Эрнэст Генры Шэклтан

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Эрнэст Генры Шэклтан
Ernest Henry Shackleton
Ernest Henry Shackleton Nadar cleared.jpg
Шэклтан. Фота Надара.
Дата нараджэння: 15 лютага 1874
Месца нараджэння: Кілкі-хаус, Кілдэр, Ірландыя
Дата смерці: 5 студзеня 1922(1922-01-05) (47 гадоў)
Месца смерці: Грутвікен, Паўднёвая Георгія
Падданства: Flag of the United Kingdom.svg Вялікабрытанія
Род дзейнасці: Палярны падарожнік
Бацька: Генры Шэклтан
Маці: Генрыэта Летысія Сафія Гэвэн
Жонка: Эмілі Дорман
Дзеці: Рэйманд Шэклтан
Сесілі Шэклтан
Эдвард Шэклтан
 
Узнагароды і прэміі:
Кавалер ордэна Брытанскай імперыі
Каралеўскі Віктарыянскі ордэн
Палярны медаль
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Святога Олафа
Вялікі крыж ордэна Данеброга Кавалер ордэна Ганаровага легіёна
Ордэн Святой Ганны
Сайт: http://indigo.ie/~jshack/ernest.html
Лагатып ВікіСховішча Эрнэст Генры Шэклтан на Вікісховішчы
Подпіс Эрнэста Шэклтана

Сэр Э́рнэст Ге́нры Шэ́клтан (англ.: Ernest Henry Shackleton, 15 лютага 1874, Кілкм-хаус, Кілдэр, Ірландыя — 5 студзеня 1922, Грутвікен, Паўднёвая Джорджыя) — англа-ірландскі даследчык Антарктыкі, дзеяч гераічнага стагоддзя антарктычных даследаванняў. Удзельнік чатырох антарктычных экспедыцый, трыма з якіх камандаваў.

Першы вопыт палярных даследаванняў атрымаў у экспедыцыі «Дыскаверы», удзельнік першага паходу да Паўднёваму полюса, пасля якога быў эвакуіраваны па стане здароўя.[?] У 1907 годзе Шэклтан узначаліў уласную экспедыцыю «Німрада», падчас якой дасягнуў 88° 23' пд. ш., не дойдучы да Паўднёвага полюса 97 геаграфічных міль (180 км).[?] За свае дасягненні быў узведзены каралём Эдуардам VII у рыцары.[?]

Пасля дасягнення Паўднёвага полюса Амундсенам (14 снежня 1911 года) і Скотам (17 студзеня 1912 года), Шэклтан заявіў, што перасячэнне ўсяго Антарктычнага мацерыка засталося «адзінай буйной мэтай антарктычных вандраванняў».[?] У 1914 годзе ён арганізаваў Імперскую трансантарктычную экспедыцыю. Паход завяршыўся катастрофай: не дасягнуўшы берагоў Антарктыкі, экспедыцыйнае судна «Энд'юранс» было заціснута льдамі ў Моры Уэдэла і затанула.[?] Шэклтан здолеў выратаваць усю каманду, пры гэтым не загінуў ніводны чалавек, аднак яго гераічнасць і прафесійныя якасці не былі ацэнены ў Брытаніі на фоне Першай сусветнай вайны.[?] У 1921 годзе ён узначаліў экспедыцыю Шэклтана — Роўэта, аднак яшчэ да пачатку яе працы ў Антарктыдзе сканаў ад сардэчнага прыступу ва ўзросце 47 гадоў і быў пахаваны на востраве Паўднёвая Джорджыя.[?]

Шэклтан быў разнабаковай асобай, спрабаваў балаціравацца ў брытанскі Парламент, арганізоўваў камерцыйныя прадпрыемствы, але ні ў адным з іх не дамогся поспеху.[?] Пасля сканання ён апынуўся на некаторы час забыты, але ў сярэдзіне ХХ стагоддзя адбыўся ўсплёск цікавасці да спадчыны Шэклтана, спачатку ў ЗША, а затым і ў Вялікабрытаніі. У 2002 годзе падчас правядзення нацыянальнага апытання «100 найвялікшых брытанцаў» Шэклтан заняў 11-е месца, тады як Роберт Скот — толькі 54-е.[?]

У гонар Э. Шэлктана названы шэльфавы ледавік ў Антарктыдзе[1].

Зноскі

  1. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 2004. — Т. 18. — С. 27. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18 Кн. 1).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Alexander, Caroline. The Endurance: Shackleton's Legendary Antarctic Expedition — London: Bloomsbury Publications, 1998. — ISBN 0-7475-4123-X.
  • Barczewski, Stephanie. Antarctic Destinies: Scott, Shackleton and the changing face of heroism — London: Hambledon Continuum, 2007. — ISBN 978-1-84725-192-3.
  • Cherry-Garrard, Apsley. The Worst Journey in the World. Antarctic 1910 - 1913. Volume One — London: Constable and Company Limited, 1922.
  • Crane D. Scott of the Antarctic — London: Harper Collins, 2005. — ISBN 978-0-00-715068-7.
  • Fiennes R. Captain Scott — London: Hodder & Stoughton, 2003. — ISBN 0-340-82697-5ref = Fiennes.
  • Fisher, Margery and James Shackleton — London: James Barrie Books, 1957.
  • Huntford, Roland. Shackleton — London: Hodder & Stoughton, 1985. — ISBN 0-340-25007-0.
  • Kimmel, Elizabeth Cody. Ice story: Shackleton's lost expedition — New York: Clarion Books, 1999. — ISBN 978-0-395-91524-0.
  • Mill, Hugh Robert. The Life of Sir Ernest Shackleton — London, 1923.
  • Morrell, Margot; Capparell, Stephanie. Shackleton's Way: Leadership lessons from the great Antarctic explorer — New York: Viking, 2001. — ISBN 0-670-89196-7.
  • Preston D. A First-Rate Tragedy — London: Constable & Co, 1999. — ISBN 0-09-479530-4.
  • Riffenburgh, Beau. Nimrod: Ernest Shackleton and the Extraordinary Story of the 1907–09 British Antarctic Expedition — London: Bloomsbury Publishing, 2005. — ISBN 0-7475-7253-4.
  • Shackleton, Ernest. South — London: Century Publishing, 1983. — ISBN 0-7126-0111-2.
  • Tyler-Lewis, Kelly. The Lost Men — London: Bloomsbury Publishing, 2007. — ISBN 978-0-7475-7972-4.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]