Шлях з вараг у грэкі

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Шлях з вараг у грэкі — назва асноўнага міжнароднага гандлёвага шляху Русі, які злучаў Паўночную Русь з Паўднёвай, Прыбалтыку і Скандынавію з Візантыяй. Меў два асноўных адгалінаванні, першае – больш кароткае, з Балтыйскага мора ў раку Заходнюю Дзвіну, а з яе некалькімі варыянтамі волакаў у Дняпро, або Бярэзіну, другі ішоў з Балтыйскага мора па раке Няве ў Ладажскае возера, затым па раку Волхаў у Ільменскае возера, далей па рацэ Ловаць і адкуль ўжо волакам у Дняпро. Шлях з вараг у грэкі быў звязаны з іншымі воднымі шляхамі Русі — Прыпяцка-Бужскім і Заходне Дзвінскі, якія выводзілі у Заходнюю Еўропу, Волжскім, які выводзіў у Каспійскае мора, а таксама з больш дробнымі унутранымі шляхамі.

Упершыню назва сустракаецца ў Аповесці мінулых гадоў. Шлях паўстаў у кан. 9 – пач. 10 ст. і быў адным з асноўных фактараў утварэння Русі. Найбольшае значэнне меў у 10 - 1-й траціны 11 ст. Паўднёвую яго частку добра ведалі візантыйцы, па звестках Канстанціна Барвянароднага (10 ст.) крывічы і люнцыяне [1]– славяне падуладныя Кіеву, увесну сплаўлялі па дробных рэках ў Смаленск, Любеч, Чарнігаў вялікія (на 30-40 чал.) выдзяўбныя чаўны – аднадрэўкі, якія затым сплаўляліся па Дняпры ў Кіеў дзе іх пераабсталёўвалі, загружалі таварам і адпраўлялі ўніз па Дняпры. Прайшоўшы 7 парогаў (найбуйнейшы Ненасыцецкі абыходзілі волакам), а таксама скалістае і вузкае месца Крарыйскую пераправу (дзе часта рабілі засаду печанегі), купцы спыняліся на востраве Хорціца, затым, усталяваўшы у Дняпроўскім лімане на чаўнах марскія ветразямі, плылі ўздоўж заходняга берага Чорнага мора да Царграда (Канстанцінопаля). У 2-ой пал. 11-12 ст. у сувязі з раздробленасцю Русі і тым, што і выніку гэтага нізоўі Дняпра апанавалі качэўнікі, а таксама узмацніліся гандлёвыя сувязі з Заходняй Еўропай і шлях з вараг у грэкі саступіў месца Прыпяцка-Бужскаму і Заходне Двінскаму.

З поўдня па шляху вазілі: з Візантыі - віно, затаўкі, ювелірныя і шкляныя вырабы, дарагія тканкі, абразы, кнігі, з Кіева - хлеб, розныя рамесныя і мастацкія вырабы, серабро ў манетах і т.п.: з Валыні - шыферныя прасніцы і інш. З поўначы па шляху вазілі: з Скандынавіі - некаторыя віды зброі і вырабы мастацкага рамяства, з Паўночнай Русі - лес, мех, мёд, воск, з Прыбалтыйскіх краін - бурштын.

Зноскі

  1. Пакуль не высветлена, што гэта за славянскае племя.