Яўрэі ў Другой Сусветнай вайне

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Высяленне ў гета яўрэяў, Магілёў, жнівень 1941 года
Двойчы Герой Савецкага Саюза Давід Абрамавіч Драгунскі
1943 Belorussia Jewish resistance group.jpg
Падпольшчыкі вільнюскага гета

Яўрэі ў Другой Сусветнай вайне ўдзельнічалі ў асноўным як грамадзяне ваюючых дзяржаў. У гістарыяграфіі Другой Сусветнай вайны гэтая тэма разгледжана ў асноўным у рамках даследаванняў Халакоста. Аднак яўрэі былі не толькі аб'ектам вынішчэння, што праводзілі нацысты і іх паплечнікамі, але ж таксама актыўнымі дзеячамі, уплывалі на падзеі і іх вынікі. Асаблівасць барацьбы яўрэяў супраць нацыстаў была ў тым, што яны змагаліся супраць свайго татальнага вынішчэння[1].

У ходзе вайны загінула ад 5 да 6 мільёнаў яўрэяў[2][3][4][5]. Большасць з іх была забіта нацыстамі, іх паплечнікамі і калабарацыяністамі ў краінах Восі і на акупіраваных тэрыторыях Еўропы. Прыкладна 1,5 мільёны яўрэяў змагалася супраць нацыстаў у арміях саюзнікаў, падполле і партызанах[6][7]. Актыўны ўдзел у выратаванні ахвяр Халакосту прынялі яўрэйскія арганiзацыі розных краін свету. Існавала таксама яўрэйская калабарацыя ў выглядзе так званых «юдэнратаў», якія нацысты стваралi ў якасці органаў самакіравання.

Яўрэі ў краінах антыгітлераўскай кааліцыі[правіць | правіць зыходнік]

Ня менш за 1,4—1,5 мільёна яўрэяў ваявалі ў войсках антыгітлераўскай кааліцыі, ў тым ліку 556 тысяч у войску ЗША і 501 тысяча — в шэрагах Краснай Арміі.[6][7] Сотні тысяч яўрэяў-вайскоўцаў загінулі, больш за 350 тысяч былі паранены, кожны трэці — паранены цяжка. Яшчэ ў час вайны 50 тысяч з іх памерла ад ран.[8]

Электронная яўрэйская энцыклопедыя падае наступную статыстыку ўдзелу яўрэяў у войску саюзнікаў:

Краіна Колькасць яўрэяў у войску, тыс. чалавек
Аўстралія і Новая Зеландыя 3
Бельгія 7
Велікабрытанія 62
Нідэрланды 7
Грэцыя 13
Канада 16
Палесцінскія яўрэі ў брытанскім войску 35
Польшча 140
СССР 500
ЗША 550
Францыя 46
Чэхаславакія 8
Паўднёвая Афрыка 10
Усяго 1397

Гэтая статыстыка не ўлічвае партызан і падпольщчыкаў на акупіраваных нацыстамі тэрыторыях.

Яўрэі акупіраваных краін Еўропы[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі акупіраваных Трэцім рэйхам краін Еўропы і акупіраванай часткі тэррыторыі СССР яўрэі падлягалі сістэматычнаму пераследу і знішчэнню па нацыянальных прыкметах. Частка з іх змагалася ў шэрагах узброеных сіл да акупацыі, а потым удзельнічала ў супраціве ў падполлі і партызанах.

Яўрэі ў Трэцім рэйху і саюзных яму краінах[правіць | правіць зыходнік]

У Германіі яўрэі падлягалі пераследу яшчэ з 1933 года. Пасля аншлюсу Аўстрыі и Чэхаславакіі пераследы пачаліся і там. Яўрэі на тэрыторыях, падкантрольных нямецкім нацыстам, былі амаль поўнасцю вынішчаны.

Зноскі

  1. Артыкул «Сопротивление антинацистское» у Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі
  2. «Holocaust», Энциклопедия Британника
  3. The Trial of German Major War Criminals. Sitting at Nuremberg, Germany. December 3 to December 14, 1945. Twentieth Day: Friday, 14th December, 1945 (Part 5 of 9), The Nizkor Projec
  4. Приговор Международного военного трибунала. — «По его [Кальтенбруннера] указаниям было убито приблизительно 6 миллионов евреев, из которых 2 миллиона были убиты эйнзатцгруппами' и другими частями полиции безопасности»  Праверана 6 ліпеня 2010.
  5. Холокост
  6. 6,0 6,1 Еврейские военнопленные и солдаты во Второй мировой войне. Еврейское агентство. Праверана 19 кастрычніка 2009.
  7. 7,0 7,1 Маляр И. И. Вклад евреев в победу над нацизмом. Курс «Катастрофа европейского еврейства». Открытый университет Израиля. Праверана 19 лютага 2010.
  8. Шапиро Г., Авербух С. Л. Очерки еврейского героизма — 1997. — С. 462. — ISBN 9785770766431.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Обречённые погибнуть. Судьба советских военнопленных-евреев во Второй мировой войне / Сост. Павел Полян, Арон Шнеер. — М.: Новое издательство, 2006. — 576 с. — ISBN 5983790692
  • Мининберг Л. Л. Советские евреи в науке и промышленности СССР в период Второй мировой войны, 1941—1945 гг.. — М.: ИЦ-Гарант, 1995. — 552 с. — ISBN 9785900241210
  • Холокост на территории СССР. Энциклопедия. — М.: Российская политическая энциклопедия, Научно-просветительский центр «Холокост», 2009. — 1144 с. — 1000 ас. — ISBN 978-5-8243-1296-6
  • Абрамович А. В решающей войне. Участие и роль евреев СССР в войне против нацизма. — СПб: ДЕАН, 1999. — 750 с. — 1000 ас. — ISBN 5-89977-038-1
  • Свердлов Ф. Д. Энциклопедия еврейского героизма. — М.: Дограф, 2002. — 503 с. — 1500 ас. — ISBN 5858681131
  • Свердлов Ф. Д. Солдатская доблесть: Очерки о воинах-евреях полных кавалерах ордена Славы. — М.: Кн. и бизнес., 1992. — С. 62. — 3000 ас.
  • Свердлов Ф. Д. В строю отважных: Очерки о евреях — Героях Советского Союза. — М.: Кн. и бизнес, 1992. — С. 304. — 3000 ас. — ISBN 5-212-00765-8
  • Свердлов Ф. Д. Евреи-генералы Вооруженных Сил СССР: Краткие биографии. — Москва: Б. и., 1993. — С. 272. — 3000 ас.
  • Свердлов Ф. Д. Подвиги солдат-евреев в боях 1941 г.. — М.: Биогр. клуб, 1994. — 144 с. — 2000 ас.
  • Свердлов Ф. Д. Подвиги солдат-евреев в боях 1942 г.. — М.: Биогр. клуб, 1998. — 272 с. — 2000 ас.
  • Шнеер А. И. Плен. — Гешарим — Мосты культуры, 2005. — 620 с. — ISBN 5-93273-195-8
  • Шапиро Г., Авербух С. Л. Очерки еврейского героизма. — 1997. — ISBN 9785770766431
  • Александр Шульман. Статистика о евреях в Советской Армии во 2МВ
  • Алексеев В. М. Варшавского гетто больше не существует. — Звенья, 1998. — 159 с. — ISBN 5-7870-00
  • Пейсахович А. Евреи в агентурной разведке в период Второй мировой войны. — Кармиэль: Эльграф, 2000. — 312 с.
  • Ainsztein R. Jewish Resistance in Nazi-occupied Eastern Europe: With a Historial Survey of the Jew as Fighter and Soldier in the Diaspora. — London: Elek, 1974. — 970 p. — ISBN 978-0236154906
  • Altshuler M. Soviet Jewry on the Eve of the Holocaust: A Social and Demographic Profile. — Jerusalem: 1998.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]