Ігар Яўгенавіч Там

Ігар Яўгенавіч Там
Ігар Яўгенавіч Там
	руск.: Игорь Евгеньевич Тамм
Дата нараджэння	8 ліпеня 1895[…]
Месца нараджэння	Уладзівасток, Расійская імперыя;
Дата смерці	12 красавіка 1971[…] (75 гадоў)
Месца смерці	Масква, РСФСР, СССР;
Месца пахавання	Новадзявочыя могілкі;
Грамадзянства	Расійская імперыя; СССР;
Жонка	Nataliya Shuyskaya[d]
Дзеці	Evgeni Tamm[d]
Род дзейнасці	фізік-тэарэтык, вынаходнік, выкладчык універсітэта, фізік
Навуковая сфера	тэарэтычная фізіка
Месца працы	Маскоўскі фізіка-тэхнічны інстытут; МДУ; Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева РАН[d];
Навуковая ступень	доктар фізіка-матэматычных навук
Навуковае званне	акадэмік АН СССР[d] (1953);
Альма-матар	Эдынбургскі ўніверсітэт; фізічны факультэт МДУ[d]; МДУ;
Навуковы кіраўнік	Леанід Ісаакавіч Мандэльштам
Вядомыя вучні	Vladimir Kadyshevsky[d], Леанід Келдыш[d], Moisey Markov[d], Anri Rukhadze[d], Viktor Silin[d], Michail Leonovič Ter-Mikaėljan[d], Evgenii Feinberg[d], Semyon Shubin[d], Dmitry Blokhintsev[d], Віталь Гінзбург, Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў і Alexander Davydov[d]
Член у	Леапальдзіна; Расійская акадэмія навук (23 кастрычніка 1953); Расійская акадэмія навук; Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук; Польская акадэмія навук;
Прэміі
Узнагароды	; ;
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

І́гар Яўге́навіч Там (26 чэрвеня (8 ліпеня) 1895, Уладзівасток, Расія — 12 красавіка 1971, Масква) — савецкі фізік-тэарэтык; заснавальнік навуковай школы па тэарэтычнай фізіцы. Акадэмік АН СССР (1953, член-карэспандэнт 1933). Замежны член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1961) і АН іншых краін. Герой Сацыялістычнай Працы (1953). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (сумесна з П. А. Чаранковым і І. М. Франкам, 1958)

Біяграфія

Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт (1918). Выкладаў у ВНУ Сімферопаля і Адэсы. У 1924—1941 і 1954—1957 гадах у Маскоўскім універсітэце (з 1930 года прафесар, загадчык кафедры). З 1934 года ў Фізічным інстытуце АН СССР (загадчык аддзела). У 1948—1953 гадах удзельнічаў у стварэнні першай вадароднай бомбы ў СССР.

Навуковы ўклад

Навуковыя працы па квантавай механіцы, тэорыі цвёрдага цела, ядзернай фізіцы, фізіцы элементарных часціц і касмічных прамянёў і інш.

Стварыў квантавую тэорыю рассеяння святла ў крышталях (1930). Заклаў асновы квантава-механічнай тэорыі фотаэфекту ў металах (1931; з С. П. Шубіным). Прадказаў існаванне звязаных энергетычных станаў электрона на паверхні крышталя^[ru] (узроўні Тама; 1932). Заклаў асновы палявой тэорыі парных ядзерных сіл (1934; адначасова з Д. Д. Іваненкам). Прадказаў наяўнасць у нейтрона магнітнага моманту (1934; з С. А. Альтшулерам). Стварыў тэорыю выпрамянення Чаранкова—Вавілава (1937; з І. М. Франкам). Даказаў суадносіны невызначальнасці «энергія—час» у нерэлятывісцкай квантавай механіцы (1945; з Л. І. Мандэльштамам). Распрацаваў тэорыю магнітнага тэрмаядзернага рэактара^[ru] (1950; з А. Д. Сахаравым).

Узнагароды

Нобелеўская прэмія 1958 года (разам з І. М. Франкам, П. А. Чаранковым).
Сталінская прэмія (1946, 1953).
Герой Сацыялістычнай Працы (1953)
4 ордэны Леніна (1953, 1954, 1956, 1965)
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1945)
Вялікі залаты медаль імя М. В. Ламаносава АН СССР (1967)
Медалі

Публікацыі

Нобелевские лекции. М., 1960 (разам з П. А. Чаранковым, І. М. Франкам).
Собр. научных трудов. Т. 1—2. М., 1975.
Основы теории электричества. 10 изд. М., 1989.

Зноскі

↑ Igor Tamm // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
↑ Brozović D., Ladan T. Igor Jevgenjevič Tamm // Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 с.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619'></a>
1 2 3 Тамм Игорь Евгеньевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
↑ Igor Jewgenjewitsch Tamm // Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796. Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>
↑ Find a Grave — 1996. Праверана 29 чэрвеня 2024.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
↑ Гельтман Д. В. История неполучения заслуженной учёной степени: Документы о попытке присуждения Н.В. Тимофееву-Ресовскому учёной степени доктора биологических наук без защиты диссертации в 1957 г., The Story of Non-awarding of the Deserved Degree: Documents on the Attempt to Award a Doctor of Science Degree in Biology without Defense of a Thesis to N.V. Timofeyeff-Resovskii in 1957 // Историко-биологические исследования — 2018. — Т. 10, вып. 3. — С. 89–108. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24411/2076-8176-2018-11968
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q130386916'></a>
↑ Летопись Российской академии наук. Т. VI. 1941—1945 — М.: Архив Российской академии наук, 2021. — С. 36. — 592 с. — ISBN 978-5-6046932-0-9
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137732450'></a>
↑ Матэматычная генеалогія — 1997.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 765. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137170397'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a>

Літаратура

Касцюковіч М. М. Там Ігар Яўгенавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 410. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
Тамм Игорь Евгеньевич / Гинзбург В. Л. // Т. 25. Струнино — Тихорецк. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — С. 246. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
Воспоминания о И. Е. Тамме. 2 изд. — М., 1986. (руск.)
Фейнберг Е. Л. И. Е. Тамм // Успехи физ. наук. 1995. Т. 165, вып. 7. (руск.)
Капица. Тамм. Семенов: В очерках и письмах. — М., 1998. (руск.)

Спасылкі

Профіль Ігар Яўгенавіч Там на афіцыйным сайце РАН
Игорь Евгеньевич Тамм (руск.) // Біяграфія на сайце ХРОНОС

[_28c4fde27a59e8d0-1] Igor Tamm // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>

[_4138b35bd85fdad9-2] Brozović D., Ladan T. Igor Jevgenjevič Tamm // Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 с.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619'></a>

[_36f37a0ed1964a64-3] 1 2 3 Тамм Игорь Евгеньевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

[_fb325c2f1125b069-4] Igor Jewgenjewitsch Tamm // Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796. Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>

[_aceb5bf350e17683-5] Find a Grave — 1996. Праверана 29 чэрвеня 2024.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

[_c21da8714bd2df63-6] Гельтман Д. В. История неполучения заслуженной учёной степени: Документы о попытке присуждения Н.В. Тимофееву-Ресовскому учёной степени доктора биологических наук без защиты диссертации в 1957 г., The Story of Non-awarding of the Deserved Degree: Documents on the Attempt to Award a Doctor of Science Degree in Biology without Defense of a Thesis to N.V. Timofeyeff-Resovskii in 1957 // Историко-биологические исследования — 2018. — Т. 10, вып. 3. — С. 89–108. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24411/2076-8176-2018-11968
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q130386916'></a>

[_e30a1913c3445fd7-7] Летопись Российской академии наук. Т. VI. 1941—1945 — М.: Архив Российской академии наук, 2021. — С. 36. — 592 с. — ISBN 978-5-6046932-0-9
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137732450'></a>

[_736e502e1913cbea-8] Матэматычная генеалогія — 1997.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>

[_7408d5b579b32ea1-9] 1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 765. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q137170397'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070706'></a>

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]