Эфект Яна — Тэлера

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Эфект Яна — Тэлера - сукупнасць эфектаў, звязаных з узаемадзеяннем арбітальных станаў электронаў і скажэнняў поля крышталічнай рашоткі. Атрымаў назву па імёнах Г. Яна і Э. Тэлера, якія сфармулявалі ў 1937 тэарэму, згодна з якой любая канфігурацыя атамаў, якая змяшчае выраджаныя станы электронаў, няўстойлівая ў адносінах да паніжальным яе сіметрыю дэфармацый. Выраджэнне электронных станаў можа быць звязана з наяўнасцю высокай сіметрыі ў малекуле або крышталічнай рашотцы, а скажэнне яе поля - з вагальны рухамі атамных ядраў або скажэннямі самай рашоткі. Ўзаемадзеянне электронных станаў з скажэннямі прыводзіць да зняцця выраджэння і паніжэння сіметрыі.

Адрозніваюць статычны і дынамічны эфекты Яна — Тэлера. Пра першы кажуць, калі ўзаемадзеянне паміж электронамі і ваганнямі ядраў прыводзіць да утварэння лакальных дэфармацый і змене сіметрыі крышталя, а пра другі - калі утвараюцца так званыя вібронныя станы (спецыфічныя звязаныя ваганні ядраў і электронаў).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Bersuker, I. B. The Jahn-Teller effect — 2006. — 616 p. — ISBN 9780521822121.
  • Yosida, K. Theory of magnetism — 1998 Vol. 122. — 320 p. — (Springer series in solid-state sciences). — ISBN 9783540606512.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]


Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.