Правім Саламанка

{{НП
|статус  = муніцыпалітэт
|беларуская назва =Саламанка
|арыгінальная назва = Salamanca
|краіна = Іспанія
|від рэгіёна  = Аўтаномная супольнасць
|рэгіён = Кастылія і Леон
|від раёна = Правінцыя Іспаніі{{!}}Правінцыя
|раён = Саламанка (правінцыя){{!}}Саламанка
|від абшчыны = Раён Іспаніі{{!}}Раён
|абшчына =
|абшчына ў табліцы =
|падпарадкаванне =
|герб = Escudo de Salamanca.svg
|сцяг = Bandera de Salamanca.svg
|шырыня герба =
|lat_dir = N
|lat_deg = 40
|lat_min = 58
|lat_sec = 12
|lon_dir = W
|lon_deg = 5
|lon_min = 40
|lon_sec = 12
|CoordAddon = type:city(160000)_region:ES
|CoordScale =
|Яндэкскарта = http://maps.yandex.ru/?text=Іспанія%2C%20Саламанка&sll=-5.664794%2C40.966552&sspn=1.406223%2C0.799423&l=map
|памер карты краіны = 250
|памер карты рэгіёна =
|памер карты раёна =
|карта краіны =
|карта рэгіёна =
|карта раёна =
|унутранае дзяленне =
|від главы = мэр
|глава =
|дата заснавання =
|першае згадванне =
|ранейшыя імёны = Гелманціка
|статус з =
|плошча = 29,8
|від вышыні =
|вышыня цэнтра НП = 802
|клімат =
|афіцыйная мова =
|афіцыйная мова-ref =
|насельніцтва = 154462
|год перапісу = 2010
|шчыльнасць =
|агламерацыя =
|нацыянальны склад =
|канфесійны склад =
|этнахаронім =
|часавы пояс = +1
|DST = ёсць
|тэлефонны код = +34 923
|паштовы індэкс =
|паштовыя індэксы =
|аўтамабільны код =
|від ідэнтыфікатара =
|лічбавы ідэнтыфікатар =
|катэгорыя ў Commons = Salamanca
|сайт = http://www.aytosalamanca.es/
|мова сайта = es
|мова сайта 2 =
|мова сайта 3 =
|мова сайта 4 =
|мова сайта 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n =
|add2 =
|add3n =
|add3 =
}}
'''Саламанка''' — горад у [[Іспанія|Іспаніі]], аўтаномная супольнасць [[Кастылія і Леон]], сталіца аднайменнай правінцыі. Заснаваны ў дарымскую эпоху. Згадваецца як вакійскі горад ''Гелмантыка'' пры захопе яго ў 220 да н. э. Ганібалам. У 1218 заснаваны сусветна вядомы ўніверсітэт. У 1985 годзе стары горад аб'яўлены [[ЮНЕСКА]] часткай сусветнай спадчыны чалавецтва. Насельніцтва - 160 тыс. чалавек, маецца чыгуначны вакзал і аэрапорт, дзяржаўны і каталіцкі ўніверсітэты.

== Гісторыя ==
Горад быў заснаваны ў дарымскую эпоху як [[кельты|кельцкае]] паселішча, дзеля абароны тэрыторыі на беразе ракі [[Дуэра]]. У [[3 стагоддзе да н.э.|III стагоддзі да н.э.]] Бэта аблажыў горад. З падзеннем карфагенян горад пачаў прымаць большае значэнне як камерцыйны цэнтр у рымскай Іспаніі дзякуючы свайму ўдаламу размяшчэнню. Праз Саламанку праходзіла рымская дарога, вядомая як [[Віа-дэ-ла-Плата]], якая злучала яго з горадам Эмерыта Аўгуста (цяпер [[горад Мерыда, Іспанія|Мерыда]]) на поўдні і Астурыка Аўгуста (цяпер [[Асторга]]) на поўначы. Захаваны рымскі мост, які быў часткай гэтай дарогі, датуецца I стагоддзем.

З падзеннем [[Рымская імперыя|Рымскай імперыі]], аланы кантралявалі [[Лузітанія|Лузітанію]], і Саламанка была часткай гэтага рэгіёна. Пазней горад быў заваяваны [[вестготы|вестготамі]] і быў уключаны ў іхную тэрыторыю. Горад меў свайго біскупа.

Саламанка здалася маўрам на чале з [[Муса бін Нусаір|Муса бін Нусаірам]] у [[712]] годзе. На працягу многіх гадоў гэтая вобласць, паміж поўднем ад ракі [[Рака Дуэра|Дуэра]] і да поўначы ад ракі [[Тормес]], стала галоўным тэатрам ваенных дзеянняў паміж хрысціянскімі каралеўствамі і мусульманскімі кіраўнікамі [[аль-Андалус]]а. Сталая барацьба [[каралеўства Леон]] а потым і [[каралеўства Кастыліі і Леона|каралеўства Кастыліі і Леона]] супраць Халіфата спустошыла Саламанку і звяла яе да няважнага стану. Пасля [[бітва пры Сіманкасе|бітвы пры Сіманкасе]] ([[939]]) хрысціяне пасяліліся ў гэтым месцы. Пасля ўзяцця [[Таледа]] [[Альфонса VI Кастыльскі|Альфонсам VI Кастыльскім]] у [[1085]] годзе адбылося канчатковае перасяленне хрысціян у горад. [[Раймон Бургундскі]] ўзначаліў групу пасяленцаў рознага паходжання ў [[1102]] годзе.

Адзін з самых важных момантаў у гісторыі Саламанкі быў [[1218]] год, калі [[Альфонса IX Леонскі]] дараваў Каралеўскую хартыю [[Саламанкскі ўніверсітэт|ўніверсітэту Саламанкі]], хоць фармальна навучанне тут існавала па меншай меры з [[1130]] года. Неўзабаве ён стаў адным з найбольш значных і прэстыжных акадэмічных цэнтраў у [[Еўропа|Еўропе]].

== Славутасці ==
[[Выява:Plaza-mayor-salamanco.jpg|thumb|225px|left|Галоўная плошча Саламанкі]]
У [[1985]] годзе стары горад Саламанкі быў абвешчаны [[ЮНЕСКА]] часткай [[Сусветная спадчына ЮНЕСКА|Сусветнай спадчыны]] чалавецтва. Галоўная гарадская плошча, [[Пласа-Маёр]], якая была пабудавана ў [[1729]]—[[1733]] гадах, аформлена ў стылі радыкальнага барока яго найбуйнейшым прадстаўніком, [[Хасэ Беніта Чурыгера|Чурыгерай]]. На плошчы, акружанай аркадамі з выявамі іспанскіх каралёў і генерала [[Франсіска Франка|Франка]] (у гады [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|грамадзянскай вайны]], які выбраў сваёй рэзідэнцыяй біскупскі палац у Саламанцы), высіцца ратуша ў стылі [[чурыгерэска]], перад якой калісьці праводзілі [[карыда|карыду]].

У значнай ступені захаваўся старажытнарымскі мост праз раку Тормес, які даў пачатак сучаснаму гораду. Ад знесеных сценаў сярэднявечнага горада ацалела толькі гваздзіковая вежа канца [[15 стагоддзе|XV стагоддзя]]. З захавалых гатычных асабнякоў праслаўлены Дом з ракавінкамі, які пабудаваў у [[16 стагоддзе|XVI стагоддзі]] канцлер найбагацейшага ордэна Св. Якава. [[Каса Ліс]] — адзін з лепшых на захадзе Іспаніі прыкладаў стылю [[мадэрн]].

== Адукацыя ==
* [[Саламанкскі ўніверсітэт]]

== Гарады пабрацімы ==
* {{сцяг Аргенціны}} [[Буэнас-Айрэс]], [[Аргенціна]]
* {{сцяг Францыі}} [[Нім]], [[Францыя]]
* {{сцяг Іспаніі}} [[Хіхон]], [[Іспанія]]
* {{сцяг Іспаніі}} [[Лас-Пальмас-дэ-Гран-Канарыя]], [[Іспанія]]
* {{сцяг Германіі}} [[Вюрцбург]], [[Германія]]
* {{сцяг Партугаліі}} [[Каімбра]], [[Партугалія]]
* {{сцяг Вялікабрытаніі}} [[Кембрыдж]], [[Англія]], [[Вялікабрытанія]]

== Літаратура ==
* {{кніга|загаловак=Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна|адказны=Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=2002|том=14|старонак=512|isbn=985-11-0238-5 (Т. 14)|тыраж=10&nbsp;000}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:Salamanca}}
* [http://www.aytosalamanca.es Мэрыя Саламанкі]
* [http://www.aboutsalamanca.com/ aboutsalamanca.com]
* [http://www.salamanca.es/ salamanca.es]
* [http://www.tourspain.org/salamanca/ tourspain.org/salamanca]
* [http://www.museocasalis.org Каса Ліс — Музей стылю мадэрн]

{{Сталіцы правінцый Іспаніі}}
{{Сусветная спадчына ў Іспаніі}}

[[Катэгорыя:Гарады Кастыліі і Леона]]
[[Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Саламанка]]
[[Катэгорыя:Універсітэцкія гарады]]
[[Катэгорыя:Саламанка| ]]