Іцхак Доў Беркавіч

Іцхак Доў Беркавіч
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння	16 кастрычніка 1885(1885-10-16)
Месца нараджэння	Слуцк, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя
Дата смерці	29 сакавіка 1967(1967-03-29) (81 год)
Месца смерці	Тэль-Авіў, Тэль-Авіўская акруга, Ізраіль
Пахаванне	Трумпельдор
Грамадзянства	Ізраіль  Расійская імперыя  ЗША
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці	журналіст, перакладчык, пісьменнік
Мова твораў	іўрыт
Прэміі	літаратурная прэмія імя Бяліка[d] (1965)
Узнагароды	Tchernichowsky Prize[d]
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Іцхак Доў Беркавіч (яўр. יצחק דב ברקוביץя 1885, Слуцк, Мінская губерня — 1967, Тэль-Авіў) - яўрэйскі пісьменнік і перакладчык.

Біяграфія

Нарадзіўся ў 1885 годзе ў Слуцку у сям'і Зеліга Азрыэля Беркавіча - уладальніка невялікай майстэрні па чыстцы і афарбоўцы адзення і Двосі Хініч (па іншых крыніцах Рывін). Брат — Хайман Хонан, амерыканскі лінгвіст, філолаг, перакладчык, даследчык творчасці Беніта Перэс Гальдоса.

Калі яму было каля 15 гадоў, ён пачаў пісаць апавяданні і запісваць свае ўражанні для прыватнай газеты, якую выдаваў разам з сябрамі. Аднак яго сапраўдная літаратурная кар'ера пачалася ў 1903 годзе, калі ён быў прызначаны настаўнікам у Лодзі і пасябраваў з маладым паэтам Іцхакам Кацэнельсанам. Пры падтрымцы Кацэнельсана апублікаваў свае першыя апавяданні на іўрыце ў штодзённай газеце «Ha-Tsofeh», а ў канцы 1903 года ён заняў першае месца ў конкурсе апавяданняў, арганізаваным гэтай газетай, — узнагарода, якая прынесла яму імгненную славу.

На працягу наступных двух гадоў апублікаваў каля 20 апавяданняў з жыцця літвацкіх штэтлаў, уражваючы чытачоў суровым рэалізмам, сталым і мудрым пунктам гледжання і дасканалым стылем на іўрыце. Асабліва захоплены Хаім Нахман Бялік, тагачасны літаратурны рэдактар ​​«Ha-Shiloaḥ», заклікаў падаваць апавяданні ў гэта перыядычнае выданне. У канцы 1904 года, калі Беркавічу было 19 гадоў, яго запрасілі рэдагаваць літаратурны аддзел віленскай газеты «Ha-Zeman».

У 1905 годзе ў Вільні пазнаёміўся са сваім героем дзяцінства, Шалом-Алейхемам, і ў тым жа годзе ажаніўся са старэйшай дачкой пісьменніка Эстэр (Эрнестына). З таго часу ён стаў неад'емным членам сям'і пісьменніка і правай рукой свайго цесця ва ўсіх яго літаратурных справах. Блізкасць з Шалом-Алейхемам стала прычынай рашэння ў 1906 годзе дадаць ідыш у свой літаратурны рэпертуар. З таго часу ён пісаў на абедзвюх мовах. У адрозненне ад сваіх сучаснікаў, якія на ранніх этапах сваёй кар'еры выбіралі адну мову або другую, Беркавіч заставаўся білінгвальным пісьменнікам да канца жыцця. Аднак крытыкі лічылі яго больш паспяховым пісьменнікам на іўрыце. Відаць, гэта было вынікам яго вернасці іўрыту, сіянізму і перасяленню ў Палесціну.

Пісьменнікі на ідыш (злева направа) Мендэле Мойхер-Сфорым, Альтэр Друянаў, Егашуа Хана Раўніцкі, Хаім Нахман Бялік і Іцхак Доў Беркавіч, Адэса, каля 1910. YIVO

У 1910 годзе сабраў свае апавяданні на іўрыце і ідышы ў двух паралельных тамах. Таксама распачаў свой праект жыцця па перакладзе твораў Шалом-Алейхема з ідыша на іўрыт. Паміж 1910 і 1913 гадамі працаваў літаратурным рэдактарам «Ha-‘Olam», сіянісцкага штотыднёвіка, і калі выданне пераехала з Вільні ў Адэсу, ён таксама пераехаў. У 1913 годзе пакінуў Расійскую імперыю і пасля кароткага знаходжання ў Берліне іміграваў у Злучаныя Штаты з сям'ёй свайго цесця.

Пасля смерці Шалом-Алейхема ў 1916 годзе Беркавіч стаў яго літаратурным спадчыннікам, адрэдагаваў поўнае выданне ўсіх яго твораў (1917–1925) і апублікаваў «Dos Sholem-Aleykhem-bukh» (на ідышы; 1926), выданне ўключала вялікую падборку лістоў і важных дакументаў. Таксама адыграў цэнтральную ролю ў амерыканскай літаратурнай сцэне, прысвечанай іўрыту, як рэдактар ​​часопісаў «Ha-Toren» і «Miklat», а таксама кіраўнік амерыканскага аддзялення выдавецтва «Stybel».

Пераехаў у Палесціну ў 1928 годзе, дзе актыўна ўдзельнічаў у літаратурным жыцці і быў адным з заснавальнікаў і рэдактарам штотыднёвіка «Moznayim» (1929). Яго творы 1930-х гадоў, у тым ліку раманы «Yemot ha-mashiaḥ» («Дні Месіі»; 1937) і «Menaḥem Mendel be-Erets Yisra’el» («Менахем Мендэль у Зямлі Ізраіля»; 1936), адлюстроўвалі яго досвед сустрэчы сіяністаў з Зямлёй Ізраіля, але яго найбольш важнай працай былі яго шырокія мемуары. Праца пачалася як спроба увекавечыць памяць пра Шалом-Алейхема, заснаваная на асабістых успамінах, але ператварылася ў панарамны партрэт яўрэйскага літаратурнага жыцця ў яго еўрапейскіх цэнтрах на пачатку ХХ стагоддзя. Спачатку ўспаміны былі апублікаваны на ідышы пад назвай «Undzere rishoynim» («Нашы продкі»; 1931–1933), а пазней былі перакладзены на іўрыт пад назвай «Ha-Rishonim ki-vene adam» («Нашы продкі як людзі»; 1938).

У пазнейшыя гады Берковіц прысвяціў сябе праектам па увекавечэнні памяці ўсходнееўрапейскіх яўрэяў (ён рэдагаваў мемарыяльны том свайго роднага горада Слуцка і заснаваў Дом Шалом-Алейхема ў Тэль-Авіве) і напісаў сваю апошнюю працу, якая выйшла на ідышы і на іўрыце: «Pirke yaldut» («Раздзелы пра дзяцінства»; 1965–1966), мемуары, напісаныя з пункту гледжання вельмі маленькага дзіцяці.

Творчасць

Найважнейшымі творамі Берковіца з'яўляюцца апавяданні, якія ён напісаў у Еўропе на пачатку сваёй кар'еры. Яго працы адносяцца да вырашальнага перыяду ў гісторыі яўрэяў — пачатку ХХ стагоддзя, — звязанага са зменамі, якія адбываліся ў яўрэйскіх паселішчах ва Усходняй Еўропе, ЗША і Палесціне. У сваіх працах ён адлюстраваў заняпад усходнееўрапейскіх мястэчак, звяртаючы асаблівую ўвагу на цяжкасці адаптацыі, з якімі сутыкаліся яўрэі, якія масава мігравалі ў ЗША, а таксама першапраходцы, якія імкнуліся пабудаваць незалежную дзяржаву ў Палесціне. Створаныя ім персанажы, як і ён сам, падарожнічалі па свеце ў пошуках свайго месца.

Адыграў унікальную ролю ў сваім літаратурным пакаленні. Хоць яго апавяданні і адлюстроўвалі вопыт свайго пакалення — адчужанасць маладых яўрэяў і іх знаходжанне паміж традыцыйным і сучасным светамі, ён таксама пашырыў гэтую тэму, стварыўшы разнастайную галерэю асоб, якія перажылі сіроцтва, адзіноту, адчужанасць, сорам і дэградацыю. Назва яго апавядання «Talush» (Вырваны з коранем; 1904) дала гэтай літаратурнай з'яве яе іўрытскую назву. Імкнуўся прадстаўляць сваіх персанажаў з пункту гледжання бесстаронняга апавядальніка, выкарыстоўваючы збалансаваны стыль і багатую рытмічную і шматслаёвую прозу, адначасова адлюстроўваючы прыватны лёс пакутуючых людзей як частку шырокага сацыяльна-гістарычнага працэсу.

Спалучэнне індывідуалістычнай псіхалогіі і панарамнага адлюстравання грамадства былі ключавым звяном у развіцці рэалізму ў яўрэйскай літаратуры. Гэтая тэндэнцыя была натхнёная класічнай расійскай прозай ХІХ стагоддзя, якую сам Беркавіч прызнаваў асноўнай крыніцай сваёй літаратурнай адукацыі (ён нават перакладаў Талстога і Чэхава). З цягам часу тыпы апісанняў яго апавяданняў (і яго пераклады Шалом-Алейхема) служылі ўплывовай мадэллю для маладых ізраільскіх пісьменнікаў пакалення 1948 года.

Узнагароды

• Лаўрэат Прэміі Ізраіля (1958), прэмій Шаўла Чарніхоўскага (1944, 1955) і Хаіма-Нахмана Бяліка (1953).