Іранскія ўдары па Азербайджане (2026)

5 сакавіка 2026 года па тэрыторыі Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі Азербайджана было нанесена некалькі ўдараў, як мяркуецца з боку Ірана. Гэта адбылося ў ходзе вайны Ірана з Ізраілем і Злучанымі Штатамі.

Перадгісторыя

28 лютага 2026 года ЗША і Ізраіль атакавалі Іран. Удары былі накіраваны не толькі на ваенныя аб’екты — цэлямі ўдараў стала вышэйшае духоўнае, палітычнае і ваеннае кіраўніцтва Ірана, а таксама грамадзянскія аб’екты. У прыватнасці, быў забіты Вярхоўны лідар Ісламскай Рэспублікі Іран Алі Хаменеі, а ў выніку ўдара па школе для дзяўчынак у Мінабе загінула 180 чалавек (многія з ахвяр — дзяўчынкі ва ўзросце ад сямі да дванаццаці гадоў) і 96 чалавек было паранена. У адказ іранцы нанеслі ўдары па ізраільскай тэрыторыі і васьмі арабскіх краінах рэгіёну, цэлячыся як у амерыканскія ваенныя аб’екты, так і ў грамадзянскія аб’екты, уключаючы энергетычныя і транспартныя.

4 сакавіка Прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў наведаў пасольства Ірана ў Баку і выказаў спачуванні ў сувязі з гібеллю Вярхоўнага лідара Ісламскай Рэспублікі Іран Алі Хаменеі і многіх мірных грамадзян пры варожых ударах.

Інцыдэнт

5 сакавіка беспілотнікамі былі нанесеныя ўдары па горадзе Нахічэвань. У выніку траплення аднаго дрона пацярпеў будынак аэрапорта, другі ўпаў каля будынка школы ў вёсцы Шэкерабад, чатыры чалавекі атрымалі раненні. Начальнік аддзялення неадкладнай медыцынскай дапамогі бальніцы Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі Сахіб Абузараў паведаміў журналістам, што па медыцынскую дапамогу звярнуліся чатыры чалавекі. Паводле яго слоў, пацыентам была аказана першая медыцынская дапамога і іх стан стабільны. Па дадзеных мясцовых СМІ, пашкоджанні атрымалі ўзлётна-пасадачная паласа і будынак тэрмінала, у якога разбураны дах. Рэйс з Баку ў Нахічэвань, які знаходзіўся ўжо ў паветры, з меркаванняў бяспекі вярнуўся ў сталіцу.

Пасяджэнне Савета Бяспекі Азербайджана пад старшынствам прэзідэнта Ільхама Аліева, 5 сакавіка 2026 года.

Міністэрства замежных спраў Азербайджана абвінаваціла ва ўдарах Іран. Урад Азербайджана выказаў пратэст у сувязі з нападамі, асудзіў атакі і запатрабаваў ад Тэгерана «даць тлумачэнні па гэтым пытанні, даць тлумачэнні і прыняць неабходныя тэрміновыя меры для прадухілення паўтарэння падобных інцыдэнтаў у будучыні». Прэзідэнт Ільхам Аліеў на пасяджэнні Савета бяспекі заявіў, што ўзброеныя сілы, Міністэрства абароны, Дзяржпагранслужба, усе астатнія падраздзяленні сіл спецыяльнага прызначэння прыведзены ў стан мабілізацыі нумар адзін, дадаўшы, што яны павінны быць гатовыя да правядзення любой аперацыі. На наступны дзень Міністэрства абароны краіны апублікавала ў афіцыйным тэлеграм-канале звесткі аб працэдуры дзеянняў пры аб’яўленні мабілізацыі першага ўзроўню. Аліеў назваў атаку на Нахічэвань тэрарыстычным актам і «яркім прыкладам няўдзячнасці», нагадаўшы, што пасля забойства аяталы Хаменеі ні адзін кіраўнік дзяржавы, акрамя яго, не наведаў іранскае пасольства, каб выказаць спачуванні.

Генштаб Узброеных Сіл Ірана абверг сваё дачыненне да ўдараў, усклаўшы віну на Ізраіль. Міністр замежных спраў Ірана Абас Аракчы падчас тэлефоннай размовы з міністрам замежных спраў Азербайджана Джэйхунам Байрамавым заявіў, што іранскі бок сумесна з вайсковымі структурамі пачаў расследаванне гэтага здарэння.

Міністэрства абароны Азербайджана заявіла, што тэхнічнымі сродкамі было ўстаноўлена, што Узброеныя сілы Ірана накіравалі чатыры БПЛА ў бок Нахічэванскага рэгіёну Азербайджана для здзяйснення нападаў, адзін з якіх быў збіты. Паводле звестак ваеннага ведамства краіны, дроны былі накіраваныя на грамадзянскую інфраструктуру, у тым ліку на будынак сярэдняй школы падчас заняткаў. Беспілотнік, які ляцеў на школу, не дасягнуў мэты і, зваліўшыся побач з ёй, выбухнуў. Азербайджанская Рэспубліка, паводле заявы міністэрства абароны, «пакідае за сабой права прыняць адпаведныя меры ў адказ».

Наступствы

5 сакавіка Кабінет міністраў Азербайджана прыняў рашэнне аб часовым прыпыненні ўезду і выезду ўсіх відаў транспартных сродкаў, якія ажыццяўляюць перавозку грузаў (уключаючы ўезд і выезд у транзітных мэтах) праз дзяржаўную мяжу паміж Азербайджанскай Рэспублікай і Ісламскай Рэспублікай Іран.

6 сакавіка рашэннем Прэзідэнта Азербайджана Ільхама Аліева пачаўся поўны вывад дыпламатычнага персаналу з пасольства ў Тэгеране і генконсульства ў Тэбрызе.