Ісландская літаратура

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Ісландская літаратура, або літаратура Ісландыі — літаратура на ісландскай мове, або напісаная ісландскімі аўтарамі на іншых мовах. Першыя помнікі ісландскай літаратуры адносяцца да пачатку засялення Ісландыі вікінгамі.

Сярэдневяковая ісландская літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Узор рукапісу з «Сагі аб Ньяла»
Тытульны аркуш «Малодшай Эды», выдадзенай у XVIII стагоддзі

Фальклор Ісландыі збярогся ў запісах XIII ст., як зборнік міфалагічных і гераічных песень «Старэйшая Эда». Былі пашыраны вершы скальдаў(руск.) бел., сагі, створаныя невядомымі аўтарамі, у т. л. радавыя сагі(руск.) бел., у якіх апавядалася пра жыццё першых ісландскіх пасяленцаў і іх нашчадкаў — «Сага аб Эгіле(руск.) бел.», «Сага аб жыхарах пясчанага берага(руск.) бел.», «Сага аб людзях Лаксдаля(руск.) бел.», «Сага аб Грэціры(руск.) бел.», «Сага аб Ньяле(руск.) бел.»; сагі старажытных часоў(руск.) бел. — «Сага аб Вёльсунгах(руск.) бел.», якая з'яўляецца пераказам «Старэйшай Эды», «Сага аб Хромундзе Грыйпсане(руск.) бел.», «Сага аб Хэрвёр(руск.) бел.» і інш.; у каралеўскіх сагах(руск.) бел. — жыццяпісы нарвежскіх каралёў — «Хеймскрынгла(руск.) бел.» Сноры Стурлусана, аўтара празаічнай «Малодшай Эды» — трактата аб язычніцкай міфалогіі.

У XII ст. створана кароткая гісторыя Ісландыі «Кніга аб ісландцах(руск.) бел.» Ары Торгільсана(руск.) бел., пазней — «Кніга аб паселішчах(руск.) бел.». Пасля страты Ісландыяй незалежнасці(руск.) бел. ў XIII стагоддзі яе літаратура доўгі час была ў заняпадзе і прадстаўлена пераважна перакладам Бібліі(англ.) бел., зробленым пратэстантамі, і кнігай лютэранскага пастара Хадльгрымюр П'етурсана «Перадвелікодныя псалмы(англ.) бел.» (1666). Асноўным літаратурным жанрам амаль да XIX ст. былі т. зв. рымы(руск.) бел. — вершаваныя пераказы розных сюжэтаў.

Сучасная ісландская літаратура[правіць | правіць зыходнік]

У канцы XIX — пачатку XX ст. вяліся спрэчкі вакол праблем рамантызму і рэалізму. Значнае месца ў літаратуры гэтага часу належыць творчасці Гудмундура Магнусана(ісл.) бел. — песняра сялянскага жыцця (цыкл «Ферма ў гарах», т. 1—4, 19081911). Рэалістычныя тэндэнцыі выявіліся ў апавяданнях Гесцюра Паўльсана(ісл.) бел., у іранічнай паэзіі Стэфана Г. Стэфансана(ісл.) бел.. Найбольш вядомыя празаікі XX ст. Гунар Гунарсан, Тоўрбергюр Тоўрдарсан (майстар гумарыстычнага стылю), Хальдаўр Кільян Лакснес. Сярод сучасных раманістаў Оўлавюр Ёўхан Сігурдсан(руск.) бел. («Гульня фарбаў зямлі», 1947, «Ліст пастара Бёдвара», 1965), С. Бергвейсан, Б'ёрн Б'ярман(ням.) бел., Дрыва Відар(ням.) бел.. Укладам у паэзію Ісландыі XX ст. стала творчасць неарамантыка Давіда Стэфаўнсана(ням.) бел., які браў натхненне ў фальклоры і баладах Тоўмаса Гудмундсана(ням.) бел. — песняра Рэйк'явіка. Новыя мадэрнісцкія тэндэнцыі выявіліся ў творчасці Стэйна Стэйнара(ням.) бел. («Час і вада», 1948), паэтаў Сігурдсана, С. Х'яртарсана(ням.) бел., Ханеса П'етурсана(ням.) бел., Маціяса Ёхумсана(руск.) бел.. Прызнанне атрымалі празаік Тор Вільх'яўльмсан(руск.) бел., драматургі А. Богасан, Стэфаўнсан, Сігурдур Нордаль(англ.) бел., публіцыст Ёўнас Аўрнасан(ням.) бел..

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Ісландская мова