Адзі Шамір

Адзі Шамір
Адзі Шамір
	іўр.: עדי שמיר
Дата нараджэння	6 ліпеня 1952 (74 гады)
Месца нараджэння	Тэль-Авіў, Тэль-Авіўская акруга, Ізраіль;
Грамадзянства	Ізраіль;
Род дзейнасці	матэматык, крыптолаг, спецыяліст у галіне інфарматыкі
Навуковая сфера	інфарматыка[d], Інфармацыйная бяспека і крыптаграфія
Месца працы	Масачусецкі тэхналагічны інстытут; Тэль-Авіўскі ўніверсітэт;
Альма-матар	Тэль-Авіўскі ўніверсітэт; Уорыцкі ўніверсітэт; Інстытут Вейцмана;
Навуковы кіраўнік	Zohar Manna[d]
Член у	Ізраільская акадэмія прыродазнаўнаўчых і гуманітарных навук; Французская акадэмія навук; Еўрапейская акадэмія; Лонданскае каралеўскае таварыства; Нацыянальная акадэмія навук ЗША; Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук; Асацыяцыя вылічальнай тэхнікі[d];
Узнагароды	прэмія Цьюрынга (2002) прэмія Эрдзёша[d] (1983) Paris Kanellakis Award[d] (1996) National Cyber Security Hall of Fame[d] (2012) Вялікі медаль Французскай акадэміі навук[d] (2012) BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award[d] (2017) IACR Fellow[d] (2004) Прэмія Японіі[d] (2017) honorary doctor of the Shandong University[d] (2010) замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (2018) ганаровы доктар Універсітэта Ватэрлоа[d] IEEE Koji Kobayashi Computers and Communications Award[d] (2000) член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2022) Прэмія Ротшыльда[d] IEEE W.R.G. Baker Award[d] (1986) Нацыянальная Зала славы вынаходнікаў[d] (2018) Okawa Prize[d] (2008) член Асацыяцыі вылічальнай тэхнікі[d] (2020) Прэмія Вольфа па матэматыцы (2024) honorary doctorate from ENS[d] (2003)
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Адзі Шамір (іўр.: עדי שמיר‎, нар. 6 ліпеня 1952,^[5] Тэль-Авіў, Ізраіль) — ізраільскі крыптолаг і вынаходнік. Адзін з вынаходнікаў алгарытму Рывеста-Шаміра-Адлемана (руск.) (бел. (RSA) (разам з Ронам Рывестам (руск.) (бел. і Ленам Адлеманам (руск.) (бел.), схемы ідэнтыфікацыі Фейга — Фіата — Шаміра (руск.) (бел. (разам з Урыэлем Фейге (руск.) (бел. і Амасам Фіатам (англ.) (бел.) і дыферэнцыяльнага крыптааналіза, зрабіў вялікі ўклад у галіне крыптаграфіі і інфарматыкі.^[6]

Прафесар інфарматыкі і прыкладной матэматыкі ў інстытуце Вейцмана, лаўрэат прэміі Цьюрынга. Член НАН Ізраіля (1998), замежны член НАН ЗША (2005),^[7] Французскай акадэміі навук (2015),^[8] Лонданскага каралеўскага таварыства (2018) і Амерыканскага філасофскага таварыства (2019).

Біяграфія

Адзі Шамір нарадзіўся ў Тэль-Авіве. Атрымаў ступень бакалаўра навук (BSc) па матэматыцы ў Тэль-Авіўскім універсітэце ў 1973 годзе і ступень магістра (MSc) і доктара навук (PhD) па інфарматыцы ў Інстытуце Вейцмана ў 1975 і 1977 гадах адпаведна. ^[9] Правёў год у якасці постдактаранта ва Уорыкскім універсітэце, з 1977 па 1980 год займаўся даследаваннямі ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце.

У 1980 годзе Адзі Шамір вярнуўся ў Ізраіль і пачаў працаваць на факультэце матэматыкі і інфарматыкі ў Інстытуце Вейцмана. З 2006 года з’яўляецца запрошаным прафесарам у Вышэйшай нармальнай школе (руск.) (бел. ў Парыжы.

Навуковая дзейнасць

У 1979 годзе Адзі Шамірам была распрацавана схема падзелу сакрэту (руск.) (бел., матэматычны метад для разбіцця нейкага «сакрэта» на некалькі «удзельнікаў» для наступнай рэканструкцыі. У 1986 годзе Шамір удзельнічаў у распрацоўцы пратакола аўтэнтыфікацыі, названага пасля пратаколам Фейга — Фіата — Шаміра (руск.) (бел.. Разам са сваім вучнем Элі Біхамам Шамір распрацаваў дыферэнцыяльны крыптааналіз, метад атакі на блокавыя шыфры. Пазней высветлілася, што дыферэнцыяльны крыптааналіз быў ужо вядомы — і трымаўся ў сакрэце — як IBM^[10], так і Агенцтвам нацыянальнай бяспекі.^[11]

Шамір таксама зрабіў уклад у інфарматыку па-за межамі крыптаграфіі, напрыклад, знайшоў першы алгарытм лінейнага часу для 2-выканальнасці^[12] і паказаў эквівалентнасць класаў складанасці PSPACE і IP.

Узнагароды

1983 — Прэмія Эрдзёша^[13]
1986 — IEEE W.R.G. Baker Award (англ.) (бел.^[14]
1987 — Прэмія Вейцмана за даследаванні ў галіне дакладных навук
1990 — UAP Scientific Prize
1992 — Залаты медаль Пія XI^[5]
1994 — Прэмія Ротшыльда
1996 — Прэмія Канелакіса^[15]
2000 — Прэмія ў галіне камп’ютараў і камунікацый імя Кодзі Кобаясі^[16]
2002 — Прэмія Цьюрынга, «за ўнікальны ўклад па павелічэнні практычнай карысці сістэм шыфравання з адкрытым ключом»^[17]
2008 — Дзяржаўная прэмія Ізраіля
2008 — Прэмія Акава
2009 — C&C Prize
2012 — Вялікі медаль Французскай акадэміі навук
2017 — Прэмія Японіі
2017 — BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award
2024 — Прэмія Вольфа па матэматыцы за фундаментальны ўклад у матэматычную крыптаграфію
2025 — Прэмія Леўчына за ўклад у крыптаграфію рэальнага свету^[18]

Крыніцы

↑ http://www.japanprize.jp/en/prize_past_2017_prize01.html
1 2 https://amturing.acm.org/award_winners/shamir_2327856.cfm
↑ https://www.ae-info.org/ae/User/Shamir_Adi
↑ https://www.acm.org/media-center/2021/january/fellows-2020 Праверана 24 чэрвеня 2024.
1 2 The Emergence of Complexity in Mathematics, Physics, Chemistry and Biology: Proceedings, Plenary Session of the Pontifical Academy of Sciences, 27-31 October 1992 Архівавана 28 сакавіка 2018. (англ.)
↑ Адзі Шамір на DBLP Bibliography Server
↑ Adi Shamir (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2019. Праверана 17 мая 2019.
↑ Adi Shamir | Liste des membres de l'Académie des sciences / S | Listes par ordre alphabétique | Listes des membres | Membres | Nous connaître (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2018. Праверана 22 снежня 2018.
↑ Adi Shamir at the Mathematics Genealogy Project
↑ Coppersmith, Don (May 1994). The Data Encryption Standard (DES) and its strength against attacks (PDF). IBM Journal of Research and Development. 38 (3): 243–250. doi:10.1147/rd.383.0243. Архівавана (PDF) з арыгінала 2007-06-15. (subscription required)
↑ Levy, Steven (2001). Crypto: How the Code Rebels Beat the Government — Saving Privacy in the Digital Age. Penguin Books. pp. 55–56. ISBN 0-14-024432-8.
↑ Even, S.; Itai, A.; Shamir, A. (1976), On the complexity of time table and multi-commodity flow problems, SIAM Journal on Computing, 5 (4): 691–703, doi:10.1137/0205048.
↑ erdos_prize_t – Israel Mathematical Union (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 22 чэрвеня 2007. Праверана 17 лютага 2009.
↑ IEEE — IEEE Medals, Technical Field Awards, and Recognitions (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2009. Праверана 17 лютага 2009.
↑ ACM Award Citation / Adi Shamir Архівавана 6 красавіка 2009 года.
↑ IEEE — IEEE Medals, Technical Field Awards, and Recognitions (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 25 кастрычніка 2008. Праверана 17 лютага 2009.
↑ ACM Award Citation / Adi Shamir (нявызн.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2007. Праверана 17 лютага 2009.
↑ The Levchin Prize for Real-World Cryptography (нявызн.). rwc.iacr.org. Праверана 26 сакавіка 2025.

Спасылкі

Сайт прафесара ШаміраАрхівавана 1 снежня 2008. пры інстытуце Вейцмана (англ.)
Crypt-OpenSSL-RSAАрхівавана 12 студзеня 2010. — бясплатны XS Perl модуль з базавай функцыянальнасцю RSA, Ian Robertson

[_6e88d085fe04dd56-1] ttp://www.japanprize.jp/en/prize_past_2017_prize01.html

[_03372918dc184ec0-2] 1 2 https://amturing.acm.org/award_winners/shamir_2327856.cfm

[_5268497206f0c444-3] ttps://www.ae-info.org/ae/User/Shamir_Adi

[_3efd569b74503a89-4] ttps://www.acm.org/media-center/2021/january/fellows-2020 Праверана 24 чэрвеня 2024.

[pr-5] 1 2 The Emergence of Complexity in Mathematics, Physics, Chemistry and Biology: Proceedings, Plenary Session of the Pontifical Academy of Sciences, 27-31 October 1992 Архівавана 28 сакавіка 2018. (англ.)

[6] Адзі Шамір на DBLP Bibliography Server

[7] Adi Shamir (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2019. Праверана 17 мая 2019.

[8] Adi Shamir | Liste des membres de l'Académie des sciences / S | Listes par ordre alphabétique | Listes des membres | Membres | Nous connaître (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2018. Праверана 22 снежня 2018.

[mathgene-9] Adi Shamir at the Mathematics Genealogy Project

[coppersmith-10] Coppersmith, Don (May 1994). The Data Encryption Standard (DES) and its strength against attacks (PDF). IBM Journal of Research and Development. 38 (3): 243–250. doi:10.1147/rd.383.0243. Архівавана (PDF) з арыгінала 2007-06-15. (subscription required)

[levy-11] Levy, Steven (2001). Crypto: How the Code Rebels Beat the Government — Saving Privacy in the Digital Age. Penguin Books. pp. 55–56. ISBN 0-14-024432-8.

[EIS76-12] Even, S.; Itai, A.; Shamir, A. (1976), On the complexity of time table and multi-commodity flow problems, SIAM Journal on Computing, 5 (4): 691–703, doi:10.1137/0205048.

[13] rdos_prize_t – Israel Mathematical Union (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 22 чэрвеня 2007. Праверана 17 лютага 2009.

[14] IEEE — IEEE Medals, Technical Field Awards, and Recognitions (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2009. Праверана 17 лютага 2009.

[15] ACM Award Citation / Adi Shamir Архівавана 6 красавіка 2009 года.

[16] IEEE — IEEE Medals, Technical Field Awards, and Recognitions (нявызн.). Архівавана з першакрыніцы 25 кастрычніка 2008. Праверана 17 лютага 2009.

[17] ACM Award Citation / Adi Shamir (нявызн.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2007. Праверана 17 лютага 2009.

[18] The Levchin Prize for Real-World Cryptography (нявызн.). rwc.iacr.org. Праверана 26 сакавіка 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]