Іван Ігнацьевіч Якубоўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Іван Ігнацьевіч Якубоўскі
Генерал-майор И.И. Якубовский на улице Москвы.jpeg
Дата нараджэння

7 студзеня 1912(1912-01-07)

Месца нараджэння

в. Зайцава, Магілёўская губерня, Расійская імперыя
(цяпер Горацкі раён, Магілёўская вобласць, Беларусь)

Дата смерці

30 лістапада 1976(1976-11-30) (64 гады)

Месца смерці

Масква, СССР

Прыналежнасць

Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік

Род войскаў

танкавыя войскі,
мотастралковыя войскі(руск.) бел.

Гады службы

19321976

Званне

Маршал Савецкага Саюза

Камандаваў

91-я асобная танкавая брыгада,
Група савецкіх войскаў у Германіі(руск.) бел.,
Кіеўская ваенная акруга,
Аб'яднаныя ўзброеныя сілы краін Варшаўскага дагавора

Бітвы/войны

Польскі паход РСЧА, 1939;
Савецка-фінская вайна;
Вялікая Айчынная вайна:

Узнагароды і прэміі
Медаль «Залатая Зорка» Медаль «Залатая Зорка»
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна
Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга
Ордэн Суворава II ступені Ордэн Суворава II ступені Ордэн Айчыннай вайны I ступені Ордэн Чырвонай Зоркі
Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» III ступені
Медаль «За баявыя заслугі»
Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
Медаль «За абарону Масквы»
Медаль «За абарону Сталінграда»
Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» 20 years of victory rib.png 30 years of victory rib.png
Медаль «За ўзяцце Берліна»
Медаль «За вызваленне Прагі»
Медаль «Ветэран Узброеных Сіл СССР»
Медаль «За асваенне цалінных зямель»
Юбілейны медаль «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту»
Медаль «40 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Медаль «50 гадоў Узброеных Сіл СССР»

замежныя ўзнагароды:

Герой Чэхаславацкай Сацыялістычнай Рэспублікі
Ордэн Клемента Готвальда
Чэхаславацкі Ваенны крыж 1939
Дукельскі памятны медаль
Чэхаславацкі залаты медаль «За ўмацаванне дружбы па зброі»
Ордэн Адраджэння Польшчы 2-й ступені
Ордэн Адраджэння Польшчы 3-й ступені
Ордэн Крыж Грунвальда III ступені
Медаль «Перамогі і Свабоды»
Медаль «За Одру, Нісу, Балтыку»
POL Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego BAR.png
Ордэн Сухэ-Батара
Ордэн Сухэ-Батара
Медаль «50 гадоў Мангольскай Народнай Рэвалюцыі»
Медаль «30 гадоў Перамогі над мілітарысцкай Японіяй» (Манголія)
Медаль «30 гадоў Халхін-Гольскай Перамогі
Медаль «50 гадоў Мангольскай Народнай Арміі»
Ордэн Народнай Рэспублікі Балгарыя
Ордэн Народнай Рэспублікі Балгарыя
Медаль «100 гадоў Вызвалення Балгарыі ад асманскага рабства»
Медаль «За ўмацаванне братэрства па зброі»
Ордэн Сцяга ВНР з дыяментамі
Ордэн «23 жніўня» I ступені
Кавалер ордэна Зоркі Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія 1 ступені GDR Marks-order bar.png
Ордэн «За заслугі перад Айчынай» I ступені, ГДР
GDR Brotherhood in Arms Medal - Gold BAR.png
Commons-logo.svg Іван Ігнацьевіч Якубоўскі на Вікісховішчы

Іван Ігнацьевіч Якубоўскі (7 студзеня 1912, в. Зайцава, Горацкі раён, Магілёўская вобласць — 30 лістапада 1976) — савецкі военачальнік, Маршал Савецкага Саюза. Двойчы двойчы Герой Савецкага Саюза (10.01.1944, 23.09.1944). Герой ЧССР(руск.) бел. (30.04.1970)[1].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Дзяцінства і адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 7 студзеня 1912 года ў вёсцы Зайцава Горацкага раёна Магілеўскай вобласці ў сялянскай сям'і шостым дзіцем. Беларус. Працаваў па найму ў вёсцы, скончыў сельскую школу. З 1930 года — сакратар кустовай ячэйкі Макараўскага сельсавета Горацкага павета, затым працаваў на цагляным заводзе ў горадзе Горкі. Скончыў 2 курса Аршанскага педагагічнага тэхнікума ў 1932 годзе.

Член ВКП(б)/КПСС з 1937 года.

Служба ў перадваенныя гады[правіць | правіць зыходнік]

У 1932 годзе прызваны ў Чырвоную Армію. Скончыў Беларускую Аб'яднаную ваенную школу імя М. І. Калініна ў Мінску ў 1934 годзе, накіраваны служыць камандзірам навучальнага ўзвода ў 27-ю Омскую Чырванасцяжную стралковую дывізію(руск.) бел. (Віцебск)[1].

У 1935 годзе скончыў Ленінградскія бранетанкавыя курсы ўдасканалення камскладу імя А. С. Бубнова. Служыў у Беларускай ваеннай акрузе — камандзір танкавага ўзвода, камандзір танкавай роты, начальнік штаба танкавага батальёна, выкладчык Пухавіцкага пяхотнага вучылішча[1], камандзір навучальнага танкавага батальёна. Камандаваў танкавай ротай у Польскім паходзе РККА ў верасні 1939 года ў складзе войскаў Беларускага фронту і ў савецка-фінскай вайне 19391940 гадоў[1].

Вялікая Айчынная вайна[правіць | правіць зыходнік]

У Вялікую Айчынную вайну маёр Якубоўскі ўступіў на пасадзе(руск.) бел. камандзіра вучэбнага танкавага батальёна 26-й танкавай дывізіі(руск.) бел. 20-га мехкорпуса(руск.) бел. Заходняга фронту(руск.) бел.. Удзельнічаў у абарончых баях у Беларусі, абароне Мінска. У ліпені 1941 года — камандзір 51-га танкавага палка 26-й танкавай дывізіі 20-га мехкорпуса, ваяваў у абложаным Магілёве, быў прадстаўлены да ордэна Чырвонага Сцяга. У ліпені — верасні 1941 года — камандзір танкавага палка 121-й брыгады(руск.) бел. 3-й арміі(руск.) бел. Заходняга фронту (Арлоўскі напрамак). У верасні — снежні 1941 года — у рэзерве.

Са студзеня 1942 года — намеснік камандзіра 91-й асобнай танкавай брыгады, удзельнічаў у Барвенкава-Лазоўскай наступальнай аперацыі(руск.) бел.. З сакавіка 1942 года — камандзір 91-й танкавай брыгады, вызначыўся ў абарончых баях у Данбасе ўлетку 1942 года, у абарончым і наступальным этапах Сталінградскай бітвы, змагаючыся на Паўднёвым(руск.) бел., Паўднёва-Заходнім(руск.) бел., Сталінградскім(руск.) бел. і Данскім(руск.) бел. франтах. Палкоўнік (30.11.1942).

Увесну 1943 года брыгада была перакінутая на Цэнтральны фронт і ўключана ў склад 3-й гвардзейскай танкавай арміі(руск.) бел., у якой ваяваў да канца вайны. На чале брыгады геройску змагаўся на Варонежскім(руск.) бел., Бранскім, Цэнтральным, 1-м Украінскім франтах у Курскай бітве на Арлоўскім напрамку, у бітве за Дняпро, у вызваленні Кіева(руск.) бел. і Фастава(руск.) бел.. За гераізм у баях за Фастаў, дзе брыгада толькі за дзень бою знішчыла 30 танкаў ворага, палкоўніку І. І. Якубоўскаму 10 студзеня 1944 года прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Увесну 1944 года танкавая брыгада(руск.) бел. палкоўніка Якубоўскага паспяхова дзейнічала ў Праскураўска-Чарнавіцкай наступальнай аперацыі(руск.) бел..

З чэрвеня 1944 года Якубоўскі — намеснік камандзіра 6-га гвардзейскага танкавага корпуса 3-й гвардзейскай танкавай арміі(руск.) бел.. Удзельнічаў у Львоўска-Сандамірскай аперацыі(руск.) бел., у баях па абароне і пашырэнню Сандамірскага плацдарма, у Вісла-Одэрскай аперацыі ў студзені 1945 года. У гэтых аперацыях камандаваў перадавымі атрадамі корпуса, дзейнічаючы на ​​лязе ўдару танкавай арміі. За геройскія дзеянні ў Львоўска-Сандамірскай аперацыі палкоўніку Якубоўскаму другасна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза указам ад 23 верасня 1944 года[1].

З красавіка 1945 года — намеснік камандзіра 7-га гвардзейскага танкавага корпуса ў той жа арміі, удзельнічаў у Берлінскай і Пражскай аперацыях. генерал-маёр танкавых войскаў(руск.) бел. (20.04.1945). Адзначаўся выдатнай асабістай мужнасцю, майстэрствам прыняцця нестандартных рашэнняў, уменнем дзейнічаць самастойна. У гады вайны некалькі разоў быў паранены, гарэў у танку.

Пасляваенны час[правіць | правіць зыходнік]

Галоўнакамандуючы ГСВГ(руск.) бел. І. І. Якубоўскі (крайні злева) на вучэннях ННА ГДР, 14 кастрычніка 1960 г.
Галоўнакамандуючы ГСВГ(руск.) бел. І. І. Якубоўскі сярод узнагароджаных адзначаных у перыяд Берлінскага крызісу 1961 года(руск.) бел.. Бернау(руск.) бел., 1962 год
З кіраўніком ГДР Вальтэрам Ульбрыхтам, 12 кастрычніка 1970 года

Пасля вайны працягнуў службу намеснікам камандзіра танкавага корпуса ў Ленінградскай ваеннай акрузе[1]. У 1948 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба(руск.) бел.[1]. З сакавіка 1948 года — камандзір танкавай дывізіі ў Беларускай ваеннай акрузе. З красавіка 1952 года — камандуючы бранетанкавымі і механізаванымі войскамі Прыкарпацкай ваеннай акругі(руск.) бел.[1]. Генерал-лейтэнант танкавых войскаў(руск.) бел. (3.05.1953). Са снежня 1953 года камандаваў танкавай арміяй, з красавіка 1957 года — механізаванай арміяй.

З ліпеня 1957 года — першы намеснік Галоўнакамандуючага Групы савецкіх войскаў у Германіі(руск.) бел.. Генерал-палкоўнік (18.08.1958). У красавіку 1960 года прызначаны Галоўнакамандуючым Групы савецкіх войскаў у Германіі[1]. У разгар Берлінскага крызісу(руск.) бел., калі рэзка абвастрылася пагроза ўзброенага канфлікту ў Еўропе, Галоўнакамандуючым Групы савецкіх войскаў у Германіі быў прызначаны Маршал Савецкага Саюза І. С. Конеў (жнівень 1961 года), а Якубоўскі быў пераведзены на пасаду яго першага намесніка, пры гэтым працягваючы кіраваць паўсядзённай дзейнасцю ГСВГ. Генерал арміі(руск.) бел. (27.04.1962). Пасля стабілізацыі становішча ў красавіку 1962 года Якубоўскі зноў вернуты на пасаду Галоўнакамандуючага Групы савецкіх войскаў у Германіі. Адзіны з военачальнікаў, хто займаў пасаду Галоўнакамандуючага ГСВГ двойчы.

Са студзеня 1965 года — камандуючы войскамі Кіеўскай ваеннай акругі.

З красавіка 1967 года — першы намеснік Міністра абароны СССР(руск.) бел., з ліпеня 1967 года адначасова і Галоўнакамандуючы аб'яднанымі ўзброенымі сіламі дзяржаў — удзельніц [[Варшаўскі дагавор|Варшаўскай дагавора] ]. 12 красавіка 1967 года, адначасова з прызначэннем А. А. Грэчкі міністрам абароны, а Якубоўскага — яго першым намеснікам, Якубоўскаму прысвоена званне Маршала Савецкага Саюза.

З 1961 года — член ЦК КПСС.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР з 1962 года[1].

Памёр 30 лістапада 1976 года. Пахаваны на Чырвонай плошчы ў Сцяне Камунараў(руск.) бел.[2].

Узнагароды і званні[правіць | правіць зыходнік]

Генерал арміі (27 красавіка 1962). Маршал Савецкага Саюза (12 красавіка 1967).

Савецкія ўзнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Замежныя ўзнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Сям'я[правіць | правіць зыходнік]

  • Жонка — Зінаіда Катлоўская.
  • Сястра — Якубоўская Алена Ігнацьеўна.

Ушанаванне памяці[правіць | правіць зыходнік]

Фрагмент помніка Івану Якубоўскаму на плошчы ў гонар яго імя ў Горках

У Горках усталяваны бронзавы бюст І. І. Якубоўскага, на будынку Аршанскага чыгуначнага вучылішча, дзе вучыўся І. Якубоўскі, усталявана мемарыяльная дошка[1].

Мемуары[правіць | правіць зыходнік]

  • Земля в огне. Москва, 1975.
  • За прочный мир на земле. Москва, 1975.

Зноскі

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 Якубовский Иван Игнатьевич // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 716-717. — 737 с.
  2. Мемориал. Якубовский Иван Игнатьевич. (руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Ліўшыц У. М. Ён быў салдатам Айчыны // С Горками и академией связаны судьбой. — Горки, 2013. — С. 54-74.
  • Варенников В. И. Неповторимое. 3-я книга «Оперативно-стратегический эшелон. ГСВГ».

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons

Hero of the Soviet Union medal.png  Іван Ігнацьевіч Якубоўскі на сайце «Героі краіны»