Debian

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Debian-OpenLogo.svg
Debian
Debian.png
Debian GNU/Linux 7.0 («Wheezy») з рабочым асяроддзем GNOME 3
Распрацоўшчык

праект Debian

Сямейства АС

Unix-падобная (GNU/Linux, GNU/Hurd, BSD)

Першы выпуск

16 жніўня 1993

Апошняя версія

7.5, кодавае імя — Wheezy — 8 лютага 2014

Падтрымлівае мовы

больш 73 моў, у тым ліку беларуская

Тып ядра

маналітнае (Linux, FreeBSD, NetBSD), мікра- (Hurd)

Інтэрфейс

GNOME, KDE, Xfce і LXDE

Ліцэнзія

GNU GPL і іншыя[1]

Стан

актуальны

Вэб-сайт

debian.org

Debian — аперацыйная сістэма, створаная з свабоднага ПЗ дыстрыбутываў вольных аперацыйных сістэм.
У сапраўдны час Debian GNU/Linux - найбольш папулярны дыстрыбутыў . Таксама існуюць праекты па выкарыстанні іншых ядраў: Debian GNU/Hurd, Debian GNU/kNetBSD і Debian GNU/kFreeBSD.
Debian мае найвялікшае сярод іншых дыстрыбутываў сховішча пакетаў — гатовых да выкарыстання праграм, калі нават не па іх колькасьці, то па колькасьці падтрыманых архітэктур: пачынаючы з ARM, ужывальный ва ўбудавальных прыладах, найболей папулярных x86 і PowerPC, новых 64-разрадных AMD і сканчаючы IBM S/390, ужыванай у мэйнфрэймах.
Сховішча падзелена на тры галіны:

  • стабільную (stable), змяшчаюць пакеты, якія ўвайшлі ў апошні афіцыйны дыстрыбутыў (абнаўленне пакетаў у ім адбываецца толькі для ўхілення ўразлівасцяў);
  • тэставаю (testing), з якой будзе фармавацца наступны стабільны дыстрыбутыў;
  • нестабільную (unstable), у якой пакеты рыхтуюцца да змяшчэння ў тэставаю галіну.

Існуе таксама галіна, званая эксперыментальнай (experimental); у яе змяшчаюцца пакеты, якія пераносяць асабліва вялікія змены. Для працы з сховішчам распрацаваныя розныя сродкі, самае папулярнае з якіх — APT.
Debian стаў асновай цэлага шэрагу дыстрыбутываў (больш за 100). Самыя вядомыя з іх — Adamantix, Bioknoppix, Dreamlinux, Clusterix, Gnoppix, Knoppix, Ubuntu, Libranet, Linspire, MEPIS і Xandros Desktop OS.
Стабільныя версіі аперацыйнай сістэмы Debian завуцца імёнамі персанажаў мультфільма «Toy Story». Сама назва «Debian» складзена з імёнаў заснавальніка праекту Яна Мёрдака (Ian Murdock) і яго сяброўкі (пасля — жонкі, цяпер — былой) Дебры (Debra).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Стварэнне Debian было распачата ў жніўні 1993 года Янам Мёрдакам. Ён кіраваўся жаданнем стварыць дыстрыбутыў, які будзе, з аднаго боку, адчыненым і вольным у духу Linux і GNU, і адначасова выключна дбайным і добрасумленным. Спачатку над праектам працавала невялікая згуртаваная група хакераў свету вольнага П3, якая паступова разрасталася, стаўшы вялікай арганізаванай супольнасцю распрацоўнікаў і карыстачоў.

Версія Кодавая назва Колькасць даступных архітэктур Колькасць пакетаў Дата выхаду Сканчэння тэрміну падтрымкі
Арыгінальная На беларускай
0.93R6 1 26 кастрыніка 1995 года
1.1 Buzz Баз 1 474 17 чэрвеня 1996 года 1996 год
1.2 Rex Рэкс 1 848 12 снежня 1996 года 1996 год
1.3 Bo Бо 1 974 5 чэрвеня 1997 года 1997 год
2.0 Hamm Хэм 2 ≈ 1500 24 ліпеня 1998 года 1998 год
2.1 Slink Слінк 4 ≈ 2250 9 сакавіка 1999 года снежань 2000 года
2.2 Potato Патэйта (Бульба) 6 ≈ 3900 15 жніўня 2000 года красавік 2003 года
3.0 Woody Вудзі 11 ≈ 8500 19 ліпеня 2002 года август 2006 года
3.1 Sarge Сарж 11 ≈ 15400 6 чэрвеня 2005 года красавік 2008 года
4.0 Etch Этч 11 ≈ 18000 8 красавіка 2007 года люты 2010 года
5.0 Lenny Лені 12[2] ≈ 23000[2] 14 февраля 2009 года люты 2012 года[3]
6.0 Squeeze[4] Скуіз 9+2[A] ≈ 29000 6 лютага 2011 года[5] люты 2016 года
7.0 Wheezy[6] Ўізі 11+2[B] ≈ 37000[7] 4 мая 2013 года[8] будзе абвешчана пазней
8.0 Jessie[9] Джэсі невядома невядома будзе абвешчана пазней будзе абвешчана пазней
Умоўныя абазначэнні:
запланавана / у распрацоўцы бягучая версія падтрымліваецца не падтрымліваецца

Стадыі распрацоўкі[правіць | правіць зыходнік]

Пакеты праграмнага забеспячэння, якія знаходзяцца ў распрацоўцы, першапачаткова пападаюць ў дыстрыбутыў праекту пад назвай unstable (таксама вядомы як sid), або ў рэпазітарыі experimental. Версіі П3 у unstable досыць стабільныя, для ўжывання па меркаванні іх распрацоўнікаў, але яны ўжо маюць спецыфічныя змены, занесеныя ў рамках праекту Debian, у тым ліку інфармацыю для стварэння пакета дыстрыбутыва. Гэтыя змены могуць быць новымі і не тэставанымі. ПЗ, не гатовае да выпуску, звычайна змяшчаецца ў experimental.
Пасля таго, як версія П3 прабудзе ў unstable некаторы час (у залежнасці ад колькасьці змен), пакет аўтаматычна пераходзіць у дыстрыбутыў testing. Пераход адбываецца толькі калі пакет не змяшчае крытычных багаў, і ўсе астатнія патрэбныя пакеты задавальняюць умовам пераходу ў testing.
Паколькі абнаўленні пакетаў Debian паміж афіцыйнымі рэлізамі не ўключаюць у сябе новую функцыйнасць, некаторыя распрацоўнікі выкарыстаюць пакеты з unstable і experimental для новых версій сваіх прадуктаў. Аднак гэтыя дыстрыбутывы тэстуюцца не так дбайна, як stable і могуць не атрымліваць своечасова важныя выпраўленні бяспекі. Часам няўважлівае абнаўленне (пакеты з unstable) можа сур'ёзна парушыць працу П3.
Пасля таго, як пакеты ў testing даспелі, і мэты, пастаўленыя перад наступным рэлізам, дасягнутыя, testing становіцца наступнай стабільнай версіяй.

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

  1. Общественный договор Debian. Software in the Public Interest, Inc. (26 красавіка 2004). Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 4 студзеня 2009.
  2. 2,0 2,1 Debian GNU/Linux 5.0 released. Debian (2009-02-14). Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 15 лютага 2009.
  3. Security Support for Debian GNU/Linux 5.0 terminated on February 6th
  4. style="background: white; color: black; vertical-align: middle; text-align: {{{align|center}}}; {{{style|}}}" class="Debian table-Debian"| {{{1|{{{text}}}}}}
  5. Debian 6.0 "Squeeze" released(англ.) 
  6. style="background: white; color: black; vertical-align: middle; text-align: {{{align|center}}}; {{{style|}}}" class="Debian table-Debian"| {{{1|{{{text}}}}}}
  7. Что нового в Debian 7.0 (англ.) . Debian website. Праверана 3 мая 2013.
  8. style="background: white; color: black; vertical-align: middle; text-align: {{{align|center}}}; {{{style|}}}" class="Debian table-Debian"| {{{1|{{{text}}}}}}