Ёст Людвік Дэцый

Ёст Людвік Дэцый
Jost Ludwig Dietz
Асабістыя звесткі
Імя пры нараджэнні	ням.: Jost Ludwig Dietz
Дата нараджэння	каля 1485
Месца нараджэння	Вісамбур, Вісамбур, дэпартамент Ніжні Рэйн, Эльзас, Метраполія Францыі, Францыя
Дата смерці	1545
Месца смерці	Кракаў, Польскае Каралеўства
Грамадзянства	Польскае Каралеўства
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці	гісторык, дыпламат, эканаміст

Ёст Людвік Дэцый (польск.: Justus Ludwik Decjusz, сапраўднае імя Ёдак Дзіц (Dietz); нар. каля 1485, г. Вісембург, Эльзас — 26 снежня 1545) — польскі гісторык, эканаміст, дыпламат.

Біяграфія

Паходзіў з мяшчан. У 15 гадоў перасяліўся ў Маравію, займаўся гандлем, праблемамі горнай і манетнай справы. Прыкладна з 1507 г. у Кракаве, сакратаром банкіра Я. Бонера, з 1520 г. — сакратар караля польскага і вялікага князя літоўскага Жыгімонта Старога. З даручэннямі Бонера і Жыгімонта шмат разоў выязджаў у розныя краіны, галоўным чынам, у Італію.

З 1525 г. удзельнічаў у правядзенні грашовай рэформы, загадваў манетнымі дварамі ў Кракаве і Торуні. З 1535 г. займаўся прадпрымальніцтвам у Сілезіі і Кракаўскай зямлі.

Сядзіба Дэцыя ў Волі Юстоўскай, Кракаў

У палітычным жыцці быў прыхільнікам Габсбургаў, падтрымліваў цесныя сувязі з прускім герцагам Альбрэхтам, перапісваўся з гуманістамі і грамадскімі дзеячамі, у тым ліку з Эразмам Ратэрдамскім, М. Лютэрам.

Набыў вядомасць як мецэнат і кнігавыдавец. У 1521 г. у Кракаве разам з 2-м выданнем «Хронікі палякаў» Марціна з Мехава надрукаваны на лацінскай мове гістарычныя творы Дэцыя «Пра старажытных палякаў» («De vetustatibus Polonorum», кампіляцыя сачыненняў розных аўтараў), «Пра фамілію Ягелонаў» («De Jagellonum familia», апрацаваныя вытрымкі з працы Мацея з Мехава), «Пра часы караля Жыгімонта» («De Sigismundi regis temporibus»). Апошняя кніга — арыгінальны твор пра першыя гады панавання Жыгімонта Старога (1506—17), у якой утрымліваюцца каштоўныя звесткі пра войны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім, мяцеж Глінскіх 1508 г. У 1527 г. выдаў апісанне перамогі над татарамі ў бітве на Альшаніцы (1527).

Літаратура

• Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521
• Jodok Ludwik Decjusz — Księga o czasach króla Zygmunta, przekład zespołowy pod kierunkiem K. Kumanieckiego, wstęp T. Bieńkowski, «Biblioteka Meandra» 28, PWN, Warszawa 1960
• Hirschberg A. O życiu i pismach J.L.Decjusza. Lwów, 1874.
• Валерый Пазднякоў. Ёст Людвік Дэцый. // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БЭ, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 684 с — ISBN 985-11-0314-4 °C. 614