Хрысціян Гюйгенс

Хрысціян Гюйгенс
Christiaan Huygens
Дата нараджэння:	14 красавіка 1629(1629-04-14)
Месца нараджэння:	Гаага
Дата смерці:	8 ліпеня 1695(1695-07-08) (66 гадоў)
Месца смерці:	Гаага
Краіна:	Свяшчэнная Рымская імперыя
Навуковая сфера:	матэматыка, фізіка, астраномія
Месца працы:	Французская Акадэмія навук
Альма-матэр:	Лейдэнскі ўніверсітэт

Хрысціян Гюйгенс ван Зейліхем, таксама Крысціян Гюйгенс (listen ) (нідэрл. Christiaan Huygens, 14 красавіка 1629, Гаага — 8 ліпеня 1695, тамака жа) — нідэрландскі механік, фізік, матэматык, астраном і вынаходнік.

Біяграфія

Гюйгенс нарадзіўся ў Гаазе. Бацька яго Канстанцін Гюйгенс (Хейгенс), тайны саветнік прынца Аранскага, быў выдатным літаратарам, які атрымаў таксама добрую навуковую адукацыю.

Малады Гюйгенс вывучаў права і матэматыку ў Лейдэнскім ўніверсітэце, затым вырашыў прысвяціць сябе навуцы.

У 1651 г. апублікаваў «Развагі аб квадратуры парабалы, эліпса і кола».

Разам з братам ён ўдасканаліў тэлескоп, давёў яго да 92-кратнага павелічэння, і заняўся вывучэннем неба. Першая вядомасць прыйшла да Гюйгенса, калі ён адкрыў кольцы Сатурна (Галілей іх таксама бачыў, але не змог зразумець, што гэта такое) і спадарожнік гэтай планеты, Тытан.

У 1657 г. Гюйгенс атрымаў галандскі патэнт на канструкцыю маятнікавага гадзінніка. У апошнія гады жыцця гэты механізм спрабаваў стварыць Галілей, але яму перашкодзіла прагрэсавальная слепата. Гадзіннік Гюйгенса рэальна працаваў і забяспечваў цудоўную для таго часу дакладнасць ходу. Цэнтральным элементам канструкцыі быў прыдуманы Гюйгенсам якар, які перыядычна падштурхоўваў маятнік і падтрымліваў незатухльныя ваганні. Сканструяваны Гюйгенсам дакладны і недарагі гадзіннік з маятнікам хутка атрымаў вельмі шырокае распаўсюджанне па ўсім свеце.

У 1665 г. па запрашэнні Кальбера пасяліўся ў Парыжы і быў прыняты ў лік членаў Акадэміі навук. У 1666 г. па прапанове таго ж Кальбера становіцца яе першым прэзідэнтам. Гюйгенс кіраваў Акадэміяй 15 гадоў.

У 1673 годзе пад назвай «маятнікавы гадзіннік» выходзіць выключна змястоўная праца па кінематыцы паскоранага руху. Гэтая кніга была настольнай у Ньютана, які завяршыў пачатае Галілеем і працяг Гюйгенс пабудова падмурка механікі.

1681 г.: у сувязі з вызначанай адменай Нантскага эдыкта Гюйгенс, не жадаючы пераходзіць у каталіцызм, вярнуўся ў Галандыю, дзе працягнуў свае навуковыя даследаванні.

Асноўныя працы

• Horologium oscillatorium, 1673 (Маятнікавыя гадзіннікі, на лацінскай).
• Kosmotheeoros. (англійскі пераклад выдання 1698 года) — астранамічныя адкрыцці Гюйгенса, гіпотэзы пра іншыя планеты.
• Treatise on Light (Трактат пра святло, англійскі пераклад).

Літаратура

• Джон Дж. О’Конар і Эдмунд Ф. Робертсан. Хрысціян Гюйгенс(англ.)  у архіве MacTutor.
• Працы Christiaan Huygens ў праекце «Гутэнберг»