Эас

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Шаблон:Тытаны

Эас (1895), Эвелін дэ Морган (англійская Evelyn De Morgan).
Гвіда Рэні «Аўрора» ці «Калясніца Аўроры».

Э́ас (стар.-грэч.: Έως, Αύως, эал. Αυως/Авос, іан. 'Hώίς, дар. 'Αώς, ат. 'Έως; з прагрэч. ausos, мікен. a-wo-i-jo[1]; сюды ж адносіцца лац.: Aurora) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі[2] багіня світанку[3], дачка Гіперыёна і тытаніды Тэі[4], сястра Геліяса і Селены (паводле іншых варыянтаў яна была дачкой Геліяса; маці яе лічылася часам і Ноч). Яе завуць Паланціядай[5]. Жонка Астрэя, яе дзеці: Анемы (вятры) і Астры (зоркі)[6].

Эас з'яўлялася ранняй раніцай, выходзячы з акіяна, і на калясніцы, запрэжанай выдатнымі канямі, узносілася на неба. Паэты, пачынаючы з Гамера, апісвалі прыгажосць Эас і яе пышнасць, завучы яе «ружаперстай», «прыгожакучаравай», «злататроннай», «апранутай у шафранавы пеплас» і інш. Яе эпітэт тлумачаць так: «Перад узыходам сонца на небе з'яўляюцца разыходныя з цэнтра ружовыя палосы, якія нагадваюць растапыраныя пальцы рукі»[7].

Багіня з ружовымі пальцамі, як яе заве Гамер, падымаецца раніцай са свайго ложа, выплывае на сваіх боскіх канях Лампасе і Фаэтоне з глыбіні мора і азарае святлом сусвет. Ужо ў Гамера Аўрора завецца багіняй дня і атаясамляецца (асабліва ў трагікаў) з Гемерай (днём).

Імя Эас паходзіць ад праіндаеўрапейскага кораня *h2aus-os-. У рымскай міфалогіі Эас адпавядае Аўрора, у балцкай — Аўшра, у індаарыйскай — Ушас.

Зноскі

  1. Предметно-понятийный словарь греческого языка. Микенский период. Л., 1986. С.64
  2. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.663, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.1. С.526; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 2, 2 далей
  3. Гамер. Адысея II 1
  4. Гесіёд. Тэагонія 371
  5. Авідзій. Метамарфозы IX 422; XV 191
  6. Гесіёд. Тэагонія 378—382; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 2, 2
  7. Примечания В. Н. Ярхо в кн. Гомер. Одиссея. М., 2000. С.367
Commons