gold G, Michel JP (January 2005). «Impact économique de la démence (English: The economical impact of dementia)» (French). Presse Med 34 (1): 35–41.
  11. Meek PD, McKeithan K, Schumock GT (1998). «Economic considerations in Alzheimer's disease». Pharmacotherapy 18 (2 Pt 2): 68–73; discussion 79–82.
  12. Perneczky R, Pohl C, Sorg C, Hartmann J, Komossa K, Alexopoulos P, Wagenpfeil S, Kurz A (2006). «Complex activities of daily living in mild cognitive impairment: conceptual and diagnostic issues». Age Ageing 35 (3): 240–245.
  13. Arnáiz E, Almkvist O (2003). «Neuropsychological features of mild cognitive impairment and preclinical Alzheimer's disease». Acta Neurol. Scand., Suppl. 179: 34–41.
  14. Kazui H, Matsuda A, Hirono N, et al (2005). «Everyday memory impairment of patients with mild cognitive impairment». Dement Geriatr Cogn Disord 19 (5–6): 331–337
  15. Rapp MA, Reischies FM (2005). «Attention and executive control predict Alzheimer disease in late life: results from the Berlin Aging Study (BASE)». American Journal of Geriatric Psychiatry 13 (2): 134–141.
  16. Spaan PE, Raaijmakers JG, Jonker C (2003). «Alzheimer's disease versus normal ageing: a review of the efficiency of clinical and experimental memory measures». Journal of Clinical Experimental Neuropsychology 25 (2): 216–233.
  17. Craig D, Mirakhur A, Hart DJ, McIlroy SP, Passmore AP (2005). «A cross-sectional study of neuropsychiatric symptoms in 435 patients with Alzheimer's disease». American Journal of Geriatric Psychiatry 13 (6): 460–468.
  18. Small BJ, Gagnon E, Robinson B (April 2007). «Early identification of cognitive deficits: preclinical Alzheimer's disease and mild cognitive impairment». Geriatrics 62 (4): 19–23.
  19. 19,0 19,1 Förstl H, Kurz A (1999). «Clinical features of Alzheimer's disease». European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience 249 (6): 288–290
  20. Carlesimo GA, Oscar-Berman M (June 1992). «Memory deficits in Alzheimer's patients: a comprehensive review». Neuropsychol Rev 3 (2): 119–169.
  21. Becker JT, Overman AA (2002). «[The semantic memory deficit in Alzheimer's disease]» (Spanish; Castilian). Rev Neurol 35 (8): 777–83.
  22. Benke T (December 1993). «Two forms of apraxia in Alzheimer's disease». Cortex 29 (4): 715–725.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Хваробы ЦНС