Беларускі навукова-даследчы інстытут сельскай і лясной гаспадаркі
| Беларускі навукова-даследчы інстытут сельскай і лясной гаспадаркі імя У. І. Леніна (БелНДІСіЛГ) | |
|---|---|
| Ранейшая назва | сельскагаспадарчая секцыя (агранамічная секцыя) Інбелкульта |
| Заснаваны | 1927 |
| Зачынены | 1930 |
| Дырэктар | Гаўрыла Гарэцкі |
| Размяшчэнне | БССР, Мінск |
Беларускі навукова-даследчы інстытут сельскай і лясной гаспадаркі імя У. І. Леніна (БелНДІСіЛГ) — былая вышэйшая навукова-даследчая ўстанова пры Савеце Народных Камісараў БССР. Існаваў у 1927—1930 гадах у Менску. Займаўся даследаваннямі ў галіне сельскай і лясной гаспадаркі, а таксама падрыхтоўкай навуковых кадраў.
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Папярэднікам інстытута была сельскагаспадарчая секцыя (агранамічная секцыя) Інстытута беларускай культуры (Інбелкульта), якая дзейнічала з 1925 года пад кіраўніцтвам наркама земляробства БССР Дзмітрыя Прышчэпава. Секцыя займалася распрацоўкай беларускай тэрміналогіі, вывучэннем эканомікі, гісторыі і геаграфіі сельскай гаспадаркі, а таксама пытаннямі меліярацыі і аграпрапаганды[1].
Па ініцыятыве секцыі 19 лістапада 1926 года СНК БССР прыняў пастанову аб стварэнні Беларускага навукова-даследчага інстытута сельскай і лясной гаспадаркі імя У. І. Леніна. Урачыстае адкрыццё адбылося 26 студзеня 1927 года. 1 кастрычніка 1927 года сельскагаспадарчая секцыя была рэарганізавана, а ўся яе навуковая дзейнасць перайшла да новага інстытута[1].
На чале інстытута стаяў Савет, у які ўваходзілі прадстаўнікі Народнага камісарыята земляробства, Народнага камісарыята асветы, Беларускай дзяржаўнай акадэміі сельскай гаспадаркі імя Кастрычніцкай рэвалюцыі, Цэнтральнага Савета прафесійных саюзаў. У маі 1927 года інстытут быў перададзены ў непасрэднае падпарадкаванне СНК БССР. Старшынёй Савета інстытута стаў Дзмітрый Прышчэпаў, а дырэктарам — Гаўрыла Гарэцкі[2].
Інстытут праіснаваў да 1930 года. Яго дзейнасць была спынена ў сувязі з палітычнымі рэпрэсіямі супраць кіраўніцтва і вядучых навукоўцаў (Д. Прышчэпава, Г. Гарэцкага і інш.), якіх абвінавацілі ў прыналежнасці да сфабрыкаваных арганізацый («Саюз вызвалення Беларусі», «Працоўная сялянская партыя»)[3]. На базе аддзелаў інстытута пазней быў створаны шэраг галіновых навукова-даследчых інстытутаў (земляробства, меліярацыі і воднай гаспадаркі, лясной гаспадаркі)[4].
Дзейнасць
[правіць | правіць зыходнік]Асноўныя кірункі дзейнасці ўключалі:
- Даследаванні ў галіне эканомікі сельскай гаспадаркі і аграрнай палітыкі;
- Распрацоўку пытанняў меліярацыі і культуры балот;
- Вывучэнне праблем жывёлагадоўлі і раслінаводства;
- Даследаванні ў галіне лесаводства і землеўпарадкавання[5].
У 1927—1928 гадах у складзе інстытута працавала 5 аддзелаў і 8 даследчых станцый (Мінская балотная станцыя, Мінская паляводчая станцыя, Мінская станцыя аховы раслін, Цэнтральная лясная станцыя, Цэнтральная свінаводчая станцыя, Станцыя чырвонага беларускага быдла, Цэнтральная бульбяная станцыя і Меліярацыйна-гідралагічная станцыя). У 1927 годзе інстытуту былі перададзены Палеская пясчана-балотная станцыя і метэаралагічнае бюро[4].
Пад эгідай інстытута выдаваўся часопіс «Сельская і лясная гаспадарка», дзе публікаваліся навуковыя артыкулы, афіцыйныя дакументы і матэрыялы пра замежны вопыт[6].
У складзе інстытута дзейнічала Метэаралагічнае бюро (пазней аддзел сеткі станцый), якім кіраваў Мікалай Макарэўскі[7].
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ а б Бараноўскі 2022, с. 80.
- ↑ Бараноўскі 2021, с. 284.
- ↑ Бараноўскі 2022, с. 286.
- ↑ а б Бараноўскі 2021, с. 286.
- ↑ Бараноўскі 2022, с. 80—81.
- ↑ Бараноўскі 2022, с. 81.
- ↑ Аўчыннікава 2022, с. 524.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Бараноўскі А. В. Дзмітрый Прышчэпаў на чале Беларускага навукова-даследчага інстытута сельскай і лясной гаспадаркі імя У. І. Леніна пры СНК БССР // Сельское хозяйство Беларуси сквозь призму научных исследований (XIX – начало XXI в.) : доклады Международной научной конференции. — Мінск: Беларуская навука, 2021. — С. 283—288.
- Бараноўскі А. В. Жыццёвы лёс Дзмітрыя Прышчэпава (1924–1940) // Беларуская думка. — 2022. — № 2. — С. 79—86.
- Р. И. Овчинникова К истории метеорологии Беларуси. Макаревский Николай Иванович (к 100-летию создания Метеобюро в Минске) // Журнал Белорусского государственного университета. География. Геология. — 2022. — № 1. — С. 94–103.
- Даследаванні ў галіне прыроды і гаспадаркі. Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа НАН Беларусі. Праверана 22 студзеня 2026.