Абрам Іосіфавіч Кроль

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Абрам Іосіфавіч Кроль
Фатаграфія
Абрам Кроль. Аўтапартрэт. Эцюд. 1950-я
Дата нараджэння 1 мая 1913(1913-05-01)
Месца нараджэння
Дата смерці 3 лютага 1990(1990-02-03) (76 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства Flag of Russia.svg Расійская імперыя
Сцяг СССР СССР
Род дзейнасці мастак
Жанр пейзаж, тэматычная карціна
Вучоба
Мастацкі кірунак рэалізм
Уплыў Фёдар Фогт, Леў Лейтман
Узнагароды
ордэн Айчыннай вайны II ступені медаль «За адвагу» (СССР) медаль «За баявыя заслугі»

Абрам Іосіфавіч Кроль (1 мая 1913 года, Койданава, Мінскі павет, Віленская губерня — 3 лютага 1990 года, Мінск) — беларускі мастак-жывапісец.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Ва ўзросце 15 год паступіў у Віцебскі мастацкі тэхнікум, дзе вучыўся у Льва Лейтмана і Фёдара Фогта. У 1932 годзе па размеркаванні пераехаў у Мінск, дзе працаваў у прадпрыемстве «Белвыдат». У 19 год стаў вядомы як «узорны жывапісец сацрэалізму», таму яму даверылі афармленне экспазіцый музея Рэвалюцыі, Дома-музей І з’езду РСДРП, Музея Працы. Таксама афармляў калоны рэвалюцыйных святаў і фізкультурных парадаў. У Мінску мастак яшчэ скончыў двухгадовыя курсы жывапісу, што дазволіла яму ўпэўнена пісаць шматфігурныя творы, будаваць іх кампазіцыю і прастору[1].

У гады Вялікай Айчыннай вайны быў прызваны ў дзеючую армію і дайшоў да Берліна фотакарэспандэнтам і карыкатурыстам франтавой газеты. Быў узнагароджаны медалямі «За адвагу» і «За баявыя заслугі». Сям'я мастака загінула ў мінскім гета.

У 1946 годзе стаў членам Саюза мастакоў БССР. З канца 1940-х гадоў Абрам Кроль працаваў галоўным мастаком Музея Вялікай Айчыннай вайны, быў аўтарам першай экспазіцыі музея, у 1970-я гады – намеснікам дырэктара музея па мастацкай частцы.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Працаваў у станковым жывапісе ў жанры пейзажу, сюжэтна-тэматычнай карціны. Шэраг твораў мастак сам прысвяціў Вялікай Айчыннай вайне («Баявое заданне», «Мінскі кацёл» і інш.). Выконваў таксама дзяржаўныя заказы на гісторыка-рэвалюцыйную тэму: «Абвяшчэнне Савецкай улады ў Беларусі» (1948), «Пасля Курлоўскага расстрэлу» (1957), «Перад вобыскам» (1958), «Вырашальны дзень» (1966—1967), «Нараджэнне рэспублікі» (1968).

У пейзажным жывапісе быў эксперыментатарам. Працаваў мастыхінам, ствараючы мяккія каляровыя і ахраматычныя расцяжкі, актыўна выкарыстоўваў паасобны мазок. Аддаваў перавагу зімоваму пейзажу, добра адчуваючы ахраматычную гамму беларускай зімы з шэрымі днямі, змрочным небам і гурбамі снегу, якія вырашаў тонкай тонавай нюансіроўкай[1].

Па ўспамінах сучаснікаў мастак аддаваў перавагу зімовым пленэрам, не гледзячы на іх цяжкасць. Мастацтвазнаўца і даследчык творчасці Абрама Кроля Алег Сурскі заўважыў:

«Абраму Іосіфавічу заўсёды добра пісалася зімой, калі прырода ціхая, формы і лініі лаканічныя, абагульненыя і толькі тонавыя нюансы выдаюць дыханне жыцця...»

У шэрагу зімовых пейзажах прасочваюцца атрыбуты «суровага стылю», які існаваў тады ў савецкім мастацтве, з яго лаканізмам і манументальнасцю, стрыманасцю каларыстычнай гамы. Пад уплывам «генеральнай лініі» у Кроля таксама з'явілася ў сюжэтах «героіка працоўных будняў» і сацыялістычнага адпачынку — лыжнікі на прабежках, спартыўныя спаборніцтвы. Таксама у тыя годы, пад уплывам Віталя Цвіркі, Георгія Ніскага і Сяргея Герасімава былі напісаны манументальныя эпічныя пейзажы.

Нараду з гэтым існуюць і лірычныя пейзажы, у якіх адчуваецца ўласны стыль мастака — «Іней» (1960), «Белая цішыня» (1962), «Раніца» (1963), «Беларускі прастор», «Шаша» (1967), «Новы Мінск» (1969).

Серыя твораў, прысвечаных гета, была перададзена спадкаемцамі мастака ў 1990-я гады у музеі Ізраіля.

Вядомыя творы[правіць | правіць зыходнік]

  • 1947 «Баявое заданне»
  • 1948 «Абвяшчэнне Савецкай улады на Беларусі»
  • 1955 «Канец зімы»
  • 1957 «Пасля курлоўскага расстрэлу ў 1905 годзе ў Мінску»
  • 1958 «Перад вобыскам»
  • 1960 «Іней», «Шаць»
  • 1961 «Купалаўская таполя» (НММ РБ)
  • 1962 «Белая цішыня»
  • 1963 «Раніца»
  • 1965 «Зіма» (НММ РБ)
  • 1967 «Вырашальны дзень», «Сакавік» (НММ РБ), «Беларускія абшары» (НММ РБ), «Шаша»
  • 1968 «Нараджэнне рэспублікі»
  • 1969 «Новы Мінск»
  • 1971 «Лыжная траса» (НММ РБ)
  • 1978 «Партызанскія зямлянкі»
  • 1979 «К вясне» (НММ РБ)
  • 1982 «Ліпень 1941-га», «Край беларускі»

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Кроль Абрам Іосіфавіч // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна / рэд. кал. Л.М. Драбовіч і інш.; рэд.-уклад. А.І. Валахановіч. — Мн.: БелТА, 2004.— С. 614—615.
  • Каталаг выстаўкi твораў Абрама Iосiфавiча Кроля, прысвечанай 50-годдзю з дня нараджэння i 30-годдзю творчай дзейнасцi / Саюз мастакоў БССР ; [рэд. Л. Марыкс]. - Мiнск : [б. и.], 1963. - 18 с., [3] л. ил. : ил., портр.; 19х21 см.